I CSK 1555/25 · Sąd Najwyższy

I CSK 1555/25 POSTANOWIENIE 18 czerwca 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze na posiedzeniu niejawnym 18 czerwca 2026 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa A. w W.‎przeciwko B. J. i P. J.‎o zapłatę,‎na skutek skargi kasacyjnej A. w W.‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 22 listopada 2024 r., VII AGa 247/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od A. w W. na rzecz B. J. i P. J. po 2700 (dwa tysiace siedemset) zł kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu. (G.G.)

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 grudnia 2023 r., XX GC 176/23, Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził solidarnie od pozwanych dłużników rzeczowych na rzecz nabywcy wierzytelności 765 459,22 zł z odsetkami umownymi od 699 778,11 zł w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP, nie wyższymi niż odsetki maksymalne za opóźnienie, od 22 stycznia 2018 r. z tytułu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, zastrzegając pozwanym prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności do nieruchomości oraz do wysokości sumy hipoteki 1 170 000 zł.

W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy oddalił powództwo.Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że oddalił powództwo ponad 699 778,11 zł bez odsetek i oddalił apelację dłużników w pozostałej części.Sąd drugiej instancji ustalił, że bank zawarł ze spółką, której prezesem był jeden z pozwanych, umowę kredytu na 700 000 zł. Zabezpieczenie wierzytelności banku stanowiły między innymi hipoteka umowna kaucyjna do sumy 1 050 000 zł oraz weksel własny in blanco wystawiony przez kredytobiorcę i poręczony przez jego żonę (drugi pozwany).

Strony aneksem zwiększyli sumę kredytu do 780 000 zł, a kolejnymi aneksami wydłużali okres spłaty. Umowę kredytu i wszystkie aneksy w imieniu spółki podpisał prezes zarządu, dłużnik rzeczowy. Sąd Rejonowy w Olsztynie ogłosił upadłość likwidacyjną spółki. Bank zgłosił przysługującą mu wierzytelność w wysokości 699 778,11 zł należności głównej (kapitału) oraz 65 681,12 zł odsetek umownych podwyższonych (karnych) za opóźnienie w zapłacie za okres od 2 listopada 2012 r. do 4 kwietnia 2013 r. Wierzytelność ta została w całości uznana w toku postępowaniu upadłościowego i uwzględniona na prawomocnie zatwierdzonej liście wierzytelności.

Sąd Rejonowy w Olsztynie nadał klauzulę wykonalności wyciągowi z listy wierzytelności na rzecz banku. Z wyciągu wynika, że wierzytelność nie została zaspokojona w jakiejkolwiek części. Na podstawie umowy przelewu wierzytelności z 30 grudnia 2019 r. bank przelał na powodowy fundusz między innymi wierzytelności wynikające z umowy kredytu zabezpieczonego hipoteką na nieruchomości pozwanych na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej Wierzyciel wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na oczywistą zasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego:1) art. 77 u.k.w.h. w zw. z art. 117 § 2 k.c. przez przyjęcie, że zakazem dochodzenia świadczeń ubocznych od przedawnionej wierzytelności hipotecznej objęte są wszystkie rodzaje odsetek, podczas gdy zakaz ten dotyczy wyłącznie odsetek wynikających z umowy stanowiącej podstawę ustanowienia hipoteki jako wierzytelności osobistej kredytobiorcy;2) art. 455 w zw. z art. 481 § 1 i 2 k.c. przez przyjęcie, że opóźnienie dłużnika rzeczowego w spłacie wierzytelności hipotecznej nie powoduje obowiązku zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie, podczas gdy odpowiedzialność dłużnika rzeczowego za świadczenia uboczne aktualizuje się w momencie braku spłaty wierzytelności hipotecznej w wyznaczonym terminie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Artykuł 77 u.k.w.h. wyłącza zaspokojenie z nieruchomości obciążonej hipoteką wszystkich przedawnionych roszczeń o świadczenia uboczne. Przepis nie daje podstaw do różnicowania świadczeń ubocznych. Wszystkie odsetki za opóźnienie, zarówno ustawowe jak i umowne, są świadczeniami ubocznymi (tak samo Sąd Najwyższy w wyroku z 22 października 2025 r., II CSKP 1145/24).Zarzut naruszenia art. 455 k.c. oparty jest na założeniu, że z chwilą opóźnienia wierzyciela osobistego zobowiązanym do zapłaty staje się dłużnik hipoteczny i od tego zobowiązania biegną odsetki, niezależnie od odsetek należnych od dłużnika osobistego.

Tymczasem odpowiedzialność z tytułu hipoteki reguluje art. 65 ust. 1 u.k.w.h., zgodnie z którym dłużnik hipoteczny odpowiada nieruchomością wyłącznie za cudzy dług, w granicach określonych w art. 68, 69, 73 i 77 u.k.w.h. Dłużnik hipoteczny nie ma własnego długu i w świetle przytoczonych wyżej przepisów nie staje się zobowiązanym do zapłaty z chwilą opóźnienia dłużnika osobistego, gdyż od początku odpowiada tylko za dług dłużnika osobistego. Istotna jest tylko wymagalność długu, która co do zasady rozpoczyna opóźnienie dłużnika osobistego, a tym samym bieg odsetek należnych od dłużnika osobistego, za które to odsetki odpowiada nieruchomością dłużnik hipoteczny.

Jednak sam dłużnik hipoteczny nigdy nie pozostaje w opóźnieniu, gdyż nigdy nie jest zobowiązany do spełnienia świadczenia w określonym terminie.Ponieważ skarżący nie wykazał przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Na podstawie art. 98 k.p.c. dłużnikom rzeczowym przysługuje od skarżącego zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki minimalnej wynikającej ze stosowanego odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Min.

Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie, zgodnie z żądaniem pozwanych podzielonych po równo. Dariusz Pawłyszcze‎ (G.G.) [a.ł]