I CSK 1494/25 · Sąd Najwyższy

I CSK 1494/25 POSTANOWIENIE 28 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Maciej Kowalski na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie‎w sprawie z wniosku M.Ś.‎z udziałem R.T.‎o podział majątku wspólnego,‎na skutek skargi kasacyjnej R.T.‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Krośnie‎z 12 grudnia 2024 r., I Ca 248/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. stwierdza, że uczestnik i wnioskodawczyni ponoszą koszty‎ związane ze swoim udziałem w postępowaniu kasacyjnym. (a.z.)

UZASADNIENIE

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od postanowienia Sądu Okręgowego w Krośnie z 12 grudnia 2024 r. uczestnik wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Wskazał, że jego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona ze względu na naruszenie:

1) art 45 § 1 k.r.o. w zw. z art. 31 k.r.o. i art. 33 k.r.o. i art. 5 k.c, oraz art. 6 k.c. przez nieuznanie, że uczestnik poczynił nakłady - wydatki z majątku odrębnego na majątek wspólny stron postępowania m.in., nakłady na bliżej określoną w skardze nieruchomość poniesione ze środków pochodzących z majątku osobistego uczestnika w sytuacji, gdy przesłanki co do kwalifikacji wydatków zostały wskazane w art. 31 i art. 33 k.r.o. W takiej sytuacji istnieje bowiem przysporzenie na rzecz jednej masy majątkowej (majątku wspólnego), dokonane z uszczerbkiem dla drugiej masy majątkowej (majątku odrębnego), a nabyte w drodze darowizn czy też pożyczki rzeczy, środki finansowe w czasie trwania wspólności ustawowej przez jedno z małżonków wchodzą w skład jego majątku osobistego, co oznacza, że darowizna stanowi majątek własny obdarowanego współmałżonka;2) art. 65 i art. 60 k.c. w zw. z art. 5 k.c. i art. 47 Konstytucji przez dokonanie błędnej wykładni oraz naruszenie w sposób istotny praw obywatelskich wyrażonych w Konstytucji m.in. zasady decydowania o swoich sprawach osobistych, przez nieuwzględnienie woli osoby dokonującej czynności prawnej wyrażonej w sposób dostateczny.

Oświadczenie woli jest ukierunkowane na wywołanie określonych konsekwencji przewidzianych przepisami prawa, a dane zachowanie było możliwe do zinterpretowania zgodnie z wolą osoby składającej takie oświadczenie a wola ta została ujawniona w sposób dostateczny, w taki sposób, aby dać innym osobom możliwość prawidłowego zrozumienia składanego oświadczenia.W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawczyni domagała się odmowy przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań.

Innymi słowy, podnoszone uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN: z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r., I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1673/23). Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym.

Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK 5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie, twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu.

Argumenty zaprezentowane przez uczestnika stanowią w istocie polemikę z ustaleniami faktycznymi i oceną prawną sądu drugiej instancji oraz próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji zaskarżonego orzeczenia na wzór kontroli instancyjnej, co nie jest jednak celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 25 marca 2026 r., I CSK 277/25).Zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Z unormowaniem tym koresponduje art. 3983 § 3 k.p.c., stosownie do którego podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. W konsekwencji, uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno zawierać taką argumentację, która wspierałaby tezę o rażącym naruszeniu prawa - co umożliwiałoby uznanie skargi za oczywiście uzasadnioną, ale w ustalonym przez sąd drugiej instancji stanie faktycznym.Jak zostało to już wyjaśnione ograniczenia kognicji Sądu Najwyższego sprawiają, że o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania (podobnie jak o uznaniu jej zasadności) nie mogą przesądzać zarzuty, których istota - niezależnie od ujęcia jako zarzutu naruszenia prawa procesowego lub materialnego - sprowadza się do kwestionowania czy też polemizowania z ustaleniami faktycznymi będącymi podstawą dla wydania przez sąd drugiej instancji zaskarżonego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 26 września 2023 r., I CSK 4541/22).Innymi słowy zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą zmierzać do choćby pośredniego kwestionowania oceny materiału dowodowego ani opierać się na własnej wersji stanu faktycznego.

Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi lub oceną dowodów przez Sąd drugiej instancji, chociażby pod pozorem kwestionowania wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, jest a limine niedopuszczalny ze względu na sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. (zob. wyrok SN z 3 kwietnia 2019 r., II CSK 95/18). Jak wynika z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przelew 50 000 zł na wspólny rachunek stron przez ojca uczestnika w czasie, gdy strony żyły zgodnie i prowadziły budowę domu, które to też środki zostały w tym celu spożytkowane, stanowił wykonanie darowizny poczynionej na rzecz majątku wspólnego.

Dodatkowo podnieść należy, że uznanie oczywistej wadliwości orzeczenia wymaga wykazania jego sprzeczności z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami orzekania. Zarzut związany z problematyką wykładni oświadczeń woli, z natury swej wyklucza oczywistość zasadności oceny przedstawionej przez stronę, a wręcz wymaga na ogół skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Jedynie zatem wykładnia umowy jaskrawie sprzeczna z wytycznymi wskazanymi w art. 65 k.c. może stanowić o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (zob. postanowienia SN: z 29 grudnia 2021 r., I CSK 351/21, i z 21 października 2022 r., I CSK 1593/22).

Na tej płaszczyźnie w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie przedstawiono jednak stosownego wywodu.W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 i art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. Maciej Kowalski (a.z.)[SOP]