I CSK 146/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 146/06

POSTANOWIENIE

Dnia 11 lipca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski

w sprawie z powództwa P.J.

przeciwko P. S.A.

o zadośćuczynienie, odszkodowanie i rentę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 lipca 2006 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 listopada 2005 r., sygn. akt [...],

odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 1996 r. Sąd Wojewódzki w W. zwolnił

powódkę w całości od kosztów sądowych.

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2005 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powódki od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 13 sierpnia 2004 r.

uwzględniającego częściowo powództwo.

W dniu 18 marca 2006 r. powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego. Skarga nie została opłacona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawową zasadą prawa międzyczasowego w dziedzinie procesu

cywilnego jest zasada bezpośredniego działania ustawy nowej. Zasada ta

wyrażona została w art. XV § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Przepisy

wprowadzające Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 297 ze zm.).

Przyjąć należy, że wskazana zasada ma znaczenie ogólne w prawie procesowym

cywilnym (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

17 stycznia 2001 r. – zasadę prawną, III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53,

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2003 r., IV CKN 310/01, niepubl.) i znajduje

ona również zastosowanie w odniesieniu do przepisów ustawy z dnia 28 lipca

2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, mających charakter

przepisów prawa procesowego.

Istotny wyjątek od zasady bezpośredniego działania ustawy nowej

przewidziany został w art. 149 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi,

że w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się,

do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, dotychczasowe przepisy

o kosztach sądowych. W niniejszej sprawie wejście w życie ustawy nastąpiło po

doręczeniu powódce odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego z uzasadnieniem, a zatem

już po zakończeniu – i to prawomocnym - postępowania przed sądem drugiej

instancji. Wniesienie skargi kasacyjnej miało natomiast miejsce w czasie

obowiązywania nowej ustawy o kosztach sądowych. Wniesienie skargi kasacyjnej

inicjuje postępowanie przed Sądem Najwyższym i – mimo że jest czynnością

podejmowaną przed sądem drugiej instancji – stanowi co do zasady pierwszą

czynność postępowania kasacyjnego. Skoro zatem powódka wniosła skargę

kasacyjną po wejściu w życie nowej ustawy, zastosowanie znajdowały jej przepisy,

zgodnie z zasadą bezpośredniego działania ustawy nowej.

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 1996 r. Sąd Wojewódzki w W. zwolnił

powódkę w całości od kosztów sądowych. Zwolnienie to obejmowało również

skargę kasacyjną wniesioną przez powódkę dnia 18 marca 2006 r.

W myśl art. 14 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,

opłatę podstawową pobiera się od podlegających opłacie pism, o których mowa

w art. 3 ust. 2, wnoszonych przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych przez

sąd, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wśród pism wymienionych w art. 3 ust. 2

powołanej ustawy mieści się skarga kasacyjna. W konsekwencji uznać należy,

że opłatę podstawową obowiązana jest uiścić strona wnosząca skargę kasacyjną,

jeżeli została przez sąd zwolniona od kosztów sądowych całkowicie lub częściowo

– w zakresie obejmującym dokonanie tej czynności. W takim właśnie zakresie od

kosztów sądowych zwolniona był powódka, co skutkowało istnieniem po jej stronie

obowiązku uiszczenia opłaty podstawowej od skargi kasacyjnej.

Skutki nie uiszczenia opłat od środków odwoławczych i środków

zaskarżenia wnoszonych przez profesjonalnych pełnomocników określa obecnie

art. 1302 § 3 k.p.c. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie

opłaty pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika

patentowego środki odwoławcze lub środki zaskarżenia (apelację, zażalenie,

skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia, sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, skargę na

orzeczenie referendarza sądowego) podlegające opłacie w wysokości stałej lub

stosunkowej

obliczonej

od

wskazanej

przez

stronę

wartości

przedmiotu

zaskarżenia. Uznać należy, że pojęcie opłaty w wysokości stałej obejmuje nie tylko

opłatę stałą w rozumieniu nowej ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych, ale również opłatę podstawową. Po pierwsze bowiem, wysokość opłaty

podstawowej jest stała, gdyż wynosi 30 zł (art. 14 ust. 3 powołanej ustawy). Po

drugie, sformułowanie „opłata w wysokości stałej” różni się istotnie od używanego

w ustawie o kosztach pojęcia „opłata stała”, co wskazuje na zamiar ustawodawcy

nadania tym określeniom innego znaczenia. Po trzecie wreszcie, nie ma podstaw

do przyjęcia, że wolą ustawodawcy było wyłączenie sankcji przewidzianej w art.

1302 § 3 k.p.c. w stosunku do stron zwolnionych przez sąd od kosztów sądowych

i reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika. W

konsekwencji,

wniesienie skargi kasacyjnej bez uiszczenia opłaty podstawowej przez adwokata,

reprezentującego

skarżącą

zwolnioną

od

kosztów

sądowych

w

zakresie

obejmującym dokonanie tej czynności, skutkuje odrzuceniem skargi. Stanowisko

takie zajął również Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 maja 2006 r.,

I CZ 23/06 (niepubl.).

Z podanych względów, na podstawie art. 1302 § 3 w zw. z art. 3986 § 3

k.p.c., Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną.