I CSK 1452/25 · Sąd Najwyższy

I CSK 1452/25 POSTANOWIENIE 20 listopada 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski na posiedzeniu niejawnym 20 listopada 2025 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa P. K.‎przeciwko Gminie Miasto L.‎o zapłatę,‎na skutek skargi kasacyjnej P. K.‎od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu‎z 15 listopada 2024 r., XV Ca 169/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od powoda na rzecz pozwanej tytułem kosztów postępowania kasacyjnego 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia powodowi do dnia zapłaty.M.L.

UZASADNIENIE

W związku ze skargą kasacyjną powoda P. K. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 15 listopada 2025 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej.

Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały spełnione.Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14).

Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16).Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).

Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienia SN z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/06).Skarżący wskazał, że w jego ocenie w ramach niniejszej sprawy występuje istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi na następujące pytania:„Czy dotacja stanowi korzyść majątkową dla majątku beneficjenta zasilającą ten majątek, jej zaniżenie skutkuje utratą korzyści po stronie beneficjenta, natomiast gmina - z uwagi na specyfikę dotacji może - uchylając się przed odpowiedzialnością odszkodowawczą za utracone korzyści - dowieść przyczyny rezerwowej i albo zmniejszyć swoją odpowiedzialność, albo zupełnie ją znieść? Czy też dotacja to jedynie cudze środki w czasowej dyspozycji beneficjenta dotacji, nie zasilające jego majątku, zatem pozbawienie ich nie stanowi pozbawienia korzyści?”Jednocześnie według skarżącego w sprawie zaistniała potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, „to jest art. 361 § 2 k.c. w zw. art. 126 ustawy o finansach publicznych i w zw. z art. 251 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, poprzez wskazanie czy:a)dotacja stanowi korzyść majątkową dla beneficjenta dotacji, a jej nie wypłacenie (zaniżenie) jest pozbawieniem należnej korzyści rodzącym odpowiedzialność odszkodowawczą (lucrum cessans), czy też korzyść z tytułu dotacji ma jedynie charakter hipotetyczny, a sama dotacja korzyścią dla majątku beneficjenta nie jest i nie zasila tego majątku,b)odpowiedzialność organu dotującego, w przypadku zaniżenia dotacji oświatowej, ogranicza się jedynie do straty (damnum emergens), tj. szkodę stanowią jedynie wydatki (uszczuplenie) z majątku beneficjenta dotacji, poniesione w celu realizacji zadania publicznego.”Wskazywane przez skarżącego wątpliwości zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2022 r., II CSKP 668/22, wyrok Sądu Najwyższego z 3 czerwca 2025 r., II CSKP 1922/22, wyrok Sądu Najwyższego z 30 lipca 2024 r., II CSKP 1792/22) natomiast zasadnicze znaczenie w kontekście niniejszej sprawy ma uchwała Sądu Najwyższego z 27 marca 2025 r., III CZP 46/23, w której wskazano, że w razie wypłacenia zaniżonej dotacji, o której mowa w art. 90 ust. 2b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2016 r. (t.j.

Dz.U. z 2016 r. poz. 1943) - osobie prowadzącej niepubliczne przedszkole przysługuje w granicach określonych w art. 361 § 2 k.c. roszczenie odszkodowawcze na podstawie art. 471 k.c. stosowanego per analogiam z tytułu szkody spowodowanej wydatkowaniem własnych środków na realizację zadań podlegających dofinansowaniu dotacją.Niewypłacenie przez podmiot publicznoprawny odpowiedniej kwoty dotacji stanowi jedynie źródło szkody (zdarzenie szkodzące), a zatem poszkodowany - to jest podmiot uprawniony do dotacji - nadal, na ogólnych zasadach, musi podnieść i wykazać, że poniósł szkodę w określonej wysokości.

Szkodą nie jest więc samo tylko nieotrzymanie świadczenia publicznoprawnego w należnej wysokości. W ramach procesu o odszkodowanie konieczne jest wykazanie na przykład, że osoba prowadząca przedszkole w celu realizacji zadań oświatowych, które powinny były zostać sfinansowane z dotacji, wobec niewypłacenia dotacji w należnej wysokości zaangażowała inne środki, co spowodowało doznanie przez tę osobę określonego uszczerbku majątkowego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2022 r., II CSKP 668/22).Sądy obu instancji zasadnie zatem uznały, że dochodząc roszczenia odszkodowawczego powód powinien był przytoczyć i udowodnić fakty wskazujące na poniesienie przez niego szkody w określonej wysokości.

Pozwana już w odpowiedzi na pozew zwracała uwagę, że w reżimie odpowiedzialności odszkodowawczej powód powinien wykazać szkodę, a tymczasem ograniczył się do podania kwoty, o jaką w jego przekonaniu dotacja oświatowa została w danym okresie zaniżona. Powód w dalszym toku rozpoznania sprawy nie sformułował natomiast nawet konkretnych twierdzeń odnoszących się do poniesionej przez niego szkody, w szczególności jej wysokości, sprowadzając swą argumentację przede wszystkim do przytoczenia poglądów z tej grupy orzeczeń, które jako szkodę traktują samo nieotrzymanie dotacji czy też przyjmujących koncepcję szkody samoistnej, a tym samym upatrując poniesionej przez niego szkody jako rachunkowej różnicy pomiędzy dotacją otrzymaną a wyliczoną jako prawidłowa (por. pismo powoda z 18 listopada 2022r.).

Wprawdzie powód podniósł, że w objętym pozwem okresie źródłem finansowana przedszkola były m.in. jego środki własne, w tym prywatne (pismo z 18 listopada 2022 r. - k. 140, pismo z 22 marca 2023 r. - k.215 i pismo z 4 kwietnia 2023 r. - k.230b), ale nie określił ich wysokości. Uznać zatem należy, że wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej wątpliwości nie uzasadniają jej przyjęcia do rozpoznania. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.M.L.[a.ł] ‎