I CSK 1439/25 · Sąd Najwyższy

I CSK 1439/25 POSTANOWIENIE 26 listopada 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Maciej Kowalski na posiedzeniu niejawnym 26 listopada 2025 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa E. P.‎przeciwko K. P. i małoletniemu K1. P1.‎przy udziale Prokuratora Rejonowego w K.‎o zaprzeczenie ojcostwa,‎na skutek skargi kasacyjnej E. P.‎od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie‎z 13 grudnia 2024 r., I 1 Ca 484/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. przyznaje adwokatowi D. S. – kuratorowi małoletniego pozwanego K1. P1. od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Kole 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększone o kwotę należnego podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za zastępstwo procesowe małoletniego w postępowaniu kasacyjnym. (a.z.)

UZASADNIENIE

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie z 13 grudnia 2024 r. powódka E. P. wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania ze względu na jej oczywistą zasadność.Powódka podniosła, że zaskarżone orzeczenie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa materialnego oraz ustalonymi na ich podstawie powszechnie przyjętymi regułami interpretacyjnymi, których odpowiednie zastosowanie doprowadziłoby do wydania odmiennego rozstrzygnięcia. Wskazała, że zasadniczym problemem jaki pojawił się w rozpoznawanej sprawie jest kwestia możliwości powołania się na sprzeczność powództwa o zaprzeczenie ojcostwa z zasadami współżycia społecznego.

Z utrwalonego na tym tle orzecznictwa wynika, że odstąpienie od prymatu zasady prawdy obiektywnej w sprawach o prawa może mieć miejsce tylko w szczególnie uzasadnionych sytuacjach. Zdaniem powódki taka wyjątkowa sytuacja nie zachodziła jednak w realiach badanej sprawy.W odpowiedzi na skargę kasacyjną kurator małoletniego pozwanego wniósł m.in. o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej małoletniemu w postępowaniu kasacyjnym.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań.

Innymi słowy, podnoszone uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN: z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r., I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1673/23). Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym.

Nie budzi również wątpliwości, że okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący winien wykazać we wniosku bez odwoływania się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie tak zwanego „przedsądu” (zob. m.in. postanowienia SN: z 28 stycznia 2022 r., I CSK 947/22; z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, i z 10 sierpnia 2023 r., I CSK 5584/22).Skarżąca nie przedstawiła przekonujących od razu, widocznych prima facie, twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu.

Argumentacja powódki przedstawiona w skardze kasacyjnej pomija, że zasadniczym powodem rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego było odwołanie się do art. 69 § 1 k.r.o. i stwierdzenie, że powództwo zostało wytoczone po upływie terminu zawitego przewidzianego w tym przepisie i – jako spóźnione – podlegało oddaleniu. Tym samym nawet, gdyby przyjąć, że Sąd drugiej instancji błędnie uznał, że zasady współżycia społecznego sprzeciwiały się uwzględnieniu powództwa, nie prowadziłoby to do jego uwzględnienia. Tymczasem o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie decyduje nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK 5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).Wynikający z art. 3983 § 3 k.p.c. zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów oraz związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia oznacza niedopuszczalność powoływania się, również we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, na wadliwości wyroku sądu drugiej instancji w zakresie dotyczącym ustaleniu faktów lub oceny dowodów.

Z poczynionych przez Sąd Okręgowy ustaleń wynika, że pozwany zaakceptował małoletniego i traktuje go jak własnego syna, a domniemany ojciec nie ma z nim żadnych kontaktów i nie uczestniczy w życiu dziecka. W okolicznościach sprawy brak jest zatem podstaw do zanegowania stanowiska Sądu meriti w zakresie jakim ustalił, że uwzględnienie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa byłoby sprzeczne z dobrem małoletniego. Brak jest również podstaw do uznania, że Sąd Okręgowy uchybił w sposób oczywisty wskazywanemu we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania przepisowi prawa materialnego.

W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.).Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O wynagrodzeniu dla kuratora małoletniego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Ustalając wysokość tego wynagrodzenia Sąd Najwyższy nie stosował § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, ponieważ Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2025 r., SK 89/22, uznał ww. przepisy za niezgodne z Konstytucją RP.

Maciej Kowalski (a.z.)[r.g.]‎