I CSK 1415/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 1415/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 lipca 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z powództwa R. S.‎przeciwko P. […] spółce akcyjnej w W.‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 lipca 2022 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powoda ‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset 00/100) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującego od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją‎w zakresie faktów i dowodów.

W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że ‎w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności ‎o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyny kasacyjne). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód R. S. powołał się na przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. Wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne dotyczące ciężaru dowodu (art. 6 k.c.), konieczności zasięgnięcia uzupełniającej opinii biegłego (art. 278 § 1 w związku z art. 286 k.p.c.) oraz stosowania art. 233 § 2 k.p.c. wobec biernej postawy pozwanego ubezpieczyciela w zakresie wezwania do przedłożenia akt szkody.

Zwrócił ponadto uwagę na potrzebę wykładni przepisów prawnych co do granic swobodnej oceny dowodów i na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Powołanie się w skardze kasacyjnej na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych, powołanych we wniosku przepisów prawa, zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą.

Konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen‎i możliwych wariantów interpretacyjnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r. III CSK 180/07, niepubl., z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, niepubl., z dnia‎2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl., z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.).Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance w postaci potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga z kolei wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie‎w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, niepubl. i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, niepubl.).Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa i doktryny, postępowanie kasacyjne nie stanowi kolejnej odsłony sporu w płaszczyźnie prawidłowości oceny dowodów i ustaleń faktycznych.

Służy natomiast kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia przy związaniu Sądu Najwyższego jego podstawą faktyczną (art. 39813 § 2 k.p.c.). Koresponduje z tym niedopuszczalność podnoszenia w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 ‎§ 3 k.p.c.). Zakaz ten dotyczy nie tylko zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., odnoszącego się wprost do granic oceny dowodów, lecz także innych przepisów regulujących postępowanie dowodowe, lokujących się w sferze swobodnej oceny sędziowskiej, w tym art. 233 § 2 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia‎13 kwietnia 2017 r., I CSK 93/17, niepubl.).

Wątpliwości przedstawione we wniosku, skoncentrowane na problemie ciężaru dowodu, konieczności zażądania uzupełniającej opinii biegłego i wykładni art. 233 § 2 k.p.c., stanowiły w tym kontekście próbę narzucenia Sądowi Najwyższemu roli sądu faktu, sprzecznej z jego procesowym i ustrojowym usytuowaniem, częściowo zaś kolidowały z zakazem wynikającym z art. 3983 § 3 k.p.c. A fortiori ocenę tę należało odnieść do akcentowanej we wniosku potrzeby wykładni przepisów prawnych, odniesionej wprost do problemu granic swobodnej oceny dowodów pomijając, że potrzeba dokonania takiej wykładni nie została we wniosku w ogóle umotywowana.

Podkreślenia wymagało zarazem, że niedopuszczalność podnoszenia zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.) stoi na przeszkodzie nie tylko skutecznemu powołaniu takich zarzutów w podstawach skargi kasacyjnej, lecz także oparcia na nich przyczyn kasacyjnych, mających uzasadniać przyjęcie skargi do rozpoznania.Sformułowane we wniosku pytania zostały ponadto osadzone jednoznacznie w stanie faktycznym sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem ‎i zmierzały do weryfikacji stanowiska prawnego wyrażonego in casu przez Sąd Apelacyjny w odniesieniu do rozkładu ciężaru dowodu w zakresie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co zapoznaje założenia przyczyny kasacyjnej, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. We wniosku nie wyjaśniono przy tym, z jakich powodów, w ocenie strony skarżącej, zarysowane wątpliwości mają nowy (precedensowy) charakter i nie mogą być rozstrzygnięte na bazie dotychczasowego bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego i poglądów procesualistyki cywilnej, odnoszących się do art. 6 k.c. i art. 233 § 2 k.p.c.; nie zaprezentowano także alternatywnych wariantów ich rozstrzygnięcia i przemawiającej na ich rzecz argumentacji.

Z wniosku nie wynikało również, aby skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona, co wymaga wykazania, że zaskarżone orzeczenie jest błędne w stopniu ewidentnym i widocznym już na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18, niepubl.). Wniosek nie zawierał w tym zakresie żadnej pogłębionej argumentacji, za taką nie można bowiem poczytać lakonicznego stwierdzenia, że gdyby nie doszło do opisanych w skardze naruszeń przepisów prawa, a Sąd dokonałby prawidłowej wykładni przepisów, to zapadłoby odmienne orzeczenie.

Powołanie się na tę przyczynę kasacyjną – w zestawieniu z pozostałymi wywodami wniosku – ujawniało ponadto niekonsekwencję, ponieważ o oczywistej zasadności skargi nie może być zasadniczo mowy, jeżeli płaszczyzna prawna sporu implikuje istotne zagadnienia prawne i wymaga dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 98 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.[as]