I CSK 1320/26 · Sąd Najwyższy

I CSK 1320/26 POSTANOWIENIE 28 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Aleksander Stępkowski na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa I. spółki akcyjnej w K.‎przeciwko B. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w B.‎o zapłatę,‎na skutek skargi kasacyjnej I. spółki akcyjnej w K. oraz skargi kasacyjnej B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B.‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku‎z 22 sierpnia 2025 r., I AGa 47/25, 1) odmawia przyjęcia obu skarg kasacyjnych do rozpoznania;

2) wzajemnie znosi koszty postępowania kasacyjnego między stronami.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 sierpnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, w sprawie ‎z powództwa I. spółki akcyjnej w K. przeciwko B. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w B., o zapłatę, na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z 25 lutego 2021 r., zmienił zaskarżony wyrok w części (I), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (II), oddalił apelację powoda w pozostałym zakresie (pkt IV) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania w obu instancjach (pkt II i IV).Wyrok został zaskarżony przez stronę powodową i pozwaną. W obu skargach kasacyjnych jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Obie skargi kasacyjne nie kwalifikowały się do przyjęcia celem merytorycznego rozpoznania.Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Konieczna selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi: ‎(1) występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub ‎(4) oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada jedynie to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek uzasadniających wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby bez potrzeby czynienia pogłębionej analizy prawnej, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. Skarżący twierdząc, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinien wyjaśnić w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Oznacza to powinność wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego możliwej do ustalenia prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, przy czym musi ono dodatkowo prowadzić do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia ‎(zob. postanowienia SN z: 8 października 2015 r., IV CSK 189/15;

‎10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; 14 lipca 2005 r., ‎III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75; 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na wyjątkowy charakter tej przesłanki, oczywista zasadność skargi kasacyjnej powinna dać się stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez zbytniego wgłębiania się w sprawę (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07). Obydwa wnioski o przyjęcie do rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej nie spełniają powyższych kryteriów. Uzasadnienie wniosku w obu skargach opiera się na bardzo szczegółowej analizie stanu faktycznego sprawy.

W przypadku strony pozwanej są to ustalenia co do poprawności wyliczeń kar umownych oraz ustalenia faktyczne co do efektu negocjacji toczących się 7 grudnia 2011 r. Wniosek powoda opiera się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych co do okresu, za który naliczono karę umowną. Tymczasem Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do weryfikowania ‎w ramach kontroli kasacyjnej ustaleń faktycznych poczynionych przez sądy powszechne (art. 3983 § 3 k.p.c.). Należy podkreślić, że Sąd Apelacyjny szczegółowo uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.

Wyjaśnił zasady ustalania okresu opóźnienia, zasady naliczania i miarkowania kary umownej jak również pozostałe kwestie prawne występujące w sprawie. Nie ma jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że taka ocena prawna jest oczywiście wadliwa. Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że katalog kryteriów pozwalających na miarkowanie kary umownej jest otwarty, a decyzja sądu w tym zakresie jest silnie warunkowana okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy (zob. uchwała SN ‎z 6 listopada 2003 r., III CZP 61/03, OSNC 2004, nr 5, poz. 69, wyrok SN ‎z 13 czerwca 2003 r., III CKN 50/01, wyrok SN z 6 maja 2004 r., II CK 261/03, wyrok SN z 16 stycznia 2009 r., III CSK 198/08, wyrok SN z 2 kwietnia 2014 r., ‎IV CSK 416/13, wyrok SN z 12 lutego 2015 r., IV CSK 276/14).

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia obu skarg kasacyjnych do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i art. 99 k.p.c. w związku z art. 108 § 1, ‎art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935). Aleksander Stępkowski‎ (M.M.)[r.g.]