I CSK 1308/24 · Sąd Najwyższy

I CSK 1308/24 POSTANOWIENIE 27 sierpnia 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Jacek Grela na posiedzeniu niejawnym 27 sierpnia 2025 r. w Warszawie‎w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Ministra Finansów‎z udziałem Narodowego Banku Polskiego, P. M. i N. M.‎o wpis zmiany wierzyciela hipotecznego,‎na skutek skargi kasacyjnej P. M. i N. M.‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu‎z 21 listopada 2023 r., XV Ca 1026/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. ustala, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.

UZASADNIENIE

Skarb Państwa - Minister Finansów złożył wniosek o wpis do księgi wieczystej […] - co do trzech hipotek umownych, wpisanych pod poz. 2, 3 i 4 - w miejsce dotychczasowego wierzyciela hipotecznego, tj. Narodowego Banku Polskiego w W. - nowego wierzyciela, tj. Skarbu Państwa - Ministra Finansów w W. 26 lipca 2022 r. referendarz sądowy dokonał w dziale IV księgi wieczystej […] wpisów zmian wierzyciela hipotecznego - co do trzech hipotek umownych, wpisanych pod poz. 2, 3 i 4 - przez wykreślenie dotychczasowego wierzyciela, tj. Narodowego Banku Polskiego w W. i wpisanie aktualnego wierzyciela Skarbu Państwa - Ministra Finansów w W.Na powyższe wpisy w dniach 11 i 12 sierpnia 2022 r. uczestniczki postępowania P. M. i N. M. złożyły skargi.

Postanowieniem z 7 lutego 2023 r. Sąd Rejonowy w Złotowie: połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia skargę złożoną w sprawie dz. kw. […] ze skargą złożoną w sprawie dz. kw. […], a wpisy utrzymał w mocy.Postanowieniem z 21 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił apelację uczestniczek postępowania P. M. i N. M.W skardze kasacyjnej uczestniczki, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazały na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.Zdaniem skarżących w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów prawnych, a skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).

Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.

Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy, a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. m.in. postanowienia SN: z 15 października 2002 r.

II CZ 102/02; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07 i z 8 lipca 2008 r., I CSK 111/08).Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że powyższa przesłanka nie została wykazana. W uzasadnieniu wniosku nie powołano argumentów, które mogłyby świadczyć, że w sprawie spełniona została któraś z przesłanek przyjęcia sprawy do rozpoznania. Należy wskazać, iż nie jest rzeczą Sądu Najwyższego przy ocenie, czy skarga kasacyjna powinna być przyjęta do rozpoznania, doszukiwanie się jurydycznej argumentacji mającej wykazać, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy.

Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07).Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.

Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Jacek Grela [S.J.][a.ł] ‎