I CSK 1267/25 · Sąd Najwyższy

I CSK 1267/25 POSTANOWIENIE 25 lutego 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk na posiedzeniu niejawnym 25 lutego 2026 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ‎w S.‎przeciwko R. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G.‎o zapłatę,‎na skutek skargi kasacyjnej A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ‎w S.od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach‎z 30 października 2024 r., V AGa 135/22, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; II. zasądza od A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na rzecz R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 26 stycznia 2022 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy z powództwa A. spółki z o.o. w S. przeciwko R. spółce z o.o. w G. o zapłatę oddalił powództwo i orzekł i kosztach postępowania.Wyrokiem z 30 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację powoda i orzekł o kosztach postępowaniach.Powód wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód powołał się na oczywistą zasadność skargi wskazując, że inwestor nie może uzależniać odbioru robót i zapłaty wynagrodzenia od braku jakichkolwiek usterek, ‎a wprowadzone postanowienie umowne przewidujące uprawnienie inwestora do odmowy odbioru robót i odmowy zapłaty wynagrodzenia w przypadku jakichkolwiek usterek, jest bezwzględnie nieważne jako wykraczające poza ramy swobody umów wyznaczone naturą zobowiązania (art. 3531 k.c. w zw. z art. 647 k.c.).W odpowiedzi pozwany wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ‎w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi.

W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., ‎V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego ‎z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06).

Wymaga przy tym podkreślenia, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia ‎(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca ‎z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym wyżej rozumieniu.Uprawnienie pozwanej do zatrzymania części wynagrodzenia w ramach ‎tzw. kaucji na zabezpieczenie prawidłowego wykonania robót zostało przewidziane w łączącej strony umowie.

Strony zawierające umowę – w tym umowę o roboty budowlane – mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 3531 k.c.). Nie ulega wątpliwości, że ‎w ramach swobody kontraktowania strony mogą modyfikować sposób obliczania ‎i rozliczania wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 22 listopada 2024 r., II CSKP 2087/22, w świetle zasady swobody umów dopuszczalne i ważne są zastrzeżenia umowne przewidujące zatrzymanie przez inwestora części należnego wykonawcy wynagrodzenia tytułem zabezpieczenia roszczeń inwestora wynikających z gwarancji jakości lub rękojmi za wykonane roboty budowlane lub w celu zabezpieczenia należytego wykonania umowy.

Udzielenie zabezpieczenia należytego wykonania robót może zatem nastąpić poprzez przyzwolenie zamawiającemu na niewypłacenie części wynagrodzenia (zob. także wyrok SN z 5 listopada 2015 r., V CSK 124/15).Kwestionowane postanowienie umowne nie wykracza w żaden sposób poza granice swobody umów ani nie narusza natury zobowiązania wynikającego ‎z umowy o roboty budowlane. Umowne zabezpieczenie wypełnienia przez wykonawcę obowiązków umownych, w tym obowiązku bezusterkowego oddania robót, miało umożliwić pozwanej wstrzymanie się z zapłatą części wynagrodzenia, która w razie zaniechania usunięcia usterek mogłaby zostać przeznaczona na pokrycie kosztów wykonania zastępczego lub rozliczona w ramach uprawnienia pozwanej do obniżenia wynagrodzenia w ramach uprawnień z tytułu rękojmi.

Należy przy tym zauważyć, że odnośne postanowienie nie narusza odpłatnego charakteru umowy, gdyż pozwana uiściła na rzecz powódki znaczą część wynagrodzenia (90 %).Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, ‎‎11 i 3 w związku z art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk‎ A.G.[SOP]