I CSK 119/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 119/12

POSTANOWIENIE

Dnia 17 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSA Władysław Pawlak

w sprawie z powództwa T. – V. Spółki z o.o. w M.

przeciwko C. Polska Spółce z o.o. w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 17 października 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 28 października 2011 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2011 r., Sąd Okręgowy w W. odmówił

odrzucenia pozwu, uznając za nieskuteczny, podniesiony przez pozwaną („C.

Polska” spółkę z o.o.) zarzut zapisu na sąd polubowny w odniesieniu do

dochodzonego przez powoda („T.-V.” spółki z o.o.) roszczenia opartego na

podstawie z art. 18 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu

nieuczciwej konkurencji (jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.,

dalej: „u.z.n.k.”). Na skutek zażalenia wniesionego na to postanowienie przez

pozwaną, postanowieniem z dnia 28 października 2011 r., opartym na podstawie

art. 1165 § 1 k.p.c., Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżone postanowienie w ten

sposób, że odrzucił pozew w części dotyczącej roszczenia o zapłatę kwoty

3.037.657,70 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 7 maja 2011 r.

Powód podniósł, że pozwana dopuściła się czynu nieuczciwej konkurencji

określonego w art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. polegającego na pobieraniu innych niż

marża handlowa opłat z tytułu dopuszczenia towarów do sprzedaży i z tego tytułu

domagał się na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 5 u.z.n.k. zwrotu korzyści

bezpodstawnie uzyskanych przez niego. W pkt 21 łączących strony warunków

handlowych na lata 2008 i 2009 strony postanowiły, że „wszelkie spory wynikające

z niniejszej umowy lub w związku z nią będą rozstrzygane wyłącznie przez sąd

polubowny”. Natomiast pkt 21 warunków handlowych na 2010 r. przewidywał, że

„wszelkie spory powstałe między stronami wynikające z niniejszej umowy lub

pozostające

w

związku

z

nią,

jak

również

wszelkie

spory

wynikające

z dotychczasowej współpracy handlowej stron w oparciu o wcześniej zawierane

umowy handlowe będą rozstrzygane wyłącznie przez sąd polubowny”. W ocenie

Sądu drugiej instancji, roszczenie dochodzone przez powoda jest związane

z dotychczasową współpracą stron, której źródłem były umowy, o czym jest mowa

w pkt 21 klauzuli prorogacyjnej warunków handlowych na 2010 r. Klauzula ta miała

inne brzmienie – a tym samym zakres – niż klauzule prorogacyjne warunków

handlowych na lata 2008 i 2009. Dokonując wykładni zapisu na sąd polubowny,

wobec rozbieżnych stanowisk stron, Sąd odwołał się do obiektywnego wzorca

wykładni. Roszczenie dochodzone na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 5 u.z.n.k., tj.

o wydanie bezpodstawnie uzyskanych korzyści, jest niezależne od roszczeń

wynikających z umowy, bowiem wynika z czynu nieuczciwej konkurencji, będącego

samoistną podstawą odpowiedzialności strony dopuszczającej się takiego czynu.

Nie zmienia to jednak tego, że jest to roszczenie, co najmniej pośrednio związane

z umową, bowiem sąd, dokonując oceny roszczenia i analizując charakter

zastrzeżonych opłat, w istocie dokonuje tego z uwzględnieniem treści postanowień

zawartych w umowie dotyczącej współpracy handlowej stron. W sporze, którego

przedmiotem jest czyn nieuczciwej konkurencji, badaniu podlega w szczególności

ekwiwalentność zastrzeżonych w takich porozumieniach świadczeń.

Od postanowienia Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniósł powód, który

zaskarżył je w całości, wnosząc o jego uchylenie. W ramach pierwszej podstawy

kasacyjnej zarzucił naruszenie:

- art. 65 § 2 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na

błędnym ustaleniu rzeczywistej woli stron wobec braku jakichkolwiek

elementów stanu faktycznego uzasadniających takie ustalenie oraz poprzez

przyjęcie modelu „starannie działającego adresata” w oderwaniu od treści

art. 1161 § 1 k.p.c.;

- art. 6 k.c. poprzez jego niezastosowanie;

- art. 58 § 2 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że

przepis ten nie może stanowić płaszczyzny do oceny ważności zapisu na

sąd polubowny, podczas, gdy hipotezą tego przepisu objęte są również

okoliczności towarzyszące dokonaniu czynności prawnej, jak i cel, do

którego czynność prawna ma doprowadzić, która to wykładnia doprowadziła

do niezasadnego niezastosowania wskazanego przepisu.

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej powód zarzucił naruszenie:

- art. 1161 § 1 k.p.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu

faktu, że zapis na sąd polubowny musi precyzyjnie określać przedmiot sporu

lub stosunek prawny oraz art. 1165 § 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie

i odrzucenie pozwu w sytuacji, gdy zapis na sąd polubowny nie wskazywał

precyzyjnie ani stosunku prawnego ani przedmiotu sporu objętego

postępowaniem;

- art. 1161 § 1 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że przedmiot postępowania

wynika lub ma związek z łączącymi strony umowami i mieści się w zapisie na

sąd polubowny, a w konsekwencji, że jest objęty zapisem na sąd polubowny;

- art. 3 i art. 232 k.p.c. poprzez pominięcie faktu, że to strona pozwana winna

była stosownymi dowodami wykazać rzeczywistą wolę stron w zakresie

zapisu na sąd polubowny;

- art. 328 § 2 k.p.c. poprzez brak wyjaśnienia przyczyn, dla których Sąd

drugiej

instancji

całkowicie

pominął

twierdzenia

strony

powodowej

zmierzające do wykazania, że zapis na sąd polubowny jest nieważny

z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego;

- art. 217 § 1, art. 227 i art. 299 k.p.c. poprzez zaniechanie przeprowadzenia

postępowania dowodowego (w zakresie dowodów z przesłuchania świadków

/…/ oraz dowodu z przesłuchania stron) i zebrania materiału dowodowego

niezbędnego

do

rozstrzygania

spornych

okoliczności

faktycznych

odnoszących się do nieważności zapisu na sąd polubowny;

- art. 217, art. 235, art. 236 i art. 354 k.p.c. poprzez zaniechanie wydania

postanowień dowodowych w odniesieniu do powołanych przez stronę

powodową w pozwie i powtórzonych w odpowiedzi na zażalenie dowodów

odnoszących się do nieważności zapisu na sąd polubowny (w zakresie

dowodów z przesłuchania świadków /…/ oraz dowodu z przesłuchania

stron);

- art. 1165 § 1 k.p.c. poprzez jego zastosowanie oraz art. 1165 § 2 k.p.c.

poprzez jego niezastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dochodzone przez powoda żądanie na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 5 w zw.

z art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. jako roszczenie majątkowe, zgodnie z art. 1157 k.p.c.,

mogło być poddane pod rozstrzygnięcie sądu polubownego (por. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 2 grudnia 2009 r., I CSK 120/09, nie publ. oraz z dnia

4 kwietnia 2012 r., I CSK 354/11, Lex nr 1164720).

Rozstrzygnięcie o zasadności podniesionego przez pozwaną zarzutu zapisu

na sąd polubowny zależało od interpretacji postanowienia zawartego w pkt 21

warunków handlowych na 2010 r. łączących strony, tj. czy zawarty w nim zapis na

sąd polubowny obejmuje również spory wynikające z pobierania przez pozwaną

opłat określonych w art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. W pierwszej więc kolejności należy

odnieść się do zarzutów związanych z dokonaniem przez Sąd Apelacyjny błędnej

wykładni umowy, tj. zarzutów naruszenia art. 65 § 2 k.c. oraz powiązanych z nim

zarzutów naruszenia art. 6, art. 3 i art. 232 k.p.c. Zarzuty te nie są zasadne. Ogólne

reguły wykładni oświadczeń woli, w tym również zawartych w umowach, określa art.

65 k.c. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego (por.

uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168 oraz orzeczenia:

z dnia 21 listopada 1997 r., I CKN 825/97, OSNC 1998, nr 5, poz. 81, z dnia

9 września 1998 r., I CKN 841/97, OSNC 1999, nr 5, poz. 91, z dnia 8 czerwca

1999 r., II CKN 379/98, OSNC 2000, nr 1, poz. 10, z dnia 7 grudnia 2000 r., II CKN

351/00, OSNC 2001, nr 6, poz. 95, z dnia 8 października 2004 r., V CK 670/03,

OSNC 2005, nr 9, poz. 162, z dnia 15 października 2010 r., V CSK 36/10, Lex nr

622217 oraz z dnia 20 stycznia 2011 r., I CSK 193/10, Lex nr 784895) art. 65 k.c.

nawiązuje do dwóch wartości chronionych przez prawo cywilne: woli (intencji)

osoby dokonującej czynności prawnej oraz zaufania, jakie budzi złożone

oświadczenie woli u innych osób, jego adresatów. Z tej przyczyny w pierwszej

kolejności należy dążyć do ustalenia rzeczywistego znaczenia użytych w czynności

prawnej

sformułowań,

jakie

nadały

mu

obie

strony

czynności

prawnej

(tzw. subiektywna metoda wykładni). Gdy jednak okaże się – tak jak miało to

miejsce w rozpoznanej sprawie – że strony różnie rozumiały znaczenie tego

samego sformułowania, należy przejść do drugiej metody wykładni (obiektywnej),

według której znaczenie budzących wątpliwości interpretacyjne sformułowań

zawartych w czynności prawnej, ustala się według wyniku, jaki osiągnąłby odbiorca

oświadczenia

przy

zastosowaniu

starannych

zabiegów

interpretacyjnych.

Odwołanie się przez Sąd Apelacyjny w okolicznościach rozpoznawanej sprawy do

obiektywnego wzorca wykładni nie naruszało więc art. 65 k.c. Należy przy tym

podkreślić, że zastosowanie powyższych reguł wykładni oświadczeń woli wynika

z przepisu prawa materialnego (art. 65 k.c.) i jest niezależne od ciężaru dowodu.

Ciężar dowodu dotyczy bowiem wyłącznie wykazania faktów mających znaczenie

w procesie wykładni oświadczeń woli, tj. wykazania treści rzeczywiście złożonych

oświadczeń woli, okoliczności towarzyszących złożonym oświadczeniom woli

(tzw. kontekstu sytuacyjnego), ewentualnie także treści innych oświadczeń woli

mających znaczenie dla dokonania wykładni spornego sformułowania zawartego

w czynności prawnej, np. umów wcześniej zawartych przez te same strony, itp.

Wykładnia dokonana przez Sąd Apelacyjny spornego zapisu na sąd polubowny nie

wykraczała jednak poza te okoliczności, które pozwana podniosła i wykazała

stosownymi dowodami.

W przypadku oświadczeń woli mających formę pisemną zasadnicze

znaczenie mają językowe reguły znaczeniowe. Z tej perspektywy sformułowanie, że

właściwością sądu polubownego mają być objęte „wszelkie spory powstałe między

stronami wynikające z dotychczasowej współpracy handlowej stron w oparciu

o wcześniej zawierane umowy handlowe (…)” prowadzi do wniosku, że obejmuje

ono, jak najszerszą kategorię sporów, wynikających ze współpracy handlowej

realizowanej na podstawie dotychczasowych umów. Posłużenie się językowymi

regułami wykładni nie pozwala na wyeliminowanie z tej kategorii sporów także tych,

które wynikają z dopuszczenia się przez pozwaną czynu nieuczciwej konkurencji

określonego w art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k., jeżeli był on związany ze współpracą

handlową między stronami wykonywaną na podstawie dotychczasowych umów

łączących strony. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, czynem nieuczciwej

konkurencji jest utrudnianie innym przedsiębiorstwom dostępu do rynku przez

pobieranie innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży.

Specyfika czynu nieuczciwej konkurencji zarzucanego pozwanej polega na tym, że

pobieranie opłat innych niż marża handlowa, miało umocowanie w postanowieniach

umów łączących strony. Innymi słowy, był to czyn dokonany przez pozwaną na

podstawie i zgodnie z warunkami umów łączących strony, a mimo tego sprzeczny

z bezwzględnie obowiązującym przepisem zawartym w art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k.,

co powodowało powstanie samodzielnego i autonomicznego względem roszczeń

z umowy roszczenia o wydanie korzyści uzyskanych bezpodstawnie na podstawie

art. 18 ust. 1 pkt 5 u.z.n.k.

Dokonując wykładni umowy, nie można ograniczyć się wyłącznie do analizy

językowej. Należy uwzględnić także okoliczności leżące poza tekstem analizowanej

umowy, w tym – tak jak to miało miejsce w sprawie – także treść umów wcześniej

zawartych

przez

strony

zawierających

również

postanowienia

określające

właściwość sądu polubownego do rozstrzygania sporów między stronami.

Uwzględniając powyższe trafnie przyjął Sąd Apelacyjny, że analiza pkt 21

warunków handlowych na 2010 r. w konfrontacji z treścią wcześniej zawartych

umów uzasadnia wniosek, iż miała ona obejmować szerszą kategorię sporów,

wykraczające poza spory dotyczące roszczeń wynikających bezpośrednio z umowy

lub z nią związanych, co przewidywały wcześniej zawarte przez strony umowy.

Postanowienie zawarte w pkt 21 warunków handlowych na 2010 r. obejmowało

bowiem także wszelkie spory wynikające z dotychczasowej współpracy handlowej

stron w oparciu o wcześniej zawierane umowy handlowe. Z takiego sformułowania,

w szczególności z określenia „wszelkie spory” w połączeniu ze sformułowaniem

dotyczącym „dotychczasowej współpracy między stronami” wynika jednoznacznie

wola poszerzenia właściwości sądu polubownego w stosunku do właściwości

określonej w umowach łączących strony w latach 2008–2009. Zarzuty powoda

zmierzają do tego, aby analizowanej klauzuli nie nadawać szerszego znaczenia niż

zapisom na sąd polubownym zawartym w umowach zawartych przez strony na lata

2008 i 2009, w których posłużono się sformułowaniem: „wszelkich sporów

wynikających z umowy lub w związku z nią”. Przy wykładni umowy, należy jednak

zakładać, że poszczególne postanowienia umowne nie miały zawierać regulacji

neutralnych, pozbawionych doniosłości prawnej. Gdyby więc zapis zawarty w pkt

21 warunków handlowych na 2010 r. nie miał rozszerzać właściwości sądu

polubownego

w

stosunku

do

rozwiązań

przyjmowanych

przez

strony

w dotychczasowych umowach, to z pewnością nie uległaby zmianie treść zapisu

na sąd polubowny, jaką strony posługiwały się wcześniej. Ponadto, w przypadku

odwołania się do obiektywnego wzorca wykładni, nie bez znaczenia pozostaje

sposób

interpretacji

określonych

sformułowań

umownych

przyjmowanych

w orzecznictwie i w nauce prawa. Z tej perspektywy, jak zasadnie wskazał Sąd

Apelacyjny, zgodnie z poglądami wyrażonymi w nauce prawa tego rodzaju

postanowienie zawierające zapis na sąd polubowny, jakim posłużyły się strony,

należy wykładać szeroko, obejmując nim nie tylko roszczenia kontraktowe,

dochodzone bezpośrednio na podstawie umowy, ale także roszczenia dochodzone

na innych podstawach prawnych, w tym z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Pozostaje więc do oceny, czy zapis na sąd polubowny zawarty w pkt 21

warunków handlowych na 2010 r., przy założeniu, iż miał on obejmować także

spory wynikające z dopuszczenia się przez jedną ze stron (pozwaną) czynu

nieuczciwej konkurencji, określonego w art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k., spełniał kryteria

zawarte w art. 1161 § 1 k.p.c., w szczególności, czy w sposób dostateczny

wskazywał stosunek prawny, z którego spór wyniknął. Odnośnie do tego

wymagania, w zakresie sporu wynikającego z dopuszczenia się czynu nieuczciwej

konkurencji, w orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane są dwa stanowiska.

Pierwsze z nich, zawarte w postanowieniu z dnia 5 lutego 2009 r., I CSK 311/08

(nie publ.), przyjmuje, że poddanie sądowi polubownemu sporów ze stosunku

umownego oznacza, że kompetencją tego sądu są objęte wszelkie roszczenia o

wykonanie umowy, roszczenia powstające w razie niewykonania lub nienależytego

wykonania umowy, roszczenia o zwrot bezpodstawnie spełnionego świadczenia

powstałe w razie nieważności umowy lub odstąpienia od umowy, a także

roszczenia deliktowe. Drugie stanowisko, wyrażone w postanowieniach: z dnia 2

grudnia 2009 r., I CSK 120/09 (nie publ.) oraz z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK

354/11 (Lex nr 1164720), zakłada, że skoro określenie przedmiotu zapisu na sąd

polubowny powinno precyzyjnie identyfikować stosunek prawny podlegający

przekazaniu do rozpoznania przez sąd polubowny, to określenie jedynie, że ma to

być stosunek prawny związany z wykonywaniem umowy nie może być uznane

w tym przypadku za wystarczające, gdyż pozostawia dowolność w ocenie zakresu

przedmiotowego

zapisu.

Poddanie

określonego

stosunku

prawnego

pod

rozpoznanie sądu polubownego oznacza wyłączenie tych spraw z drogi sądowej.

Wskazana powinna być więc taka wykładnia, która opowiadałaby się, w razie

wątpliwości, za ograniczeniem wyłączeń z drogi sądowej. W konsekwencji

roszczenie wywodzone z popełnienia czynu niedozwolonej konkurencji, którego

podstawę stanowi stosunek prawny oddzielny od istniejącej między stronami

umowy, dokonany jedynie przy okazji realizacji umów, nie ma charakteru

kontraktowego i nie pozostaje w związku z treścią zawartych między stronami

umów (nie było związane z wykonywaniem umowy, ani nie pozostawało w związku

z realizacją umowy), a w konsekwencji nie mieściło się w kategorii sporów

wynikających lub związanych z wykonywaniem umowy, a nie wszelkich sporów

jakie powstają w czasie ich realizacji.

W ustalonych okolicznościach zapis na sąd polubowny w dostateczny

sposób identyfikował stosunek prawny, z którego wynikł spór przez wskazanie, że

dotyczy on wszelkich roszczeń związanych z dotychczasową współpracą stron

prowadzonej na podstawie określonych umów zawartych przez strony, co

obejmowało także roszczenia w związku z dopuszczeniem się przez pozwaną

czynu nieuczciwej konkurencji, o jakim mowa w art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k.

Rygorystyczne stanowisko co do konieczności precyzyjnego określenia zakresu

sporów poddanych kognicji sądu polubownego w celu spełnienia wymagania

zawartego w art. 1161 § 1 k.p.c., zajęte przez Sąd Najwyższy w orzeczeniach

z dnia 2 grudnia 2009 r., I CSK 120/09 oraz z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK

345/11, nie wykluczało bowiem skuteczności takiego zapisu w odniesieniu

do roszczeń dochodzonych na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 5 u.z.n.k. w razie

objęcia nim wszelkich sporów, jakie powstaną między stronami w czasie realizacji

łączących ich umów, czego nie zawierały klauzule – ocenione w powołanych wyżej

sprawach – posługujące się sformułowaniem „sporów wynikających lub związanych

z wykonywaniem umów”. Z tych względów zarzut naruszenia art. 1161 § 1 k.p.c.

uznać należy za niezasadny.

W skardze kasacyjnej trafnie zarzucono, że Sąd Apelacyjny nie odniósł się

do podniesionego przez powoda zarzutu nieważności zapisu na sąd polubowny na

podstawie art. 58 § 2 k.c. w zw. z art. 1165 § 1 i 2 k.p.c., oraz że w uzasadnieniu

zaskarżonego orzeczenia, wbrew wymaganiom wynikającym z art. 328 § 2 k.p.c.

w zw. z art. 361, art. 391 § 1 i art. 397 § 2 k.p.c. nie wyjaśnił przyczyn, z powodu

których pominął twierdzenia strony powodowej oraz wnioski dowodowe (dowód

z przesłuchania świadków /…/ oraz dowód z przesłuchania stron) zmierzające do

wykazania, że zapis na sąd polubowny jest nieważny z uwagi na sprzeczność z

zasadami

współżycia

społecznego.

W pierwszej

kolejności

należy

jednak

stwierdzić, że skoro Sąd Apelacyjny nie odniósł się w ogóle do podniesionego

zarzutu naruszenia art. 58 § 2 k.c., to tym samym nie dokonał wykładni tego

przepisu. W konsekwencji nie jest uzasadniony zarzut dokonania przez ten Sąd

wadliwej wykładni tego przepisu poprzez przyjęcie, że jego hipotezą nie są objęte

okoliczności towarzyszące dokonaniu czynności prawnej, jak i cel, do którego

czynność prawna miała doprowadzić, skoro takiego stanowiska Sąd Apelacyjny nie

wyraził.

Podniesiony zarzut naruszenia art. 58 § 2 k.c. wiąże się ze spornym w nauce

prawa charakterem prawnym umowy zawierającej zapis na sąd polubowny, tj. czy

jest to czynność o charakterze materialnoprawnym, procesowym, czy też

mieszanym.

Niezależnie

jednak

od

charakteru

prawnego

tej

umowy

w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że umowa ta może podlegać ocenie

także według przepisów kodeksu cywilnego, w tym, według kryteriów zawartych

w art. 58 § 2 k.c. (por. postanowienie z dnia 13 kwietnia 2005 r., V CK 532/04, Lex

nr 1111037 oraz wyrok z dnia 7 stycznia 2009 r., II CSK 397/08, Lex nr 523608).

Nie przesądza to jednak o zasadności skargi kasacyjnej albowiem podniesione

przez powoda okoliczności nie uzasadniały skuteczności podniesionego zarzutu

nieważności zapisu na sąd polubowny. Powód zmierzał bowiem do wykazania

nieważności umowy zawierającej zapis na sąd polubowny z uwagi na sprzeczność

z zasadami współżycia spowodowaną tym, że pozwana narzuciła powodowi

postanowienia umowy zawierającej zapis na sąd polubowny, który był elementem

planu pozwanej ominięcia poddania tego rodzaju sporów spod rozstrzygnięć sądów

powszechnych i zablokowania w ten sposób niekorzystnego dla pozwanej

orzecznictwa

tych

sądów

dotyczącego

czynów

nieuczciwej

konkurencji

na podstawie art. 15 ust. 1 pkt u.z.n.k. Nie można jednak przyjąć, aby sprzecznym

z zasadami współżycia społecznego było przekazanie sądowi polubownemu do

rozstrzygnięcia przyszłego sporu spowodowane brakiem akceptacji przez stronę

bądź strony umowy zawierającej zapis na sąd polubowny nurtu orzecznictwa

sądów powszechnych dotyczącego sposobu rozstrzygania określonych rodzajów

sporów oraz motywowane nadzieją na inny rezultat jego rozstrzygnięcia przed

sądem polubownym. Przekazanie, mocą umowy stron, do kompetencji sądu

polubownego rozstrzygania określonego sporu należy traktować jedynie jako

wybranie alternatywnej do drogi sądowej, formę ochrony praw majątkowych,

w której jednak zachowane są podstawowe gwarancje proceduralne warunkujące

fachowe i bezstronne rozstrzygnięcie ich sporu (art. 1173, art. 1174 i art. 1176

k.p.c.) oraz wyłączające uprzywilejowanie jednej ze stron (art. 1183 k.p.c.). Wynik

ewentualnego przyszłego sporu między stronami przed sądem polubownym był

więc niepewny dla obu stron i nie wykluczał rozstrzygnięcia podobnego do

przyjmowanego w orzecznictwie sądów powszechnych. Z tych przyczyn nie można

także przyjąć, aby zapis na sąd polubowny, według kryteriów obiektywnych, był

postanowieniem korzystnym tylko dla jednej ze stron umowy (pozwanej)

a niekorzystnym dla drugiej z nich (powoda). Uwzględniając powyższe, wskazane

przez powoda okoliczności mające uzasadniać nieważność umowy zawierającej

zapis na sąd polubowny były prawnie relewantne. W konsekwencji, zarzucane

Sądowi Apelacyjnemu w skardze kasacyjnej naruszenia przepisom postępowania –

art. 328 § 2, art. 217 § 1 i 2, art. 227, art. 299 oraz art. 217, art. 235, art. 236 i art.

354 k.p.c. – nie miały wpływu na wynik sprawy. Ustalenie bowiem okoliczności

wskazywanych przez powoda dla uzasadnienia zarzutu nieważności zapisu na sąd

polubowny nie mogło skutkować uwzględnieniem tego zarzutu.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że skoro skuteczny był zapis

na sąd polubowny i obejmował on także spory spowodowane dopuszczeniem się

przez pozwaną czynu nieuczciwej konkurencji określonego w art. 15 ust. 1 pkt 4

u.z.n.k., to nie był uzasadniony także zarzut naruszenia art. 1165 § 1 k.p.c. przez

jego zastosowanie oraz art. 1165 § 2 k.p.c. przez jego niezastosowanie.

Z tych względów na podstawie art. 39814 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

orzeczono, jak w sentencji.

db