I CSK 1102/23 · Sąd Najwyższy

I CSK 1102/23 POSTANOWIENIE 8 kwietnia 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska na posiedzeniu niejawnym 8 kwietnia 2024 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa P. L.‎przeciwko Gminie Dobroń‎o zapłatę,‎na skutek skargi kasacyjnej P. L.‎od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi ‎z 24 października 2022 r., XIII Ga 1999/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od P. L. na rzecz Gminy Dobroń kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIEPowód P. L. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi, oddalającego apelację skarżącego w sprawie o zapłatę przeciwko Gminie Dobroń.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jako pierwszą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał potrzebę dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości. Podniósł, że wykładni wymaga art. 46 ust. 5 pkt 2 ustawy ‎z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (dalej: d.p.z.p.). Drugą ze wskazanych przyczyn kasacyjnych było występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, które ujęto w formę pytania:

„czy zamawiający jest uprawniony by arbitralnie i niezależnie od stanu faktycznego sprawy wyznaczyć termin zawarcia umowy o zamówienie publiczne a tym samym termin, do którego wykonawca zobligowany jest wnieść zabezpieczenie należytego wykonania umowy a po jego upływie uznać, że wykonawca, który nie zdążył uzyskać zabezpieczenia lub z przyczyn niezależnych od samego wykonawcy nie złożył zabezpieczenia w wyznaczonym terminie, nie złożył zabezpieczenia i zatrzymać wadium przez tego wykonawcę wniesione oraz odmówić mu podpisania umowy”.Skarżący nie przedstawił odrębnego wywodu odnoszącego się do każdej ze wskazanych wyżej przyczyn kasacyjnych, lecz opisał je łącznie w ramach uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Zasadniczą część stanowiska skarżącego stanowił obszerny cytat z jednostkowego orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej, dotyczącego przy tym unormowania, które nie znajdowało zastosowania w sprawie (tj. art. 94 ust. 3 d.p.z.p.). Co się tyczy pierwszej z wymienionych wyżej przyczyn kasacyjnych, to należy zauważyć, że potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., oznacza, że określony przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia, może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne stanowiska.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno w takim wypadku zawierać wskazanie, które przepisy wymagają wykładni i na czym polegają poważne wątpliwości związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami w ich stosowaniu (zob. postanowienia SN z: 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz 24 kwietnia 2018 r., II CSK 743/17).Z kolei przywołanie przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów. Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych ocen danego zagadnienia (zob. postanowienie SN ‎z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01).

Istotność problemu prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).Tylko we wskazanych wyżej okolicznościach może być realizowana publicznoprawna funkcja skargi kasacyjnej.

Jednocześnie przedstawiony Sądowi Najwyższemu problem musi mieć konkretny związek z rozstrzygnięciem danej sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą prawną i faktyczną zaskarżonego wyroku (zob. postanowienie SN z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13). Przyjęcie sprawy do rozpoznania ma bowiem na celu zarówno realizację interesu publicznego jak i ochronę praw prywatnych. Zagadnienie prawne powinno mieć więc taki wymiar problemowy, aby udzielona przez Sąd odpowiedź miała znaczenie dla rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie, w której pytanie zostało zadane, a jednocześnie – dzięki uniwersalnemu ujęciu – odpowiedź ta uzyskiwała walor aplikacyjny w rozstrzyganiu innych spraw.Wywody zawarte we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie świadczą o potrzebie wykładni art. 46 ust. 5 pkt 2 d.p.z.p., jak również o występowaniu w sprawie przytoczonego wyżej zagadnienia prawnego.

Skarżący nie poświęcił pierwszej z przyczyn kasacyjnych szerszego wywodu, więc należy wskazać jedynie, że w art. 46 ust. 5 pkt 2 d.p.z.p., odmiennie niż np. w art. 46 ust. 4a d.p.z.p., nie uzależniono prawa do zatrzymania wadium od określonej kwalifikacji działań wykonawcy. Niewniesienie wymaganego zabezpieczenia, aby uzasadniało zatrzymanie wadium, nie musi więc nastąpić z przyczyn leżących po stronie wykonawcy. Nietrafne jest również odwoływanie się przez powoda do orzeczenia dotyczącego art. 94 ust. 3 d.p.z.p. – przepis ten operuje bowiem terminem „uchyla się”, który może wskazywać na celowość lub ciągłość działań wykonawcy.

Natomiast unormowanie, które zdaniem skarżącego miałoby stwarzać poważne wątpliwości, ma odmienną treść, a uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przekonuje, by wskazane w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wątpliwości w istocie występowały na tle okoliczności sprawy. W związku ze wskazywaniem w skardze możliwych przypadków wyznaczania bardzo krótkiego terminu, wypada zauważyć, że – niezależnie od tego, iż te fragmenty wywodu akcentują w istocie elementy stosowania prawa – sprawie ustalono, że pozwana zatrzymała wpłacone przez powoda wadium po sześciokrotnym wskazaniu mu terminu zawarcia umowy (w dniach od ‎19 października 2018 r. do 15 listopada 2018 r.) – przy czym dwukrotnie termin ten ustalano zgodnie z prośbą samego skarżącego.

Skarżący w żadnym z tych terminów nie wniósł wymaganego (zgodnie z SIWZ) zabezpieczenia należytego wykonania umowy. Dnia 14 listopada 2014 r. po stronie powoda wystąpiły problemy zdrowotne, które mogły uniemożliwić mu zawarcie umowy, wobec czego ‎15 listopada 2018 r. zawnioskował on o przesunięcie terminu zawarcia umowy na 22 listopada 2018 r. Tymczasem postępowanie przetargowe miało zostać zamknięte przed 16 listopada 2018 r. Jedynie na marginesie, w związku ‎z ograniczeniami wynikającymi z przedmiotu postępowania w sprawie tzw. przedsądu, należy zauważyć, że w tych okolicznościach nie podlega szerszemu rozważeniu wyrażony w skardze kasacyjnej pogląd o szykanowaniu powoda – ‎w sytuacji gdy aż sześciokrotnie stworzono mu szansę na zawarcie umowy, dwukrotnie przy tym wyznaczając datę zgodnie z preferencjami wykonawcy.

Z powyższych względów w sprawie nie występuje również zacytowane na wstępie zagadnienie prawne. Wykładnia art. 46 ust. 5 pkt 2 d.p.z.p. nie stwarza większych trudności, a odmienności w stosowaniu tego przepisu – w porównaniu ze stanowiskami zajętymi na tle art. 94 ust. 3 d.p.z.p. – dają się wytłumaczyć odmiennym brzmieniem obu unormowań. Ponadto samo ujęcie pytania wykluczało możliwość uznania go za problem prawny występujący w sprawie; nie sposób bowiem uznać, by – wbrew wskazanym przez skarżącego elementom konstytuującym zagadnienie prawne – pozwana działała „arbitralnie i niezależnie od stanu faktycznego sprawy”.

Oparcie się skarżącego na takim założeniu, wyrażającym własne przekonanie co do uwarunkowań podejmowania czynności przez pozwaną, eliminowało potrzebę udzielenia odpowiedzi na sformułowane w skardze pytanie: i z powodu nieprzystawania tego założenia do okoliczności sprawy (na tle których zachowanie pozwanej mogło być odbierane jako dążenie do prawidłowego i zgodnego z prawem zakończenia procedury udzielenia zamówienia publicznego), i z uwagi na dodanie w pytaniu subiektywnie zabarwionych czynników, ze skutkiem partykularyzacji samego zagadnienia.Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że ‎z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.

‎O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia. [SOP][ms] ‎