I CO 74/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CO 74/21 POSTANOWIENIE Dnia 24 czerwca 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marcin Łochowski w sprawie z powództwa K. S.‎przeciwko R. K. i M. W.‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 czerwca 2021 r.,‎na skutek przedstawienia przez Sąd Rejonowy w R. akt o sygn. I C […] celem przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 18 maja 2021 r. Sąd Rejonowy w R. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Sąd Rejonowy wskazał, że sędziowie Sądu Rejonowego w R. złożyli oświadczenia o wyłączeniu od rozpoznania sprawy, powołując się na liczne pozwy składane przez powoda przeciwko nim.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

Nie ulega wątpliwości, że art. 441 § 1 k.p.c. dotyczy takich sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie, bez względu na to przez którego sędziego, godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości. Chodzi zatem, co do zasady, o tego rodzaju okoliczności, które są powiązane z danym sądem w znaczeniu ustrojowym (instytucjonalnym), a nie z konkretnym sędzią.Natomiast, według art. 45 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Ta wyrażona w Konstytucji RP zasada wpływa w istotny sposób na kierunek wykładni art. 441 § 1 k.p.c. Przepis ten zawiera bowiem normę szczególną, pozwalającą na rozpoznanie sprawy przez sąd, który nie jest właściwy miejscowo według przepisów k.p.c. Podlega więc wykładni ścieśniającej. Stosowanie art. 441 § 1 i 2 k.p.c. w praktyce powinno następować wyjątkowo, ponieważ nadmierne i pochopne korzystanie przez Sąd Najwyższy z możliwości przekazania sprawy do innego sądu może doprowadzić do skutku odwrotnego do zamierzonego, a wynikiem takiego działania może być nawet osłabienie zaufania do niezależności sędziów oraz ich zdolności do obiektywnego orzekania (postanowienie Sądu Najwyższego z 28 sierpnia 2020 r., V CO 142/20).

Instrument przewidziany w art. 441 § 1 k.p.c. nie może więc być postrzegany jako środek służący rozwiązywaniu problemów organizacyjnych, czy też zastępować inne instytucje umożliwiające rozpoznanie sprawy przez sąd inny niż właściwy według przepisów k.p.c. (np. art. 44, 442, 481 k.p.c.).Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.c., jeżeli sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy, sąd nad nim przełożony wyznaczy inny sąd równorzędny. Jeżeli zatem na skutek wyłączenia sędziów Sądu Rejonowego w R. Sąd ten nie może rozpoznać niniejszej sprawy, konieczne jest wystąpienie do Sądu Okręgowego w R. o wyznaczenie innego sądu równorzędnego.

W takim wypadku brak podstaw do stosowania art. 441 k.p.c.Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. jw