I CO 49/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CO 49/11

POSTANOWIENIE

Dnia 14 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski

w sprawie z wniosku A. W. o oznaczenie sądu właściwego,

przed który wnioskodawca zamierza wszcząć sprawę o stwierdzenie nabycia

spadku po B. D.,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 października 2011 r.,

oddala wniosek.

Uzasadnienie

Stosownie do art. 45 k.p.c., jeżeli w myśl przepisów kodeksu nie można na

podstawie okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy

oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. Przepis ten z mocy art. 13

§ 2 k.p.c., ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym. Wobec

takiej treści art. 45 k.p.c. jest oczywiste, że oznaczenie przez Sąd Najwyższy na

podstawie tego przepisu właściwego sądu może wchodzić w rachubę tylko

wówczas, gdy w myśl przepisów kodeksu nie można ustalić właściwości

miejscowej, a zatem nie w wypadku, gdy istnieją – tak jak to wynika z wywodów

wnioskodawcy zawartych w jego wniosku - jedynie wątpliwości co do tego

zagadnienia. W okolicznościach sprawy, która ma być wszczęta zagadnienie to

należy więc rozwiązać z uwzględnieniem art. 628 k.p.c., zgodnie z którym, do

czynności w postępowaniu spadkowym, które należą do zakresu działania sądów,

wyłącznie właściwy jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy,

a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca,

w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku

powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla m. st. Warszawy.

W tej sytuacji tylko dodatkowo Sąd Najwyższy zwraca uwagę na

zmianę orzecznictwa i nieaktualność poglądu, że oznaczenie sądu miejscowo

właściwego przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 45 k.p.c. powinno być

poprzedzone zbadaniem jurysdykcji krajowej. Obecnie w orzecznictwie, m.in.

ze względu na obowiązujący porządek konstytucyjny zajmuje się stanowisko

odmienne. Trafnie bowiem podkreślono w uzasadnieniu postanowienia Sądu

Najwyższego z 29 października 2010 r., IV CSK 465/09 (OSNC 201, nr 2, poz. 22),

że skoro założeniem organizacji sądownictwa jest podział pracy między sądami,

to - jak trafnie wyjaśniono w najnowszym piśmiennictwie - istnienie w sprawie

jurysdykcji krajowej nie powinno być przedmiotem oceny dowolnego sądu,

lecz sądu właściwego. Poza tym gdyby nawet Sąd Najwyższy był zobowiązany do

zbadania jurysdykcji krajowej przed oznaczeniem sądu właściwego, wynik tego

badania nie mógłby być wiążący dla sądu wskazanego jako właściwy, sąd ten

bowiem ma obowiązek samodzielnego zbadania wszystkich bezwzględnych

przesłanek procesowych.

jz