I CO 27/03 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 10 października 2003 r., I CO 27/03

Skarga o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem

Sądu Najwyższego o odmowie przyjęcia kasacji do rozpoznania nie jest

dopuszczalna.

Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Helena Ciepła

Sędzia SN Lech Walentynowicz

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Czesławy K. przy uczestnictwie

Kazimierza G., Janiny R., Stanisława G. i Mirosławy S. o stwierdzenie nabycia

własności nieruchomości przez zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu

niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 października 2003 r., skargi wnioskodawczyni

o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z

dnia 21 grudnia 2001 r.

odrzucił skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2001 r. Sąd Najwyższy, powołując się na

art. 393 k.p.c. w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie

ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i

rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz

ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 48, poz. 554), odmówił

przyjęcia do rozpoznania kasacji wnioskodawczyni Czesławy K. i uczestniczki

postępowania Janiny R. od postanowienia Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 22

marca 2000 r.

W dniu 23 lipca 2003 r. (vide: data stempla pocztowego na kopercie)

wymienione skarżące, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9

czerwca 2003 r., SK 12/03 (ogłoszonym w dniu 27 czerwca 2003 r. w Dz.U. Nr 109,

poz. 1036) wniosły skargę o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym

wyżej postanowieniem Sądu Najwyższego i uchylenie tego postanowienia oraz

rozpoznanie kasacji.

Powyższym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 5 ust. 2 ustawy z

dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o

zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 48,

poz. 554) w związku z art. 393 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1

lipca 2000 r. – w zakresie, w jakim nie przewiduje regulacji przejściowej dotyczącej

przyjęcia do rozpoznania kasacji, złożonych przed dniem 1 lipca 2000 r., jest

niezgodny z art. 2 Konstytucji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 399 k.p.c., wznowienia postępowania można żądać w wypadku

jego zakończenia prawomocnym wyrokiem (w postępowaniu nieprocesowym – na

podstawie art. 524 k.p.c. – także zakończonego prawomocnym postanowieniem

orzekającym co do istoty sprawy). Podobnie kształtuje się hipoteza art. 401-1 § 1

k.p.c., bowiem objęte są nią jedynie wyroki. Stosownie do tego przepisu, można

żądać wznowienia postępowania w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o

niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z

ustawą, na podstawie którego został wydany wyrok. Oznacza to, że w

postępowaniu nieprocesowym (art. 13 § 2 w związku z art. 401 -1 § 1 k.p.c.)

przytoczoną hipotezą objęte są jedynie postanowienia orzekające co do istoty

sprawy. Nie każde więc orzeczenie kończące postępowanie w sprawie cywilnej

może być podstawą wznowienia, a jedynie takie, które rozstrzyga sprawę co do

istoty. Prowadzi to do wniosku, że na gruncie przepisów kodeksu postępowania

cywilnego skarga o wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem

Sądu Najwyższego o odmowie przyjęcia kasacji nie jest dopuszczalna i jako taka na

podstawie art. 410 § 1 k.p.c. podlega odrzuceniu.

Powstaje jednak kwestia relacji, w jakiej pozostają ze sobą przepisy art. 190

ust 4 Konstytucji i art. 401-1 § 1 k.p.c. W myśl bowiem art. 190 ust 4 Konstytucji,

orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową

międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało

wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub

rozstrzygnięcie

w

innych

sprawach,

stanowi

podstawę

do

wznowienia

postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie

określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Zawarta w tym

przepisie regulacja ma więc charakter ogólny i odsyła do szczegółowych rozwiązań

w poszczególnych procedurach. Z tego właśnie względu uchwalenie i wejście w

życie przepisów Konstytucji pociągnęło za sobą konieczność odpowiedniego

znowelizowania

kodeksu

postępowania

cywilnego,

co

nastąpiło

przez

wprowadzenie do niego art. 401-1 (art. 83 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o

Trybunale Konstytucyjnym, Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.). Przepis ten stanowi

dopełnienie konstytucyjnej możliwości wznowienia postępowania cywilnego w razie

uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy na podstawie aktu normatywnego, co do

którego Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, umową

międzynarodową lub z ustawą. Ustawodawca „zwykły” na podstawie wyraźnego i

jednoznacznego postanowienia konstytucyjnego ukształtował w omawianym

zakresie wznowieniową procedurę sądową w ten sposób, że w procesie dopuścił

możliwość wniesienia skargi jedynie w sprawach, w których postępowanie zostało

zakończone prawomocnym wyrokiem (a także i nakazem zapłaty – art. 353-2 k.p.c.),

a zatem orzeczeniem rozstrzygającym spór merytorycznie. Tym samym wyłączona

została

możliwość

wznowienia

postępowania

zakończonego

prawomocnym

orzeczeniem, mającym postać postanowienia. Podkreślić trzeba, że ustawodawca

konstytucyjny zrezygnował z precyzyjnego określenia w Konstytucji zakresu

przedmiotowego

skargi

o

wznowienie

postępowania

sądowego,

stąd

też

ustawodawca zwykły mógł suwerennie ukształtować zakres dopuszczalności

postępowania wznowieniowego. Jeżeli więc nie istnieje sprzeczność między treścią

normy konstytucyjnej i ustawowej, to tym samym nie wchodzi też w rachubę

bezpośrednie zastosowanie przez Sąd Najwyższy art. 190 ust 4 Konstytucji.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (410 § 1

k.p.c.).