I CNP 56/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CNP 56/09

POSTANOWIENIE

Dnia 9 października 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper

w sprawie ze skargi E. Z. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Okręgowego w P.

z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt IV Ca …/08, wydanego w sprawie ze skargi E. Z.

o uchylenie postanowienia niekończącego postępowanie

w sprawie

sygn. akt IV Ca …/01,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 października 2009 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 lutego 2009 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę E.

Z. o uchylenie na podstawie art. 4161 k.p.c. postanowienia Sądu Okręgowego w P.

z dnia 14 listopada 2001 r. o wytknięciu w trybie

art. 40 ustawy z dnia 21 lipca

1997 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. dalej u.s.p.) stwierdzonego uchybienia w sądzeniu Sądowi Rejowemu w C., w

osobie skarżącej.

W ocenie tego Sądu instytucja skargi o uchylenie postanowienia

niekończącego postępowanie w sprawie, jeżeli wydane zostało na podstawie aktu

normatywnego

uznanego

przez

Trybunał

Konstytucyjny

za

niezgodny

z Konstytucją, do której stosuje się odpowiednio przepisy o wznowieniu

postępowania, nie ma zastosowania do postanowień zawierających wytyk

judykacyjny, ponieważ ustawa o ustroju sądów powszechnych nie odsyła do

przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

Zażalenie skarżącej E. Z. na to postanowienie odrzucone zostało przez Sąd

Okręgowy, jako niedopuszczalne z mocy ustawy, postanowieniem z dnia 30 marca

2009 r., które skarżąca zaskarżyła zażaleniem, odrzuconym przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2009 r.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Sądu

Okręgowego z dnia 26 lutego 2009 r. skarżąca zarzuciła jego niezgodność z art.

178 ust. 1, art. 190 ust. 4 i art. 193 Konstytucji, art. 40 u.s.p., art. 13 § 1, art. 416 1 ,

art. 4011 k.p.c. oraz art. 410 k.p.c. Wskazała, że orzeczenie to wyrządziło jej

szkodę, ponieważ uniemożliwiło wznowienie postępowania wytykowego, a w

konsekwencji zablokowało odzyskanie dobrej reputacji zawodowej, uniemożliwiając

awans do sądu wyższej instancji i uzyskanie wyższego uposażenia. W

uzasadnieniu podstaw

skargi

podnosiła, że wobec orzeczenia przez Trybunał

Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 stycznia 2009 r., K 45/07, iż art. 40 u.s.p. jest

niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim odmawia sędziemu sprawozdawcy

prawa złożenia wyjaśnień do wytknięcia przez sąd odwoławczy uchybienia sądowi

pierwszej instancji, przysługuje jej prawo do wznowienia postępowania i

przywrócenia stanu zgodnego z Konstytucją.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem przysługuje - przy spełnieniu

dalszych przesłanek określonych w art. 4241 § 1 i 2 k.p. c - stronie postępowania

od orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, które narusza jej prawa, jeżeli

prowadzi do powstania szkody. Pojęcie sprawy cywilnej jako przedmiotu

postępowania cywilnego definiuje art. 1 k.p.c.

Istniejący od daty wprowadzenia art. 4241 k.p.c. stan prawny nie uległ

zmianie po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., SK 77/06,

zgodnie z którym przepis ten w jego § 1 i 2, w części obejmującej słowa

"kończącego postępowanie w sprawie" jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 77 ust. 1

i 2 Konstytucji. Dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego

orzeczenia

w

odniesieniu

do

orzeczeń

niekończących

postępowania w sprawie nie można bowiem wywodzić - przy niezmienionym

brzmieniu art. 4241 k.p.c. - bezpośrednio z przepisów Konstytucji (post. SN z dnia

17 listopada 2008 r., I CO 23/08 i orzeczenia powołane w jego uzasadnieniu).

Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w powołanym wcześniej wyroku z dnia

15 stycznia 2009 r. dokonane na podstawie art. 40 u.s.p wytknięcie uchybienia jest

rozwiązaniem swoistym, które łączy cechy nadzoru judykacyjnego z nadzorem

administracyjnym. Jest to instytucja o charakterze sądowym, gdyż następuje ono

w toku instancji w związku z toczącym się postępowaniem, a organem właściwym

jest sąd orzekający w drugiej instancji. Wytyk podejmowany jest w interesie strony

postępowania, aby zapobiec obrazie przepisów w przyszłości. „Oczywista obraza

przepisów” stanowiąca przesłankę udzielenia wytyku nie nawiązuje do regulacji

procesowych i nie można jej utożsamiać z wynikiem tego postępowania.

Stwierdzenie i wytknięcie uchybienia nie ma wpływu na rozpoznanie sprawy.

Do udzielenia wytyku nie mają zastosowania przepisy rządzące postępowaniem

w sprawie, w związku z którą doszło do wytknięcia, ponieważ kwestia ta nie należy

do postępowania w sprawie.

Z tych względów postanowienie sądu odwoławczego o wytknięciu uchybienia

w sądzeniu sądowi pierwszej instancji wydane na podstawie art. 40 ustawy - Prawo

o ustroju sądów powszechnych, która nie zawiera w tym zakresie odesłania do

przepisów kodeksu postępowania cywilnego, nie podlega zaskarżeniu skargą

o stwierdzenie niezgodności z prawem. Wniesiona skarga podlegała więc

odrzuceniu stosownie do art. 4248 § 1 k.p.c.

jz