Supreme Court dismisses appeal for legal aid fees regarding a rejected cassation complaint due to procedural defects.

Sygn. akt I CNP 42/17 POSTANOWIENIE Dnia 8 grudnia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Monika Koba‎SSN Roman Trzaskowski w sprawie skargi J. W. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. ‎z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt XXVII Ca (…), wydanego w sprawie z powództwa Miasta W. ‎przeciwko J. W. ‎o eksmisję,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 grudnia 2021 r., po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika pozwanego J. W. - adw. J. J. na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2018 r., ‎sygn. akt I CNP 42/17, odrzuca zażalenie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 7 marca 2018 r. Sąd Najwyższy odrzucił skargę pozwanego J. W. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. z 29 września 2016 r., wydanego w sprawie z powództwa Miasta W. o eksmisję, odstąpił od obciążenia pozwanego kosztami postępowania na rzecz powoda oraz oddalił wniosek pełnomocnika reprezentującego pozwanego z urzędu o przyznanie mu kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanemu. W motywach rozstrzygnięcia odnoszącego się do wynagrodzenia pełnomocnika Sąd Najwyższy stwierdził, że wniesienie pisma procesowego, które z uwagi na braki podlega odrzuceniu, nie jest pomocą prawną, w związku ze świadczeniem której pełnomocnik może zabiegać o wynagrodzenie; por. też postanowienie Sądu Najwyższego z 13 marca 2012 r., II PK 286/11 (LEX nr 1215148).Zażalenie od rozstrzygnięcia w przedmiocie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną pozwanemu z urzędu w postępowaniu skargowym wniósł adwokat J.

J. J.. Zarzucił w nim, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem § 4 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 1714) oraz wniósł o zmianę tego postanowienia i przyznanie mu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną pozwanemu z urzędu w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi, które to wynagrodzenie nie zostało pokryte w żadnej części.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Adwokat J.

J. J. wywiódł dopuszczalność zażalenia od rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2012 r., SK 20/11. Skarżący nie wziął jednak pod uwagę wyroku z 13 października 2015 r., SK 63/12 (OTK A 2015, nr 9, poz. 146), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 3942 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia Sądu Najwyższego w przedmiocie kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi o wznowienie postępowania, o których Sąd ten orzekał po raz pierwszy, jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 32 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny dostrzegł wprawdzie, że uregulowania procesowe dotyczące zaskarżalności postanowień w przedmiocie kosztów postępowania prowadzą do odmiennego potraktowania podmiotów występujących w postępowaniu przed sądami powszechnymi i tych występujących przed Sądem Najwyższym, ale różnice te uznał za usprawiedliwione.Niezależnie od powyższego trzeba odnotować, iż w art. 871 § 1 k.p.c. ustawodawca dał wyraz zasadzie, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych.

Dotyczy ono także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji. Przez przyznanie zdolności postulacyjnej w postępowaniu przed Sądem Najwyższym wyłącznie profesjonalnym pełnomocnikom ustawodawca zmierzał do angażowania Sądu Najwyższego w rozstrzyganie najpoważniejszych problemów prawnych i dopiero wtedy, gdy sprawa zostanie właściwie przygotowana do wydania w niej rozstrzygnięcia. W interesie społecznym jest bowiem, by na wokandę Sądu Najwyższego trafiły sprawy wstępnie wyselekcjonowane, przygotowane formalnie i nadające się do merytorycznego rozpoznania.Realizacji powyższego złożenia służy przyznanie pełnomocnikom ustanawianym do reprezentowania stron z urzędu kompetencji do tego, by ocenili, czy wystąpienie w danym momencie z nadzwyczajnym środkiem prawnym (skargą kasacyjną, skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia) jest uzasadnione merytorycznie lub formalnie.

Profesjonalni pełnomocnicy ze względu na zdobyte kwalifikacje są w stanie ocenić dopuszczalność i zasadność wystąpienia ze środkiem prawnym w imieniu strony i nie muszą działać pod jej dyktando, gdy chodzi o wystąpienie w danych okolicznościach ze skargą kasacyjną lub skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Nałożenie na nich takiego obowiązku podważałoby sens regulacji zakładającej niedopuszczalność samodzielnego działania strony przed Sądem Najwyższym.Trudno nie zgodzić się z adwokatem J.J.J., że udzielenie stronie pomocy prawnej wymaga nie tylko sporządzenia pisma procesowego, ale też zapoznania się z aktami sprawy, wykonania ich fotokopii, czy podjęcia innych działań wymagających nakładu czasu, pracy i wiążących się z wydatkami.

Z woli ustawodawcy nakład pracy pełnomocnika jest mu rekompensowany nie tylko wtedy, gdy w imieniu strony złoży skutecznie nadzwyczajny środek zaskarżenia, ale i wtedy, gdy sporządzi opinię o braku ku temu podstaw. Sporządzenie takiej opinii jest wyrazem profesjonalizmu pełnomocnika (art. 118 § 5 k.p.c.), i - oceniając rzeczy z perspektywy indywidualnej ale i społecznej - prowadzi do osiągnięcia celu regulacji ustalonej w art. 871 § 1 k.p.c.Tłumacząc przyjętą przez siebie metodę działania w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, w której adwokat J.

J. J. wyznaczony został pełnomocnikiem dla pozwanego, zarzuca on, że braki skargi nie były oczywiste, skoro nie została ona odrzucona przez Sąd Okręgowy. Tymczasem wskazać trzeba, że w świetle art. 4246 § 3 i art. 4248 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy nie był uprawniony do wyciągania konsekwencji ze stwierdzonego braku skargi w postaci nieuprawdopodobnienia wyrządzenia stronie szkody przez wydanie zaskarżonego wyroku. Kompetencja do odrzucenia skargi w razie niespełniania przez nią wymagań określonych w art. 4245 § 1 k.p.c. przysługiwała i nadal przysługuje wyłącznie Sądowi Najwyższemu, co jednoznacznie wynika z art. 4245 § 1 k.p.c. Do kompetencji Sądu Najwyższego należy również badanie, ze skutkiem ewentualnego odrzucenia skargi, czy zostały zachowane warunki, o jakich mowa w art. 4248 § 2 k.p.c. (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2020 r., II CZ 21/20, niepubl.).Adwokat J.

J. J. objaśnił przyczyny wystąpienia ze skargą mimo braków w dokumentach mających wykazywać poniesienie przez pozwanego szkody w związku z wydaniem zakwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia, trudnościami w skomunikowaniu się ze skarżącym w terminie, w którym mogła być sporządzona opinia o braku podstaw do wniesienia skargi oraz spóźnioną reakcją pozwanego na przesłane mu wezwanie do przedłożenia ‎dokumentów. Pełnomocnik twierdzi, że otrzymał od pozwanego komplet ‎zażądanych dokumentów 8 czerwca 2017 r., podczas gdy 2 czerwca 2017 r. mijał termin do sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi, a poza tym „nie mógł zakładać, że mocodawca nie uzupełni dokumentów w późniejszym terminie”.

Tego rodzaju szczegóły współpracy pełnomocnika ze stroną, dla której jest ustanawiany, nie są znane Sądowi prowadzącemu postępowanie. Niewątpliwie jednak do pełnomocnika należy powiadomienie strony o terminach, w jakich bezwzględnie muszą być dokonane czynności w sprawie, a ewentualnie także o terminie i zasadach uzupełnienia czynności dokonanych wadliwie. W niniejszej sprawie między 28 czerwca 2017 r. a 7 marca 2018 r. do akt nie zostały złożone żadne dodatkowe dokumenty, które by uzupełniały złożoną skargę.W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest już pogląd, że nie przysługują koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu adwokatowi (radcy prawnemu) za sporządzenie oczywiście bezzasadnego środka zaskarżenia, ale i środka podlegającego odrzuceniu, a zatem zawierającego takie wady, które uniemożliwiają przystąpienie do jego merytorycznego rozpoznania.

Sam fakt świadczenia pomocy prawnej z urzędu i w związku z tym sporządzenie pisma procesowego nie jest wystarczającą podstawą do otrzymania wynagrodzenia z tego tytułu. Pomoc ta powinna być udzielona zgodnie z wymaganiami stawianymi profesjonaliście (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, OSNC 1999, nr 6, poz. 123; z 20 września 2007 r., II CZ 69/07, OSNC 2008, nr 3, poz. 41; z 11 maja 2011 r„ II CSK 699/10, OSNC Zb. Dod. 2011, nr C, poz. 72; z 22 września 2011 r. V CZ 66/11, LEX nr 960548; z 2 grudnia 2011 r., III CZ 69/11, LEX nr 1119504; z 13 marca 2012 r., II PK 286/11, LEX nr 1215148), gdyż inaczej zatraca się sens jego ustanowienia.

Konieczność nadania biegu oczywiście bezzasadnej skardze kasacyjnej, skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia czy zażaleniu w związku z ich odrzuceniem generuje niepotrzebne koszty ponoszone ze środków publicznych, ale też angażuje siły i środki pracowników wymiaru sprawiedliwości, które mogłyby być przeznaczone na rozpoznanie innych, oczekujących na to spraw.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w związku ‎z art. 3941 § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. jw