I CNP 4/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CNP 4/05

POSTANOWIENIE

Dnia 17 sierpnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski

w sprawie ze skargi M. K.

przy uczestnictwie Banku (…) S.A. z siedzibą w W.

na czynności komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. w sprawie sygn. akt III

Km (…), na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 sierpnia 2005 r., na

skutek skargi dłużnika o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt IV Cz (…),

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 17 lutego 2005 r. oddalił zażalenie na

postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 24 listopada 2004 r. oddalające skargę na

czynność komornika polegającą na zajęciu emerytury dłużnika M. K., przeciwko któremu

prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w sprawie III Km. (…) Komornika

Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w P.

Od postanowienia z dnia 17 lutego 2005 r. dłużnik na podstawie art. 424 1 § 1

k.p.c. wniósł skargę, w której żądał stwierdzenia niezgodności zaskarżonego orzeczenia

z prawem, a mianowicie art. 799 § 1 k.p.c. oraz art. 5 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

przysługuje – przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 4241 § 1 k.p.c. - od

prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie,

a w wyjątkowych wypadkach wskazanych w art. 4241 § 2 k.p.c. także od takiego

orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji.

W świetle przytoczonego uregulowania zasadniczego znaczenia nabiera kwestia,

czy zaskarżone postanowienie jest ono orzeczeniem kończącym postępowanie w

sprawie.

Wyjaśnienie tej kwestii, istotnej z punktu widzenia zaskarżalności orzeczeń

skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wymaga

zdefiniowania

pojęcia

„postanowienie

kończące

postępowanie

w

sprawie”.

W

judykaturze i doktrynie pojęcie to jest definiowane rozbieżnie i przy zastosowaniu

różnych kryteriów. Można spotkać wypowiedzi, według których postanowieniami

kończącymi postępowanie w sprawie są: takie, które zamykają drogę do wydania

wyroku; po wydaniu których dalsze postępowanie nie może się toczyć; które kończą

sprawę jako pewną całość poddaną pod osąd; w wyniku których wykluczona zostaje

możliwość przedsiębrania w danej sprawie dalszych czynności; które kończą całość

postępowania, a nie tylko jego fragment; które zamykają drogę do wydania wyroku;

które dotyczą całości sprawy, będąc ostatnim orzeczeniem wydanym w postępowaniu.

Przyjmuje się, że w sformułowaniu „postanowienie kończące postępowanie w sprawie”

słowo „sprawa” występuje w znaczeniu materialnoprawnym. W tym ujęciu „sprawę”

należy rozumieć jako całość sporu (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów z

dnia 24 listopada 1998 r., III CZP 44/98, OSNC 1999, nr 5, poz. 87, uchwałę składu

siedmiu sędziów z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, OSNC 2001, nr 1, poz.1, uchwałę

składu 7 sędziów z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00, OSNC 2001, nr 2, poz.

22).

Uwzględniając dorobek myśli zawartych w przytoczonych poglądach przyjąć

należy, że kończącymi postępowanie w sprawie są te postanowienia, których

uprawomocnienie się trwale zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez

sąd danej instancji.

Przeciwieństwem

tych

postanowień

są

postanowienia

nie

kończące

postępowania w sprawie, lecz kończące w postępowaniu sądowym jedynie zagadnienia

incydentalne, uboczne.

Przedstawiona definicja postanowienia kończącego postępowanie w sprawie

sformułowana została na potrzeby postępowania rozpoznawczego, może jednak – ze

względu na uregulowanie przyjęte w art. 13 § 2 k.p.c. - stanowić podstawę definiowania

tego pojęcia w postępowaniu egzekucyjnym.

W doktrynie przez „sprawę egzekucyjną” rozumie się materię załatwianą w

postępowaniu egzekucyjnym, czyli przymusowe wykonanie orzeczeń sądowych oraz

innych

aktów.

W

judykaturze

wielokrotnie

podnoszono,

że

w

postępowaniu

egzekucyjnym, w którym art. 394 § 1 in principio k.p.c. należy stosować „odpowiednio”

(art. 13 § 2 k.p.c.) postanowieniami zaskarżalnymi zażaleniem – oprócz wymienionych w

części III kodeksu postępowania cywilnego – są tylko takie, które kończą lub zmierzają do

zakończenia postępowania egzekucyjnego (por. uchwałę SN z dnia 28 listopada 1969 r.

III CZP 83/69, OSNCP 1970, z. 6, poz. 105, postanowienie SN z dnia 15 kwietnia 1986 r.

III CRN 40/86, OSNCP 1987, z. 7, poz. 102 oraz uchwałę SN z dnia 15 września 1995 r.,

III CZP 110/95, OSNC 1995, nr 12, poz.177). Innymi słowy w postępowaniu

egzekucyjnym – podobnie jak w rozpoznawczym – postanowieniem kończącym to

postępowanie jest tylko takie, po wydaniu którego przepisy kodeksu postępowania

cywilnego nie przewidują dalszego etapu.

W świetle przedstawionego wywodu postanowienie oddalające zażalenie na

postanowienie oddalające skargę na czynność komornika polegającą na zajęciu

emerytury dłużnika nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie,

przepisy kodeksu postępowania cywilnego przewidują w takim wypadku dalszy etap

postępowania egzekucyjnego. Z przytoczonych względów należało skargę odrzucić jako

niedopuszczalną (art. 4248 § 1 k.p.c.).

Skarga nie spełnia także warunków określonych w art. 424 5 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. W

jej petitum zawarte jest tylko żądanie stwierdzenia, że postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 17 lutego 2005 r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 24 listopada

2004 r. „wydane zostały niezgodnie z art. 799 § 1 k.p.c. i art. 5 k.c.”. Ograniczenie skargi

do takiego tylko żądania oraz uzasadnienia, w którym pełnomocnik skarżącego zwraca

uwagę, że oddalenie skargi na czynności komornika „grozi powstaniem nieodwracalnej

szkody”, a ponadto, że od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 17 lutego 2005 r. nie

przysługuje skarga kasacyjna, co uzasadnia dopuszczalność skargi wniesionej na

podstawie art. 4241 § 1 k.p.c. – nie wyczerpuje obowiązku przytoczenia podstaw skargi

oraz

ich

uzasadnienia,

a

także

uprawdopodobnienia

wyrządzenia

szkody,

spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. Skarga podlegała

odrzuceniu także z tych przyczyn (art. 4248 § 1 k.p.c.).