Supreme Court dismisses appeal against bailiff's enforcement of security costs as lawful public fee.

Sygn. akt I CNP 36/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Bogumiła Ustjanicz

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie skargi S. R. i K. G. o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 9 maja 2008 r., wydanego w sprawie

z powództwa S. R. i K. G.

przeciwko A. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 lutego 2011 r.,

oddala skargę i zasądza od S. R. i K. G. na rzecz A. K. kwotę

2400 zł (dwa tysiące czterysta) tytułem zwrotu kosztów

postępowania skargowego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 9 maja 2008 r. oddalił apelację

powodów S. R. i K. G. od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 12 grudnia 2007 r.,

którym oddalono ich powództwo o zapłatę 27 365,53 zł, wniesione przeciwko A. K.

– Komornikowi Rewiru III przy Sądzie Rejonowym W. Sąd Okręgowy podzielił

ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji wskazujące, że pozwany na wniosek

powodów przeprowadził postępowanie zabezpieczające i ustalił jego koszty na

22 201 zł, obciążając nimi w całości powodów jako wierzycieli. Postanowieniu w

tym przedmiocie, wydanemu w dniu 8 października 2002 r., Sąd Rejonowy w W.

nadał klauzulę wykonalności i zasądził od powodów 165,40 zł. Na tej podstawie

pozwany

wszczął

przeciwko

powodom

egzekucję

kosztów

postępowania

zabezpieczającego i klauzulowego. Komornik, który przeprowadził egzekucję

obciążył powodów kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 4 366,13 zł.

Wyegzekwował również koszty zastępstwa pozwanego w tym postępowaniu, w

wysokości 600 zł. Powodowie po zawiadomieniu ich o wszczęciu egzekucji złożyli

zażalenie na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności postanowieniu

komornika z dnia 8 października 2002 r. Sąd Okręgowy w W., już po zakończeniu

egzekucji, zażalenie to uwzględnił i oddalił wniosek pozwanego o nadanie klauzuli

wykonalności.

W ocenie Sądu Okręgowego usprawiedliwione było stanowisko Sądu

Rejonowego o braku podstaw odpowiedzialności deliktowej pozwanego. Art. 45

ust. 3 ustawy o komornikach sadowych i egzekucji (u.k.s.e.) w brzmieniu

obowiązującym w dniu 8 października 2002 r., kiedy pozwany wydał postanowienie

o

obciążeniu

powodów kosztami postępowania

zabezpieczającego,

budził

wątpliwości w zakresie jego wykładni, co nakazywało przyjąć, że sposób jego

rozumienia przez pozwanego nie prowadził do rażącego naruszenia prawa.

Wykluczało to bezprawność działania komornika. Powodowie byli zobowiązani do

pokrycia kosztów postępowania zabezpieczającego i wyegzekwowanie od nich

należnej komornikowi opłaty egzekucyjnej nie spowodowało szkody po stronie

powodów. Z tego względu w sprawie nie mógł mieć zastosowania także art. 410 § 2

k.c.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego w W. z dnia 9 maja 2008 r. powodowie zarzucili naruszenie art.

23 ust. 1 u.k.s.e. oraz art. 378 § 1 k.p.c. i wskazali, że zaskarżone orzeczenie jest

niezgodne z tymi przepisami.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W skardze zasadnie zarzucono, że Sąd Okręgowy dokonał błędnej wykładni

art. 23 ust 1 u.k.s.e. W judykaturze utrwalony jest pogląd, że odpowiedzialność

deliktowa komorników, o której przepis ten stanowi, jest odpowiedzialnością, której

przesłankę stanowi bezprawność czynności komornika, co należy rozumieć jako

postępowanie naruszające przepisy prawa. Ocena czy działanie komornika było

bezprawne powinna być zatem dokonana według kryteriów obiektywnych

pozwalających stwierdzić, czy miało miejsce naruszenie prawa. Stwierdzenie, że

działanie komornika było pozbawione cech bezprawności nie mogło zatem, wbrew

stanowisku Sądu Okręgowego, być wynikiem oceny, że treść przepisu, który

stosował komornik mogła budzić wątpliwości w zakresie jego wykładni. Zasadność

zarzutu dokonania przez Sąd błędnej wykładni art. 23 ust 1 u.k.s.e. nie decydowała

jednak o zasadności skargi, gdyż wymogiem pozwalającym na jej uwzględnienie

jest stwierdzenie, że sposób rozstrzygnięcia sprawy prowadzi do niezgodności

orzeczenia wydanego przez sąd z prawem. Tymczasem zaskarżony wyrok

ostatecznie odpowiada prawu.

Skarżący upatrywali bezprawności działania pozwanego w wydaniu przez

niego postanowienia z dnia 8 października 2002 r., złożeniu wniosku o nadanie mu

klauzuli wykonalności i wszczęciu na tej podstawie egzekucji. Spowodowało to ich

zdaniem szkodę na skutek bezprawnego przeprowadzenia egzekucji. Wymaga

w związku z tym podkreślenia, że tak rozumiana szkoda nie mogłaby powstać bez

przeprowadzenia egzekucji, co było z kolei uzależnione od nadania przez sąd

klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, który mógł stanowić podstawę jej

prowadzenia. Sąd Okręgowy w W. w postępowaniu zażaleniowym stwierdził, że

brak było podstaw do nadania klauzuli wykonalności postanowieniu pozwanego z

dnia 8 października 2002 r. Szkoda związana z przeprowadzeniem egzekucji

pozostawała w tym przypadku w związku przyczynowym z wadliwym orzeczeniem

sądu, które stanowiło warunek wszczęcia egzekucji, a nie samym faktem wszczęcia

egzekucji. Pozwany dysponując tytułem wykonawczym wystawionym przez sąd był

formalnie uprawniony do złożenia wniosku o wszczęcie na jego podstawie

egzekucji. Miał też podstawy by pozostawać w przekonaniu, że orzeczenie wydane

przez sąd jest zgodne z prawem. Złożenie przez niego wniosku o wszczęcie

egzekucji nie mogło być zatem ocenione jako działanie bezprawne.

Nie mają też racji skarżący twierdząc, że postanowienie komornika

sądowego ustalające wysokość opłaty za wykonanie zabezpieczenia nie mogło

stanowić tytułu wykonawczego, podobnie jak postanowienie w przedmiocie kosztów

postępowania egzekucyjnego wydawane na podstawie art. 770 k.p.c., z uwagi na

treść art. 745 k.p.c. Po pierwsze bowiem art. 770 k.p.c. stosuje się odpowiednio

w postępowaniu zabezpieczającym i brak jest podstaw by postanowienie

komornika w przedmiocie opłaty za wykonanie zabezpieczenia, znajdujące

uzasadnioną podstawę prawną, mogło traktować inaczej niż postanowienie

komornika odnośnie kosztów postępowania egzekucyjnego. Po drugie zaś art. 745

k.p.c. stanowi podstawę do orzekania o kosztach postępowania zabezpieczającego

w relacjach pomiędzy stronami postępowania, odpowiednio do jego wyniku. Przepis

ten nie ma zatem zastosowania w przypadku orzekania o opłatach egzekucyjnych

należnych komornikowi, który nie jest stroną postępowania egzekucyjnego

i zabezpieczającego.

Niewątpliwie zasadna była ocena Sądu Okręgowego, że na gruncie regulacji

zawartej w art. 49 u.k.s.e. na powodach ciążył obowiązek pokrycia opłaty za

wykonanie przez komornika czynności związanych z zabezpieczeniem ich

roszczenia. Jej wysokość została prawomocnie ustalona przez komornika, co

uzasadniało ocenę, że wyegzekwowana w tym zakresie należność nie stanowiła

świadczenia nienależnego.

Opłaty

egzekucyjne

mają

charakter

należności

publicznoprawnych.

Uprawnienie komornika do ich pobrania nie ma zatem charakteru roszczenia

w rozumieniu art. 117 § 1 k.c. Do opłat tych nie mają zatem zastosowania przepisy

o przedawnieniu roszczeń. Fakt zatem, że Sąd Okręgowy przy rozpoznaniu apelacji

powodów

nie

rozważał

bliżej

zarzutu

przedawnienia

„roszczenia"

wyegzekwowanego przez pozwanego w żaden sposób nie mógł wpłynąć na ocenę

zasadności powództwa i przemawiać za uwzględnieniem apelacji powodów.

Z przyczyn wyżej wskazanych

skarga była pozbawiona uzasadnionych

podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 42411 § 1 k.p.c.

O kosztach postępowania skargowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, 39821 i art. 42412 k.p.c.