I CNP 24/26 · Sąd Najwyższy

I CNP 24/26 POSTANOWIENIE 16 kwietnia 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Łochowski na posiedzeniu niejawnym 16 kwietnia 2026 r. w Warszawie‎w sprawie ze skargi A.W. o stwierdzenie niezgodności ‎z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu‎z 7 grudnia 2023 r., III Ca 58/21,‎wydanego w sprawie z wniosku A.W.‎z udziałem M.K.‎o zniesienie współwłasności, 1. odrzuca skargę;

2. zasądza od A.W. na rzecz M.K. 2700 złotych kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia A.W. do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Wnioskodawca A.W. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 7 grudnia 2023 r., zaskarżając je w całości. W odpowiedzi na skargę uczestniczka postępowania wniosła o odrzucenie skargi, ewentualnie o oddalenie skargi oraz orzeczenie o kosztach postępowania skargowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 5192 § 1 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy sądu drugiej instancji, kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego postanowienia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.Natomiast według art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna zawierać m.in. wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny.

Wymaganie to nie może być utożsamiane ze wskazaniem podstaw skargi. Powinność wskazania przepisu prawa, z którym wyrok jest niezgodny, stanowi bowiem cechę szczególną skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i wynika z konieczności rozróżnienia między przepisami, które zostały naruszone, a przepisami, z którymi zaskarżone orzeczenie jest niezgodne. Podstawy skargi mogą zatem wypełniać przepisy prawa materialnego lub prawa procesowego, podczas gdy przepisem, z którym wyrok (orzeczenie co do istoty sprawy) jest niezgodny, może być jedynie przepis lub zespół przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.

Wskazanie zatem przez skarżącego przepisów, które zostały naruszone przez sąd, w ramach przytoczenia podstawy skargi, nie spełnia jednocześnie wymogu określonego w art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c. (zob. m.in. postanowienia SN z 26 października 2021 r., II CNP 1/21, i z 29 stycznia 2021 r., II CNP 18/20).Skarżący wskazał, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z przepisami art. 227 i 232 w zw. z art. 278 i 286, art. 380 w zw. z art. 382 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 130 § 1, art. 648 w zw. z art. 567 § 3 i art. 688, 618 § 1 k.p.c. (s. 3 skargi).

Wskazane przepisy są tożsame z przepisami powołanymi w ramach podstaw skargi (s. 2-3 skargi). W istocie zatem skarżący nie dochował wymogu z art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c.Skoro niezgodność z prawem orzeczenia co do istoty sprawy polegać może jedynie na kolizji z przepisami prawa materialnego, stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia, to tylko niezgodność orzeczenia z takimi przepisami może być w skardze skutecznie zarzucana. Oczywiste jest przecież, że nie wszystkie wady postępowania poprzedzającego wydanie orzeczenia, wytykane w ramach podstaw, powodują niezgodność orzeczenia z prawem, i na odwrót, nie wszystkie przepisy naruszone przez sąd w postępowaniu poprzedzającym wydanie orzeczenia są tymi przepisami, z którym orzeczenie jest niezgodne.

Wyrok może być zgodny z prawem, tj. w sposób prawidłowy orzekać o przedstawionym pod osąd roszczeniu, mimo obrazy – także licznych, a niekiedy nawet powodujących nieważność postępowania – przepisów prawa procesowego (zob. postanowienie SN z 30 września 2008 r., III CNP 50/08, OSNC-ZD 2009, nr B, poz. 59).Z kolei stosownie do art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. skarga powinna zawierać uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy. Dla spełnienia tej przesłanki konieczne jest istnienie szkody, a nie wystarcza samo jej zagrożenie, chociażby było realne.

Wynika to z powiązania tego przepisu z art. 4241 § 1 k.p.c. i art. 4171 § 2 k.c., w których ustawodawca powtórzył zawarty w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. zwrot „została wyrządzona szkoda”, stwierdzając, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje tylko wtedy, gdy przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem została stronie wyrządzona szkoda (wyrok SN z 6 sierpnia 2008 r., II BP 68/07, OSNP 2010, nr 1-2, poz. 6). Wnoszący skargę nie może więc odwoływać się do szkody hipotetycznej – jeszcze nieponiesionej.

Skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem nie służy bowiem zapobieganiu wyrządzenia szkody (postanowienie SN z 27 października 2005 r., V CNP 28/05). Szkodą majątkową w rozumieniu art. 4241 § 1 KPC jest bowiem tylko taki uszczerbek w majątku poszkodowanego, który ma charakter rzeczywisty, a nie hipotetyczny, spodziewany lub „odłożony” w czasie. Nie stanowią go również pasywa, czyli ciążące na skarżącym zobowiązania (m.in. postanowienia SN z 10 grudnia 2010 r., III CNP 48/10, i z 6 listopada 2025 r., I CNP 138/23).W tym kontekście należy uznać, że skarżący nie uprawdopodobnił poniesienia szkody.

Niejasne jest w szczególności, czy wskazywane przez niego w skardze kwoty (s. 3-4 skargi) zostały w ogóle wydatkowane, a jeżeli tak, to czy na rzecz uczestniczki, czy osób trzecich. Skarżący nie wyjaśnił też, w jaki sposób kwoty te zostały ustalone. Nie przedłożył także żadnych dokumentów, które potwierdzałyby ich wysokość. Skarga nie spełnia zatem wymagania konstrukcyjnego wskazanego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.Ponadto zgodnie z art. 4244 zd. 2 k.p.c. podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Wynika to z charakteru postępowania przed Sądem Najwyższym oraz z funkcji tego Sądu, ukonstytuowanego jako sąd prawa, sprawującego nadzór nad działalnością sądów powszechnych w zakresie orzekania. Ocena dowodów pozostaje zatem wyłączną domeną sądów powszechnych i nie może być dokonywana oraz kontrolowana przez Sąd Najwyższy (zob. np. postanowienie SN z 31 sierpnia 2022 r., I CNP 136/22).Analiza zarzutów skargi prowadzi natomiast do wniosku, że dotyczą one ustalenia faktów i oceny dowodów (przede wszystkom stanu i wartości konkretnej nieruchomości), a więc zagadnień pozostających poza kontrolą Sądu Najwyższego.

Skarżący zarzuca bowiem, że naruszenie art. 232 w zw. z art. 227 w zw. z art. 278 i 286 k.p.c. „skutkowało wadliwym ustaleniem wartości dzielonej nieruchomości”, a naruszenie art. 684 w zw. z art. 567 § 3, art. 688 i 618 § 1 k.p.c. polegało „na niedokonaniu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego”. Również zarzut naruszenia art. 380 w zw. z art. 382 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. odnosi się do „ustaleń w zakresie składu i wartości majątku” (s. 2 skargi). Formułując te zarzuty skarżący w istocie zmierza do podważenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.

Taka konstrukcja zarzutów skargi jest w świetle art. 4244 zd. 2 k.p.c. niedopuszczalna.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 4248 § 1 w zw. z art. 4244 zd. 2 i art. 4245 § 1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę a zgodnie z art. 520 § 2 k.p.c. w zw. § 10 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 5 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie obciążył skarżącego kosztami postępowania przed Sądem Najwyższym. Marcin Łochowski‎ (D.Z.)[a.ł]