I CNP 23/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CNP 23/18 POSTANOWIENIE Dnia 13 grudnia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie skargi Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W.‎o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego ‎w W. z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt V Ca […], wydanego ‎w sprawie z powództwa M. M.‎przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu w W.‎o ustalenie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 grudnia 2018 r., ‎odrzuca skargę.

UZASADNIENIE

Skarżący Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. na podstawie art. 4241 § 1 k.p.c., domagał się stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt V Ca […] wydanego w sprawie o ustalenie. Skarga została wniesiona w dniu 11 kwietnia 2018 r.W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący powołał się na naruszenie przez Sąd Okręgowy licznych przepisów prawa materialnego, w tym m.in.: art. 2 pkt 1 ppkt 14a, art. 10 ust. 1, art. 23 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 i 3 oraz art. 34 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (dalej cyt. jako ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych) w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.

– Prawo o ruchu drogowym; art. 88 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 i ust. 7, art. 90 w zw. z art. 93 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku jest nadzwyczajnym środkiem prawnym pozwalającym na zakwestionowanie orzeczeń, których wydanie stało się źródłem szkody, a które równocześnie pozostają w oczywisty i rażący sposób sprzeczne z prawem. Podstawę uwzględnienia skargi stanowić może wadliwość orzeczenia o zasadniczym i ewidentnym charakterze, nie zaś każdy, nawet marginalny czy wątpliwy, wypadek jego sprzeczności z prawem (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 października 2014 r., V CNP 15/14, nie publ. oraz z dnia 16 czerwca 2015 r., IV CNP 72/14, nie publ.).

Równocześnie, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku posiada ściśle określony cel - służąc uzyskaniu prejudykatu w rozumieniu art. 4171 § 2 k.c., niezbędnego do dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa w odrębnym postępowaniu.Zarysowana powyżej szczególna funkcja skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w polskim systemie prawa determinuje postrzeganie tego środka zaskarżenia jako środka prawnego o ściśle sformalizowanym charakterze. Wiąże się to z kreowaniem po stronie podmiotów skarżących obowiązku ścisłego wykazania przesłanek dopuszczalności skargi określonych w art. 4241 § 1 k.p.c. oraz spełnienia wymogów skargi, które zostały wyróżnione w art. 4245 § 1 k.p.c. Skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem powinna zatem zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego została wniesiona ze wskazaniem w jakiej części zostało zaskarżone, przytoczenie jej podstaw i ich uzasadnienie, wskazanie przepisu prawa, z którym orzeczenie to jest niezgodne, uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe oraz wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem.

Zachowanie powyższych wymagań konstrukcyjnych skargi podlega przy tym badaniu przez Sąd Najwyższy przy wniesieniu skargi, zaś uchybienie tym wymaganiom nie podlega sanowaniu i skutkuje odrzuceniem skargi a limine (art. 4248 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie wyjaśnił, iż powyższe wymagania konstrukcyjne powinny być spełnione w sposób kumulatywny, a nadto że każde z nich ma charakter samoistny i powinno spełnione samodzielnie, niezależnie od innych (por. m.in. postanowienia z dnia 20 lipca 2005 r., IV CNP 1/05, nie publ. oraz z dnia 7 sierpnia 2012 r., III CNP 14/12, nie publ.).

Z tych względów stwierdzić należy, że nie zostało spełnione przez skarżącego wymaganie określone w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.; tj. wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Dążąc do realizacji powyższego wymagania formalnego skarżący w uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia wskazał, że w odniesieniu do wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 października 2016 r. nie zachodziły podstawy do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, a także, iż w sprawie występowała niedopuszczalność skargi kasacyjnej (art. 3982 § 1 pkt 1 k.p.c.) (s. 3 skargi).

Zawarte w uzasadnieniu skargi stanowisko skarżącego w kwestii niedopuszczalności wzruszenia orzeczenia objętego zaskarżeniem pomija‎okoliczność, iż w dniu 3 kwietnia 2018 r., a więc przed wniesieniem skargi, ‎do polskiego systemu prawnego wprowadzono kolejny nadzwyczajny środek zaskarżenia, tj. skargę nadzwyczajną, której celem jest eliminacja prawomocnych orzeczeń naruszających zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji albo w sposób rażący naruszających prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 89 i nast. ustawy z dnia ‎8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, Dz.U. z 2018 r., poz. 5 ze zm.).

Ze względu na to, że uwzględnienie skargi nadzwyczajnej - zgodnie z art. 39815 i 39816 k.p.c. w związku z art. 95 ustawy o Sądzie Najwyższym - prowadzi do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania albo do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia na nowo co do istoty sprawy, ‎a więc do eliminacji przyczyny „szkody judykacyjnej”, to dla spełnienia wymagań określonych w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. koniecznym było również wykazanie przez skarżącego we wniesionym środku zaskarżenia, że wzruszenie zaskarżonego wyroku nie jest możliwe w wyniku wniesienia skargi nadzwyczajnej ‎(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 2018 r., III CNP 9/18, nie publ. oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2018 r., ‎II CNP 17/18, nie publ.).Wobec stwierdzenia, że skarżący nie wskazał, a tym samym także nie wykazał, iż nie było i nie jest dopuszczalne wzruszenie zaskarżonego orzeczenia poprzez wykorzystanie instytucji skargi nadzwyczajnej uznać należało, że nie zostało spełnione wymaganie określone w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., a tym samym wniesiona skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlega odrzuceniu na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. aj