I CNP 16/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CNP 16/08

POSTANOWIENIE

Dnia 26 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tadeusz Wiśniewski

w sprawie ze skargi Miejskiego Rzecznika Konsumentów w R.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego nakazu zapłaty Sądu

Rejonowego w R. Sądu Grodzkiego z dnia 5 maja 2005 r.,

sygn. akt XI Nc (…), wydanego w sprawie z powództwa (…) Telefonii Komórkowej (...)

Spółki z o.o. w W.

przeciwko M. B.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 marca 2008 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Nakazem zapłaty z dnia 5 maja 2005 r. wydanym w postępowaniu

upominawczym Sąd Rejonowy w R. nakazał pozwanej M. B. zapłacić na rzecz powoda

(…) Telefonii Komórkowej – (...) Sp. z o.o. w W. kwotę 1.497,85 zł z ustawowymi

odsetkami od dnia 15 czerwca 2004 r. do dnia zapłaty. Sąd Rejonowy w R.

postanowieniem z dnia 24 czerwca 2005 r. odrzucił sprzeciw powódki od nakazu zapłaty

jako wniesiony po terminie.

Postanowieniem z dnia 23 września 2005 r. Sąd Okręgowy w R. oddalił zażalenie

pozwanej na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu.

We wniesionej na podstawie art. 4241 § 2 k.p.c. skardze o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Miejski Rzecznik Konsumentów w

R. zażądał stwierdzenia niezgodności z prawem wskazanego nakazu zapłaty,

zarzucając naruszenie art. 499 pkt 2 k.p.c. oraz art. 245 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została

wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących

stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Przepis ten wyraża zasadę, że

przesłanką

dopuszczalności

skargi

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego orzeczenia jest wykorzystanie przez stronę przysługujących jej środków

prawnych. Wyjątek od wskazanej zasady przewiduje art. 424 1 § 2 k.p.c., który w

sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych,

dopuszczalność skargi od orzeczenia sądu pierwszej lub drugiej instancji uzależnia od

kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: istnienia wyjątkowego wypadku oraz

występowania niezgodności z prawem o kwalifikowanym charakterze, wynikającej z

naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo

praw człowieka i obywatela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006

r., I CNP 4/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 113).

Ocenę, czy wystąpił wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art. 424 1 § 2 k.p.c.,

poprzedzić musi analiza okoliczności nieskorzystania przez pozwaną z przysługujących

jej

środków

prawnych.

W

rozpoznawanej

sprawie

została

ona

prawidłowo

poinformowana przez Sąd Rejonowy o uprawnieniu do wniesienia sprzeciwu od

wydanego nakazu zapłaty w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu. Nakaz

zapłaty został jej doręczony w dniu 3.06.2005 r. Pozwana sprzeciwu w terminie

dwutygodniowym nie wniosła, a jedynie wniosła w dniu 20.06.2005 r. do Sądu pismo, w

którym poinformowała o złożeniu „sprzeciwu” w Prokuraturze Rejonowej w R. Pozwana

nie wskazała żadnych okoliczności uzasadniających uchybienie temu terminowi, ani nie

wniosła o jego przywrócenie. Sąd Rejonowy traktując pismo pozwanej jako sprzeciw

wydał postanowienie o jego odrzuceniu, ze względu na wniesienie go po terminie. Z tych

samych względów Sąd Okręgowy oddalił zażalenie pozwanej na postanowienie o

odrzuceniu sprzeciwu. Okoliczności te przemawiają za uznaniem, że uchybienie przez

pozwaną terminowi do wniesienia sprzeciwu, nie nastąpiło w okolicznościach, które

można by zakwalifikować jako wyjątkowy wypadek w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c.

Nie

można

ponadto

zaaprobować

stanowiska

Miejskiego

Rzecznika

Konsumentów, że naruszenie art. 499 pkt 2 k.p.c. stanowi naruszenie podstawowej

zasady porządku prawnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że

przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć fundamentalne zasady

ustroju społeczno-politycznego, a więc zasady konstytucyjne, oraz naczelne zasady

rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa: cywilnego, rodzinnego, pracy, a także

prawa procesowego (por. postanowienia z dnia 26 lutego 2003 r., II CK 13/03, OSNC

2004, nr 5, poz. 80 oraz z dnia 21 kwietnia 1978 r., IV CR 65/78, OSNC 1979, nr 1, poz.

12). Przepis art. 499 pkt 2 k.p.c. odnosi się do przesłanek odmowy wydania nakazu

zapłaty w postępowaniu upominawczym i jest pozostawiony do oceny sądu

orzekającego. Znaczenie normy wyrażonej w tym przepisie odnosi się tylko do oceny

przedstawionych przez stronę powodową twierdzeń pozwu. Nie może być ona zatem

uznana za podstawową zasadę porządku prawnego. W konsekwencji należy przyjąć, że

naruszenie prawa podniesione w skardze nie ma charakteru kwalifikowanego i – gdyby

nawet miało miejsce – nie mogłoby stanowić przesłanki dopuszczalności skargi o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wniesionej na

podstawie art. 4241 § 2 k.p.c.

Jedynie

na

marginesie

należy

zauważyć,

że

z

istoty

postępowania

upominawczego wynika, że dla wydania nakazu zapłaty w tym postępowaniu

ustawodawca nie wymaga od powoda udowodnienia swoich twierdzeń. Przesłanką

odmowy wydania nakazu zapłaty jest m. in. okoliczność, że przytoczone przez powoda

okoliczności budzą wątpliwości. Z tego względu zarzut Miejskiego Rzecznika

Konsumentów, że wydanie nakazu zapłaty na podstawie noty obciążeniowe

niespełniającej wymagań dokumentu prywatnego z art. 245 k.p.c. stanowi uchybienie

procesowe, należy uznać za całkowicie nieuzasadniony.

W myśl art. 4248 § 2 in fine k.p.c. skarga podlega odrzuceniu, jeżeli nie zachodzi

wyjątek, o którym mowa w art. 4241 § 2 k.p.c. Wypełniając dyspozycję tego przepisu,

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.