I CNP 15/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CNP 15/10

POSTANOWIENIE

Dnia 14 lipca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie ze skargi Wojciecha J. o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego

z dnia 12 października 2007 r., wydanego w sprawie

z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej „B.”

przeciwko Wojciechowi J.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 lipca 2010 r.,

odrzuca skargę i zasądza od skarżącego Wojciecha J. na

rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej „B.” kwotę 300 (trzysta) zł

tytułem kosztów postępowania wywołanego skargą.

Uzasadnienie

Pozwany

wniósł

skargę

o

stwierdzenie

niezgodności

z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 12 października 2007 r.

Wyrokiem tym zasądzono od pozwanego na rzecz powodowej Wspólnoty

Mieszkaniowej „B.” kwotę 2.660,20 zł z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu

z tytułu świadczeń, jakie pozwany obowiązany był uiścić na rzecz Wspólnoty w

związku

z

przysługującą

mu

własnością

dwóch

wyodrębnionych

lokali

usytuowanych w budynku przy ul D. 3.

Pozwany jest właścicielem lokali użytkowych nr 8 oraz nr 9 w budynku

położonym przy ul. D. 3. Z własnością tych lokali związane jest prawo wieczystego

użytkowania części działki nr 1320/8 oraz udział w prawie własności części i

urządzeń wspólnych powyższego budynku. Wraz z innymi właścicielami lokali

wyodrębnionych

w

tym

obiekcie

pozwany

tworzy

powodową

Wspólnotę

Mieszkaniową „B.”, z czym łączy się zobowiązanie do ponoszenia wydatków i

ciężarów związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, utrzymaniem

należących do powoda lokali użytkowych oraz kosztów zarządu nieruchomością

wspólną. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego sumę 2.660,20 zł z tytułu zaliczek

na koszty zarządu oraz kosztów utrzymania należących do pozwanego lokali za

okres od stycznia do maja 2005 r. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wyjaśnił, że

pominął dowód z przesłuchania pozwanego, ponieważ nie stawił się on na

rozprawę w dniu 12 października 2007 r. i nie usprawiedliwił należycie swojej

nieobecności. Przedłożył bowiem jedynie zaświadczenie o jednodniowym pobycie

w szpitalu w dniu 28 września 2007 r. Sąd Rejonowy podjął czynności

sprawdzające i ustalił w rozmowie z lekarzem, który wystawił to zaświadczenie, że

po opuszczeniu szpitala pozwany nie był obłożnie chory i nie było przeciwwskazań

aby stawił się w sądzie.

Pozwany nie zaskarżył wyroku Sadu Rejonowego apelacja i wyrok ten

uprawomocnił się.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu Rejonowego

pozwany wskazał jako jej podstawy:

1) naruszenie przepisów postępowania:

-

art. 214 k.p.c., przez nie odroczenie terminu rozprawy wyznaczonej na dzień

12 października 2007 r., z uwagi na stan jego zdrowia oraz leczenie

szpitalne, przez co został pozbawiony prawa do obrony swoich interesów,

-

art. 299 k.p.c. przez pominięcie dowodu z przesłuchania stron,

-

art. 67 oraz 70 i 379 pkt 2 k.p.c. przez ich nieuwzględnienie i prowadzenie

postępowania

pomimo

braku

zdolności

procesowej

Wspólnoty

Mieszkaniowej „B.”;

2) naruszenie prawa materialnego:

-

art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez pozbawienie pozwanego prawa do

sprawiedliwego rozpoznania jego sprawy przez sąd,

-

art. 14 i art. 15 w związku z art. 22 oraz art. 29 ust. 1a ustawy z dnia

24 czerwca 1994 r. o własności lokali oraz w związku z art. 498 k.c. przez

ich niezastosowanie.

Jako przepisy, z którymi zaskarżone orzeczenie jest niezgodne wskazał art.

45 ust. Konstytucji RP, art. 67, art. 70, art. 299 i art. 214 k.p.c., art. 498 k.c. oraz art.

14, art. 15, art. 22 i art. 29 ustawy o własności lokali.

Skarżący wyjaśnił, że na skutek wydania zaskarżonego orzeczenia doznał

szkody, która wyraża się kwotą zasądzonego roszczenia – 2.660,20 zł oraz

kosztów postępowania – 1.752,90 zł. Należności te zostały wyegzekwowane przez

komornika

sądowego.

Ponadto

szkoda

obejmuje

kwotę

nierozliczonych

i niezwróconych zaliczek, które pozwany od początku istnienia Wspólnoty wpłacał

na jej rzecz, a które według jego wyliczeń powinny zostać mu zwrócone, jako

niewykorzystane zgodnie z przeznaczeniem.

Skarżący stwierdził, że wzruszenie tego wyroku w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe, ponieważ nie przysługiwała od niego skarga

kasacyjna. Jednocześnie wyjaśnił, że nieskorzystanie przez niego z możliwości

zaskarżenia orzeczenia w drodze przysługujących środków prawnych wynikało

z faktu wydania orzeczenia na posiedzeniu sądu, w którym pozwany nie

uczestniczył z powodu przewlekłej choroby i leczenia i o którego odroczenie wnosił,

co spowodowało, że nie wiedział o wydaniu kwestionowanego wyroku. Te

okoliczności uzasadniają, w ocenie pozwanego, wniesienie skargi na podstawie art.

4241 § 2 k.p.c., ponieważ choroba powoda, o której wiedział Sąd Rejonowy,

stanowi o wyjątkowości niniejszego wypadku.

W konkluzji skarżący wniósł o uwzględnienie jego skargi i orzeczenie, że

wyrok Sądu Rejonowego z dnia 12 października 2007 r. jest w całości niezgodny z

prawem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, powinna zawierać szereg elementów konstrukcyjnych.

Należą do nich:

1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości lub w części,

2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie,

3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne,

4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie

orzeczenia, którego skarga dotyczy,

5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono stosując

art. 4241 § 2 – że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie

skargi,

6) wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem.

Skarga wniesiona przez pozwanego nie czyni zadość tym wszystkim

wymaganiom. Nie zostały bowiem zrealizowane obowiązki przewidziane w art. 4245

§ 1 pkt 5 k.p.c., to znaczy obowiązek wykazania, że wzruszenie zaskarżonego

orzeczenia w drodze innych środków nie było i nie jest możliwe, oraz że

w rozpatrywanej sprawie zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie

skargi. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2005 r.

(I CNP 5/05, OSNC 2006/1/17, por. także orzeczenia tego Sądu z dnia 16 grudnia

2005 r., I CNP 37/05, nie publ., oraz z dnia 2 kwietnia 2009, IV CNP 96/08, nie

publ.) art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. nakłada na podmiot wnoszący skargę o stwierdzenie

niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem obowiązek wykazania w drodze

odrębnego, wyczerpującego i niebudzącego wątpliwości wywodu prawniczego, że

wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było

i nie jest możliwe. Podmiot wnoszący skargę winien bowiem wykorzystać

wszystkie istniejące narzędzia procesowe i dopiero ich bezskuteczność lub brak

może - w wypadku wystąpienia szkody - uzasadniać odpowiedzialność państwa.

Strona, wnosząc skargę, musi wykazać, iż z wszystkich innych narzędzi skorzystała

lub że są one dla niej - w konkretnej sytuacji - niedostępne. Tymczasem w części

wstępnej skargi znajduje się jedynie stwierdzenie, że pozwanemu nie przysługiwała

skarga kasacyjna. Skarżący nie wyjaśnił natomiast dlaczego nie mógł skorzystać

z wniosku o przywrócenie terminu do zaskarżenia wyroku Sądu Rejonowego, ani

też z jakich przyczyn wyłączone było złożenie skargi o wznowienie postępowania.

Niniejsza skarga wniesiona została od orzeczenia sądu pierwszej instancji,

nie zaskarżonego zwykłym środkiem zaskarżenia (apelacją). W takim wypadku

dopuszczalność skargi wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek – istnienia

wyjątkowego wypadku oraz występowania kwalifikowanej postaci niezgodności

kwestionowanego orzeczenia z prawem, która wynikać musi z naruszenia

podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw

człowieka i obywatela (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego

2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006/6/113, podobne stanowisko wyrażone zostało

w szeregu późniejszych, nie publikowanych orzeczeń). Wystąpienie takiego

wyjątkowego wypadku strona powinna wykazać w skardze, w ramach realizacji

obowiązku przewidzianego w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. Nie spełnia go odwołanie się

do faktu znanej sądowi pierwszej instancji choroby powoda, ani gołosłowne

zakwestionowanie w skardze prawidłowości poglądu tego Sądu, że pozwany nie

usprawiedliwił należycie swojej nieobecności na rozprawie w dniu 12 października

2007 r. Sąd Rejonowy podjął kroki sprawdzające stan zdrowia pozwanego,

przedstawił ich wyniki na rozprawie, a pozwany nie wykazał, aby rzeczywisty stan

jego zdrowia był wtedy inny. Jednak nawet gdyby ten fakt wykazał, nie byłoby to

wystarczające wyjaśnienie, dlaczego nie wykorzystał możliwości złożenia apelacji.

Pozwany bowiem nie działał sam w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji,

lecz był reprezentowany przez adwokata, na brak możliwości działania którego się

nie powołuje. Ponadto tak sformułowane uzasadnienie przyczyn wystąpienia

wyjątkowego wypadku nie wypełnia obowiązku wykazania w tym elemencie

konstrukcyjnym skargi, że spełnione zostały ustawowe kryteria kwalifikowanej

niezgodności orzeczenia z prawem, to znaczy, że niezgodność z prawem wynika

z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych

wolności albo praw człowieka i obywatela. Ujęcie rozważań dotyczących

naruszenia przepisów konstytucyjnych w ramach uzasadnienia podstaw skargi nie

stanowi realizacji obowiązku należytego wypełnienia treścią elementu skargi

przewidzianego w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.

W konsekwencji skarga pozwanego nie spełnia ustawowych wymagań

konstrukcyjnych, co uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art. 424 8 § 1 k.p.c.

Orzeczenie o kosztach postępowania ze skargi uzasadnia art. 424 12 w zw.

z art. 39821, art. 391 § 1, art. 98 § 1 i 3 oraz art. 99 k.p.c. a wysokość tych kosztów

wynika z treści § 6 pkt 3 w zw. z § 12 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163,

poz. 1349 ze zm.).

md