I CNP 142/23 · Sąd Najwyższy

I CNP 142/23 POSTANOWIENIE 25 kwietnia 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska na posiedzeniu niejawnym 25 kwietnia 2025 r. w Warszawie‎w sprawie ze skargi C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B o stwierdzenie niezgodności z prawem‎prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie ‎z 11 stycznia 2023 r., VII AGa 619/22 (VII WSC 222/23 no),‎wydanego w sprawie z powództwa C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. przeciwko B. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. ‎o zapłatę, 1) odrzuca skargę 2) oddala wniosek przeciwnika skargi o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym.

UZASADNIENIE

Strona powodowa C. sp. z o.o. w B. w pozwie przeciwko B. sp. z o.o. w W. domagała się zasądzenia kwoty 124 132,38 zł z odsetkami ustawowymi i kosztami postępowania z tytułu czynszu najmu bliżej opisanej nieruchomości za styczeń 2019 r. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, powołując się na dokonane przez niego wypowiedzenie umowy najmu, powodujące zakończenie tego stosunku prawnego między stronami z dniem 31 grudnia 2018 r., co powód negował. Wyrokiem z 13 kwietnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił to powództwo.

Po rozpoznaniu apelacji strony pozwanej, Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 11 stycznia 2023 r. zmienił opisany wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo. Powód wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem tego wyroku.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 4241 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych przysługujących stronie na podstawie kodeksu nie było i nie jest możliwe.

Przedmiotem badania w postępowaniu zainicjowanym tym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia jest niezgodność z prawem prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie. Ocena zasadności skargi dokonywana jest przez Sąd Najwyższy przy zastosowaniu autonomicznego pojęcia bezprawności, zgodnie z którym orzeczeniem niezgodnym z prawem w rozumieniu art. 4241 k.p.c. i art. 5192 k.p.c. jest orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, Nr 1, poz. 17 i z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, Nr 2, poz. 35; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lipca 2018 r., IV CNP 25/18 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 września 2012 r., Sk 4/11, OTK-A 2012/8/97, Dz.

U. 2012, poz. 1104 ). Orzeczenie Sądu Najwyższego uwzględniające przedmiotową skargę nie wzrusza objętego nią prawomocnego orzeczenia, lecz stanowi prejudykat niezbędny do dochodzenia od Skarbu Państwa naprawienia szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem. Ze względu na nadzwyczajny charakter tego środka prawnego oraz jego funkcję, skarga musi spełniać wysokie wymagania formalne, które podzielić należy na wymogi stawiane pismu procesowemu (art. 4245 § 2 k.p.c.), których ewentualne wadliwości podlegają naprawieniu oraz wymogi konstrukcyjne skargi (art. 4245 § 1 k.p.c.), których braki nie podlegają sanacji, lecz powodują obligatoryjne odrzucenie skargi na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. Stosownie do art. 4245 k.p.c., skarga powinna zawierać:1) oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości lub w części;2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie;3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny;4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy;5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto – gdy skargę wniesiono, stosując art. 4241 § 2 - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi;6) wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem.Rozpoznawana skarga dotknięta jest nieusuwalnymi brakami konstrukcyjnymi polegającym na: niewskazaniu przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny, nieuprawdopodobnieniu wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie zaskarżonego nią orzeczenia oraz niewykazaniu, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że każde wymaganie przewidziane w art. 4245 § 1 k.p.c. ma charakter samoistny i powinno być spełnione samodzielnie, niezależnie od innych. Przepis ten wyraźnie odróżnia podstawy skargi od wskazania przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, nie może zatem budzić wątpliwości, że skarga musi zawierać każdy z tych elementów przedstawiony odrębnie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 20 lipca 2005 r., IV CNP 1/05, z 27 lipca 2006 r., III CNP 25/06 i z 20 maja 2007 r., III CNP 69/07.).

Jeżeli ten sam przepis stanowi jednocześnie podstawę skargi oraz przepis, z którym orzeczenie jest niezgodne, to należy przedstawić oba te elementy w sposób wyraźnie wyodrębniony, czego skarżący nie uczynił. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowiskiem, na skarżącym spoczywa obowiązek wskazania zakresu i rozmiaru oraz charakteru poniesionej szkody, zaprezentowania jurydycznej argumentacji przekonującej o tym, że szkoda ta rzeczywiście została mu wyrządzona, a ponadto przedstawienia odpowiednich środków mających uwiarygodnić twierdzenia strony (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140 i z 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141).

W rozpoznawanej skardze powód ograniczył się wyłącznie do wskazania, że szkodą w wysokości 124 132,38 zł jest wartość roszczenia dochodzonego w uprzednio wytoczonej sprawie, które zostało oddalone przez Sąd drugiej instancji. Tymczasem Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazał w swoich orzeczeniach, że uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody nie może sprowadzać się do stwierdzenia, że sąd nie uwzględnił ostatecznie powództwa strony bądź orzekł niezgodnie z wnioskiem, z którym wystąpił wnioskodawca; gdyby bowiem wystarczającym było powołanie się przez skarżących na „przegranie sprawy”, spełnienie wymagania przewidzianego art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. traciłoby sens (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 listopada 2007 r., III BP 7/07, OSNP 2009, nr 1-2, poz. 11; z 8 grudnia 2009 r., III CNP 53/09 oraz z 21 czerwca 2023 r., I CNP 204/22).

Nieuwzględnienie powództwa nie może być utożsamiane z wyrządzeniem szkody, której rozmiary odpowiadałyby wartości dochodzonego przez powoda roszczenia w postępowaniu zakończonym wyrokiem objętym skargą. Nieuzyskanie przez stronę żądanej w postępowaniu sądowym ochrony prawnej nie zawsze bowiem będzie prowadzić do powstania uszczerbku majątkowego (zob postanowienia Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2016 r., IV CNP 2/16 i z 14 kwietnia 2016 r., III CNP 2/16). Poniesienie takiego uszczerbku w związku z oddaleniem powództwa strona powinna wykazać w sposób wyżej przedstawiony, czego skarżący nie uczynił.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie także wskazano, że przesłanka z art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. jest spełniona, gdy skarżący przeprowadzi wyodrębniony wywód prawny, z którego wynika, że ani skarga kasacyjna, ani skarga nadzwyczajna, ani skarga o wznowienie postępowania, a także inne środki procesowe (np. powództwo przeciwegzekucyjne) nie są w sprawie dopuszczalne lub nie mogą zostać skutecznie wniesione. Skarżący tego wymagania nie spełnił wskazując jedynie, na regulację zawartą w art. 3982 § 2 pkt 1 k.p.c. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji (art. 4248 § 1 k.p.c.).

Zawarty w odpowiedzi przeciwnika skargi na skargę wniosek o zasądzenie na jego rzecz od skarżącego kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym podlegał oddaleniu, albowiem nie domagał się on odrzucenia skargi w następstwie braków konstrukcyjnych, lecz wniósł wyłącznie o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania lub o jej oddalenie i z tymi tylko żądaniami związany był wniosek o przyznanie kosztów postępowania. Skoro skarga została odrzucona, to koszty sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę nie mogą być uznane za koszty celowej obrony, albowiem wniosek o ich zasądzenie związany był z innym oczekiwanym rozstrzygnięciem (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC 2015, nr 7 - 8, poz. 91, z 5 grudnia 2013 r., III SK 23/13 i z 18 grudnia 2012 r., II CSK 397/12). (A.D.)[r.g.]‎