I CNP 14/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CNP 14/07

POSTANOWIENIE

Dnia 16 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka

w sprawie ze skargi H.W. o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w L.

z dnia 28 marca 2006 r., sygn. akt [...], wydanego

w sprawie z powództwa H.W.

przeciwko T.T. i J.T.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 marca 2007 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 marca 2006 r. Sąd Rejonowy w L. oddalił powództwo

H.W. o zobowiązanie pozwanych T.T. i J.T. do złożenia oświadczenia woli

przenoszącego na powódkę własność działki o obszarze 0.00.74 ha, położonej w

R., obejmującej teren, na którym wzniesiono stodołę, wraz z gruntem niezbędnym

do prawidłowego korzystania z tego budynku, za zapłatą przez powódkę pozwanym

tytułem wynagrodzenia kwoty 187 zł. Apelacja powódki od tego wyroku została

postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 22 czerwca 2006 r. odrzucona na

podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. z powodu nieuiszczenia przez pełnomocnika

będącego radcą prawnym należnej opłaty stosunkowej. Powódka wniosła na

postanowienie odrzucające jej apelację zażalenie, lecz zostało ono przez Sąd

Okręgowy w P. oddalone postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2006 r.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Rejonowego z dnia 28 marca 2006 r. H.W. zarzuciła naruszenie art. 231 § 1

k.c. przez jego niezastosowanie w wyniku błędnego ustalenia, że poprzednik

prawny skarżącej nie był samoistnym posiadaczem gruntu zajętego pod budowę,

art. 7 k.c. przez jego niezastosowanie pomimo braku dowodów pozwalających na

przyjęcie, że osoba dokonująca zabudowy zdawała sobie sprawę z tego, że

dokonuje zagospodarowania gruntu niebędącego jej własnością, oraz art. 6 k.c. w

związku z art. 234 k.p.c. przez uznanie, że poprzednik prawny skarżącej, który

dokonał zabudowy, był posiadaczem w złej wierze. Podniosła ponadto, że

zaskarżony wyrok narusza wynikającą z art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust.1 i 2

Konstytucji zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia, a także zasadę

ochrony praw nabytych, gdyż przyznaje prymat prawom właścicielskim pozwanych,

nie uwzględniając istnienia żądania udzielenia ochrony prawnej skarżącej,

wywodzącej swe uprawnienia od poprzednika prawnego, który dokonał zabudowy

spornego gruntu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie

została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze

przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

W wyjątkowych wypadkach – jak stanowi § 2 powołanego artykułu – gdy

niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku

prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, skarga

przysługuje także od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie

w sprawie wydanego przez sąd pierwszej lub drugiej instancji, jeżeli strony nie

skorzystały z przysługujących im środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana

lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków

prawnych.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP

4/06, przepis art. 4241 § 1 k.p.c. wyraża zasadę, że przesłanką dopuszczalności

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest

wykorzystanie przez stronę przysługujących jej środków prawnych. Wyjątek od tej

zasady przewiduje art. 4241 § 2 k.p.c., który w sytuacji, gdy strona nie skorzystała

z przysługujących jej środków prawnych, uzależnia dopuszczalność skargi od

kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: istnienia wyjątkowego wypadku oraz

występowania niezgodności z prawem o kwalifikowanym charakterze, wynikającej

z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych

wolności albo praw człowieka i obywatela (zob. OSNC 2006, nr 6, poz. 113).

Skarżąca, wnosząc o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia Sądu pierwszej instancji, twierdziła, że nie skorzystała z prawa

wniesienia apelacji z powodu nieprofesjonalnego działania ustanowionego przez

nią pełnomocnika procesowego. Nie można w tej sytuacji przyjąć, że zachodzi

wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art. 4241 § 2 k.p.c. Nie skorzystanie

z przysługującego skarżącej środka odwoławczego nie nastąpiło bowiem na skutek

wyjątkowych okoliczności, lecz w wyniku naruszenia przez pełnomocnika

procesowego skarżącej obowiązku uiszczenia opłaty przy wniesieniu apelacji, który

to obowiązek wynikał z art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), a konsekwencje jego

naruszenia – z art. 1302 § 3 k.p.c.

Jak przykładowo wskazał Sąd Najwyższy, istnienie wyjątkowego wypadku

może wchodzić w rachubę w sytuacji, w której strona nie skorzystała

z przysługującego jej środka zaskarżenia z powodu ciężkiej choroby, katastrofy,

klęski

żywiołowej

lub

uzyskania

błędnej

informacji

od

pracownika

sądu

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06 oraz

z dnia 22 lutego 2006 r., IV CNP 11/06, niepubl.). Tego rodzaju okoliczności

skarżąca nie wskazała, powołała się jedynie na nieprofesjonalne działanie swojego

pełnomocnika.

Skoro

jedna

z

dwóch

wymaganych

kumulatywnie

przesłanek

dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku wydanego przez sąd pierwszej instancji nie została wykazana, wniesiona

skarga podlega odrzuceniu (art. 4248 § 2 k.p.c.). Przewidziane w art. 4241 § 2 k.p.c.

wyjątkowe wypadki, umożliwiające złożenie skargi od prawomocnego orzeczenia

wydanego przez sąd pierwszej instancji, powinny bowiem być wykazane

jednoznacznie.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 424 8 § 2 k.p.c.

postanowił, jak w sentencji.