Supreme Court dismisses appeal for invalidity of judgment due to lack of proven damage under Art. 4245 § 1 k.p.c.

I CNP 105/24 POSTANOWIENIE 11 lipca 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz na posiedzeniu niejawnym 11 lipca 2025 r. w Warszawie‎w sprawie ze skargi D. sp. j. w Ł. o stwierdzenie niezgodności z prawem‎prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie‎z 10 listopada 2021 r., II Ca 15/21,‎wydanego w sprawie z powództwa D. sp. j. w Ł.‎przeciwko T.W.‎o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną odrzuca skargę. [M.O.]

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 listopada 2021 r. Sąd Okręgowy w Lublinie w sprawie z powództwa D. sp. j. w Ł. przeciwko T.W. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Chełmie z 10 listopada 2020 r., I C 641/18, zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji: w punkcie I w ten sposób, że oddalił powództwo (pkt I.1), w punkcie II w ten sposób, że zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 3617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt I.2) a ponadto zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2550 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego (pkt II).

Powódka wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wskazanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie, zaskarżając to orzeczenie w całości. Swoją skargę powódka oparła na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 527 § 2 k.c., art. 527 § 1, 2 i 3 k.c., art. 528 k.c.Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z 10 listopada 2021 r., II Ca 15/21, jest niezgodny z art. 527 § 1, 2 i 3 k.c. oraz z art. 528 k.c.Pozwany nie złożył odpowiedzi na skargę.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga wniesiona przez powódkę podlegała odrzuceniu.Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest środkiem prawnym mającym przesądzić jedną z przesłanek deliktowej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa i jej celem jest uzyskanie prejudykatu umożliwiającego dochodzenie od Skarbu Państwa roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej (art. 4171 § 2 k.c.).

Orzeczenie niezgodne z prawem to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności (zob. wyrok SN z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II CNP 21/17; postanowienie SN z 31 stycznia 2022 r., I CNP 8/22).

Definicja bezprawności zawarta w art. 4241 § 1 k.p.c. jest zatem odmienna od rozumienia tego pojęcia funkcjonującego generalnie na gruncie prawa materialnego i procesowego (postanowienie SN z 19 grudnia 2017 r., II CNP 39/17).Skarga uregulowana w art. 4241 i n. k.p.c. stanowi nadzwyczajny i sformalizowany środek procesowy a wszystkie jej wymagania konstrukcyjne określone w art. 4245 § 1 k.p.c. należy interpretować ściśle (postanowienia SN: ‎z 30 grudnia 2021 r., V CNP 13/21; z 31 sierpnia 2022 r., I CNP 75/22; ‎z 26 października 2023 r., I CNP 207/22).

Uchybienia w zakresie wskazanych wyżej elementów konstrukcyjnych nie mogą być usunięte na zasadach przewidzianych dla wymagań formalnych skargi jako pisma procesowego, do których odsyła art. 4245 § 2 k.p.c. Brak któregokolwiek z tych elementów stanowi zatem wystarczającą i samodzielną podstawę odrzucenia skargi (zob. np. postanowienia SN: z 16 lutego 2007 r., V CNP 8/07; z 21 czerwca 2023 r., I CNP 184/22).Skarga wniesiona przez powódkę nie spełnia wymogu konstrukcyjnego skargi polegającego na uprawdopodobnieniu wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.).Skarżąca podniosła, że w związku z wydaniem wyroku objętego wniesioną przez nią skargą pozwany wyegzekwował od powódki zasądzone na jego rzecz od powódki koszty procesu za postępowanie przed sądami pierwszej i drugiej instancji.

Ponadto, zgodnie ze stanowiskiem powódki, doznaną przez nią szkodą mają być również niezasądzone na rzecz skarżącej koszty procesu w wysokości 6450 zł w związku z wytoczeniem przez skarżącą pozwu przeciwko pozwanemu.Odnosząc się do powyższych twierdzeń pozwanej, należy podkreślić, że tego rodzaju uszczerbek majątkowy, na jaki wskazała powódka we wniesionej przez siebie skardze, nie stanowi szkody w rozumieniu art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się bowiem, że koszty procesu, którymi strona została obciążona, nawet wtedy, gdy zostały uiszczone, nie stanowią szkody uzasadniającej wniesienie skargi przewidzianej w art. 4241 k.p.c. (postanowienia SN: z 28 listopada 2006 r., III CNP 46/06; z 7 lutego 2023 r., I CNP 150/22).

Również nieuwzględnienie powództwa w żądanej wysokości nie może być utożsamiane z wyrządzeniem szkody (np. postanowienia SN: z 25 sierpnia 2015 r., II CNP 15/15; z 28 listopada 2016 r., II CNP 24/16; z 14 stycznia 2025 r., I CNP 9/24). W konsekwencji, za szkodę nie można tym bardziej uznać kosztów procesu niezasądzonych na rzecz strony skarżącej, która przegrała sprawę zakończoną wydaniem prawomocnego wyroku objętego skargą.Szkoda powinna być spowodowana wydaniem wyroku zaskarżonego skargą o stwierdzenie jego niezgodności z prawem a pomiędzy wyrządzeniem szkody a tym wyrokiem powinien zachodzić adekwatny związek przyczynowy.

W sytuacji, w której –jak w niniejszej sprawie – skargą jest objęty wyrok sądu drugiej instancji oddalający powództwo, strona skarżąca powinna wykazać, że na skutek wydania tego wyroku doznała uszczerbku majątkowego, którego nie można jednak utożsamiać ani z kosztami postępowania zasądzonymi na rzecz drugiej strony i następnie przez nią wyegzekwowanymi, ani z kosztami niezasądzonymi na rzecz skarżącej. Powódka powinna uprawdopodobnić doznanie innego rodzaju uszczerbku majątkowego pozostającego w adekwatnym związku przyczynowym z wydaniem wyroku objętego skargą.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. SSN Kamil Zaradkiewicz(M.M.)[r.g.] ‎