I CNP 10/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CNP 10/07

POSTANOWIENIE

Dnia 16 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka

w sprawie ze skargi B.O. i Z.O.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Apelacyjnego

z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt [...],

wydanego w sprawie z wniosku A.J. i W.J.

przy uczestnictwie B.O.

o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 marca 2007 r.,

1. odrzuca skargę,

2. zasądza od skarżących B.O. i Z.O. na rzecz A.J. i W.J. kwotę

120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów

postępowania.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2006 r. Sąd Okręgowy w W. – na

wniosek A.J. i W.J. – nadał klauzulę wykonalności wyrokowi Sądu Okręgowego w

W. z dnia 4 lutego 2003 r., także przeciwko małżonce dłużnika Z.O. – B.O. z

ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową.

Postanowienie to zaskarżyli zażaleniem zarówno dłużnik Z.O., jak i jego żona B.O.

Postanowieniem z dnia 28 września 2006 r. Sąd Apelacyjny zażalenie dłużnika

odrzucił, natomiast zażalenie małżonki dłużnika oddalił. W uzasadnieniu Sąd

Apelacyjny wskazał, że do nadania klauzuli wykonalności w niniejszej sprawie ma

zastosowanie art. 787 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie

ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1691). Według tego przepisu

warunkiem nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika jest

pozostawanie osoby wskazanej przez wierzyciela w związku małżeńskim z

dłużnikiem

oraz

istnienie

między

małżonkami

postępowaniu tym sąd bada nie tylko

wspólności

majątkowej. W

formalne przesłanki nadania klauzuli

wykonalności, ale także przesłanki merytoryczne w zakresie wynikającym z art. 787

§ 2 k.p.c. Jednakże, zgodnie z art. 787 § 2 k.p.c. w jego dotychczasowym

brzmieniu, o ograniczeniu lub wyłączeniu możliwości zaspokojenia się przez

wierzyciela z majątku wspólnego sąd orzeka w postępowaniu klauzulowym na

wniosek małżonka dłużnika, a wniosek taki nie został w niniejszej sprawie

zgłoszony. Sąd Apelacyjny zaaprobował też stanowisko Sądu pierwszej instancji,

że dłużnik nie jest uczestnikiem niniejszego postępowania, wobec czego jego

zażalenie podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 28 września 2006 r. dłużnik Z.O. i jego

żona B.O. zarzucili naruszenie przepisów: art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. przez wydanie

zaskarżonego

postanowienia

z udziałem

sędziego

M.S.,

która

podlegała

wyłączeniu z mocy ustawy, ponieważ brała udział w rozpoznaniu apelacji od

wyroku zaopatrzonego w niniejszym postępowaniu w klauzulę wykonalności, art.

787 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 stycznia 2005 r. przez

jego niewłaściwe zastosowanie, oraz art. 804 w związku z art. 378 § 1 i art. 379 pkt

2 k.p.c. przez ich niezastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie

została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze

przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

W wyjątkowych wypadkach – jak stanowi § 2 powołanego artykułu – gdy

niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku

prawnego lub konstytucyjnych wolności, albo praw człowieka i obywatela, skarga

przysługuje także od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie

w sprawie wydanego przez sąd pierwszej lub drugiej instancji, jeżeli strony nie

skorzystały z przysługujących im środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana

lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków

prawnych.

Z przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje jedynie od

orzeczeń kończących postępowanie w sprawie. Sąd Najwyższy już wielokrotnie

objaśniał znaczenie pojęcia: „orzeczenie kończące postępowanie w sprawie” (zob.

np. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1998

r., III CZP 44/98, OSNC 1999, nr 5, poz. 87, z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00,

OSNC 2001, nr 1, poz. 1 i z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00, OSNC

2001, nr 2, poz. 22). W postanowieniu z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05

(OSNC 2006, nr 1, poz. 16) wskazał natomiast, że nadanie klauzuli wykonalności

następuje w postępowaniu pomocniczym, toczącym się poza ramami sprawy

głównej i tylko w celu jej uzupełnienia, dlatego postanowienie w tym przedmiocie –

nadające klauzulę lub odmawiające jej nadania – nie jest orzeczeniem kończącym

postępowanie w sprawie (zob. też postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

24 lipca 2006 r., IV CNP 55/06, niepubl., z dnia 15 września 2006 r., V CNP 112/06,

niepubl. oraz z dnia 19 stycznia 2007 r., V CNP 167/06, niepubl.). Podzielając

zapoczątkowany powołanym postanowieniem kierunek wykładni trzeba przyjąć, że

wniesiona skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 424 8 § 1 oraz art.

98 § 1 i 3 w związku z art. 42412, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. postanowił, jak

w sentencji.