I CKU 65/96 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CKU 65/96

POSTANOWIENIE

Dnia 29 stycznia 1997 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - J. Gudowski

Sędziowie:

SN - E. Skowrońska-Bocian

SN - Z. Świeboda (spraw.)

Protokolant: I. Pawlata

po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 1997 r.

na rozprawie sprawy z powództwa K. Z.

przeciwko T. K.

o ustalenie

na skutek kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich

RPO/[…]

od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 11 czerwca 1996 r., sygn. akt I A Cz […]

postanawia:

oddalić kasację i zasądzić od powódki na rzecz Skarbu Państwa

(Sądu Wojewódzkiego w G.) kwotę 262 zł tytułem opłat sądowych

należnych od kasacji.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 15 lutego 1996 r. Sąd Wojewódzki w G. odrzucił

pozew K. Z. o ustalenie współwłasności nieruchomości. Sąd Wojewódzki

przyjął, że o to samo roszczenie, między tymi samymi stronami została

prawomocnie osądzona wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 27 lutego

1995 r. sprawa z pozwu K. Z. o uzgodnienie treści księgi wieczystej

z rzeczywistym stanem prawnym przez wpisanie w dziale II KW […]

prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. dla nieruchomości położonej w S.

przy ul. C. […] prawa własności T. K. i K. Z. każdego po połowie.

Zdaniem Sądu w obu sprawach powódka domagała się ustalenia stanu prawnego

nieruchomości i zachodzi tożsamość nieruchomości i identyczność stron.

Sąd Apelacyjny w […] postanowieniem z dnia 11 czerwca 1996 r. oddalił

zażalenie

powódki

na

postanowienie

Sądu

Wojewódzkiego

w

G..

Sąd Apelacyjny uznał, że powódka w sprawie niniejszej oraz w sprawie

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

domagała się ustalenia swego prawa własności do tej samej nieruchomości,

powołując się na takie same argumenty. Zachodzi zatem w obu sprawach

identyczność stron i roszczeń.

W

kasacji

Rzecznik

Praw

Obywatelskich

wnosi

o

uchylenie

postanowienia Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 11 czerwca 1966 r.

oraz postanowienia Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 15 lutego 1996 r.

i o przekazanie

sprawy

temu

ostatniemu

Sądowi

do

merytorycznego

rozpoznania. Skarżący zarzuca rażące naruszenie prawa, a w szczególności

art. 199 § 1 pkt 2 kpc i art. 366 kpc oraz naruszenie interesu Rzeczypospolitej

Polskiej.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w

związku z podstawą sporu stanowiło przedmiotu rozstrzygnięcia, a ponadto

tylko między tymi samymi stronami (art. 366 kpc). Treścią prawomocnego

wyroku jest osądzenie, tzw. rzecz osądzona. Rzecz osądzona charakteryzuje się

tym, że strona w wyniku uprawomocnienia się wyroku stan prawny powagi

rzeczy osądzonej, przejawiający się w określonej mocy samego wyroku i

wszystkich jego skutków materialnoprawnych i cywilnoprawnych. W powagę

rzeczy osądzonej wyposażone są orzeczenia rozstrzygające sprawę co do istoty,

czyli orzeczenia mające treść pozytywną oraz orzeczenia mające treść

negatywną. Konsekwencją procesową tego, że prawomocny wyrok korzysta z

powagi rzeczy osądzonej jest to, że nie można skutecznie wszcząć postępowania

w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami. W takim wypadku

pozew, jako niedopuszczalny, podlega odrzuceniu (art. 199 § 1 pkt 2 kpc).

Tożsamość roszczenia zachodzi wówczas, gdy identyczny jest nie tylko

przedmiot, ale i podstawa sporu (orzeczenie SN z dnia 9 VI 1971 r. II CZ 59/71

- OSNCP 1971, z. 12, poz. 226). Dla tożsamości orzeczeń potrzeba tożsamości

podstawy faktycznej i prawnej, czyli normy prawnej roszczenia (orzeczenie SN

z dnia 22 IV 1967 r. I CR 570/66 - OSPiKA 1968, z. 7-8, poz. 158).

W kasacji skarżący wskazuje na rozstrzygnięcie sprawy o uzgodnienie

niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze

wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym przez Sąd Rejonowy w S.

wyrokiem z dnia 27 lutego 1995 r. C […] oraz treść żądania pozwu w sprawie

C […] Sądu Wojewódzkiego w G. zmierzającego do ustalenia współwłasności

reprezentuje pogląd, że między obu sprawami nie zachodzi tożsamość podstawy

prawnej. W pierwszej sprawie podstawą prawną był art. 10 ust. 1 ustawy

z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, a w drugiej sprawie

podstawą prawną jest art. 189 kpc. Skarżący jednak zupełnie pomija w tej

kwestii jednolite orzecznictwo Sądu Najwyższego, które obecny skład

Sądu Najwyższego w pełni podziela, a streszczające się do tezy, że sprawa

o usunięcie niezgodności (art. 10) jest sui generis sprawą o ustalenie prawa

(art. 189 kpc) albo szczególną postacią powództwa ustalającego (orzeczenie SN

z dnia 10 X 1985 r. II CR 221/85 - OSNCP 1986, z. 7-8, poz. 125), od którego

odróżnia ją wprawdzie odmienność podstawy prawnej i funkcji, ale upodabnia

przesłanka interesu prawnego w ustaleniu rzeczywistego stanu prawnego

(orzeczenie SN z dnia 23 XII 1988 r. III CRN 434/88 - OSNCP 1991, z. 1,

poz. 22).

Z tych przyczyn kasacja uległa oddaleniu (art. 39312 kpc).

aw