I CKN 88/96 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CKN 88/97

POSTANOWIENIE

Dnia 27 maja 1997 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN

-

K. Kołakowski (spraw.)

Sędziowie:

SN

-

B. Myszka

SN

-

K. Zawada

Protokolant:

B. Sawczenko

po rozpoznaniu w dniu 27 maja 1997 r.

na rozprawie

sprawy z wniosku A. w W.

z udziałem Biura […] w W. i Przedsiębiorstwa […] S.A. w W.

o wpis w księdze wieczystej Kw nr […]

na skutek kasacji uczestnika postępowania Przedsiębiorstwa […] S.A. w W.

od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w W.

z dnia 16 września 1996 r., sygn. akt V Cr […]

postanawia:

oddalić kasację.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 1995 r. Sąd Wojewódzki w W.

rozpoznając sprawę o wpis w księdze wieczystej umorzył postępowanie

rewizyjne, uznając cofnięcie rewizji uczestnika postępowania za dopuszczalne.

„Wniosek” o wznowienie postępowania rewizyjnego złożyło dopuszczone

do udziału w sprawie Przedsiębiorstwo „[…]”, domagając się uznania cofnięcia

rewizji przez Biuro „[…]” za niedopuszczalne oraz uchylenia zaskarżonego

wpisu.

Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 1996 r. Sąd Wojewódzki wznowił

postępowanie rewizyjne, polecając złożyć odpisy pism dla doręczenia ich

Przedsiębiorstwu „[…]”, zaś postanowieniem z dnia 16 września 1996 r. oddalił

skargę o wznowienie i postępowanie rewizyjne umorzył. Cofnięcie rewizji uznał

za

dopuszczalne bez

potrzeby

uzyskania zgody

innych

uczestników

postępowania, w tym Przedsiębiorstwa dopuszczonego do udziału w sprawie

w charakterze zainteresowanego /art. 510 § 1 kpc/.

Kasację od tego postanowienia wniosło Przedsiębiorstwo „[…]”,

opierając ją na naruszeniu - bliżej nie wskazanego - prawa materialnego

„przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu

przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy”. W konkluzji

wniesiono

o

„uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

w

całości”.

W uzasadnieniu tej kasacji zarzucono, że Sąd Wojewódzki nie rozpoznał

„przedmiotu i argumentów wznowienia do czego był zobowiązany na podstawie

art. 412 § 2 kpc” i nie zbadał ponownie prawidłowości umorzenia postępowania

rewizyjnego,

choć

„wniosek”

o

wznowienie

dotyczył

tego

właśnie

postanowienia. W sprawie zachodziło zaś „działanie sprzeczne z prawem, gdyż

Biuro nie mogło cofnąć rewizji”. Jego działanie naruszało uprawnienia, które

mogły być nabyte na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września

1990 r. o

zmianie ustawy

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu

nieruchomości /Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm./. W piśmie procesowym

skierowanym do Sądu Najwyższego w imieniu tegoż Przedsiębiorstwa,

określonym jako „dodatkowe uzasadnienie kasacji” zarzucono, iż zaskarżone

postanowienie narusza art. 412 § 1 i 2 kpc, a także zapadło z obrazą art. 378

§ 3 kpc,

wobec

nierozpoznania

sprawy

na

rzecz

współuczestników

postępowania, którzy nie zaskarżyli orzeczenia sądu I instancji.

Wnioskodawca - A. w W. oraz Biuro „[…]” i Gmina W. wniosły

o oddalenie kasacji.

Kwestią podstawową, która budziła wątpliwości /stąd skierowanie sprawy

w Sądzie Najwyższym na posiedzenie niejawne/ było przysługiwanie kasacji w

tego rodzaju sprawie ze względu na szczególny charakter postępowania

wieczysto-księgowego, które w istocie nie kończy się w jednoznaczny sposób

dokonaniem

poszczególnych

wpisów.

Sąd

Najwyższy

w

składzie

rozpoznającym tę sprawę podziela pogląd wyrażony już w postanowieniu Sądu

Najwyższego z dnia 4 lutego 1997 r. w sprawie III CKN 41/96 /niepubl./, że w

postępowaniu wieczysto-księgowym kasacja przysługuje od postanowienia sądu

II instancji kończącego postępowanie w przedmiocie określonej we wniosku

istoty sprawy. Znajduje to uzasadnienie m.in. także w tym, że w postępowaniu

wieczysto-księgowym /por.: art. 54 u.o k.w. i hip./ występuje pojęcie „sprawy o

wpis”.

Uznając więc kasację za dopuszczalną, Sąd Najwyższy oddalił ją, gdyż

nie znalazł w niej usprawiedliwionych podstaw /art. 39312 kpc/.

Spod kontroli kasacyjnej Sądu Najwyższego w okolicznościach tej

sprawy uchyla się możliwość bezpośredniej oceny prawidłowości określenia

kręgu podmiotów, które powinny brać udział w postępowaniu wieczystoksięgowym. Nie oznacza to jednak braku potrzeby rozważenia, czy po stronie

wnoszącego kasację występuje w ogóle interes prawny w zaskarżeniu

orzeczenia /tzw. w nauce prawa procesowego „gravamen”/.

W konkluzji kasacji wniesiono o uchylenie postanowienia o umorzeniu

postępowania rewizyjnego w celu ponownego zbadania dopuszczalności

cofnięcia rewizji innego niż skarżący podmiotu, który domagał się - nie tylko

umorzenia postępowania z jego rewizji - ale i oddalenia kasacji. Oznacza to, iż

skarżący nie wykazał istnienia po jego stronie interesu uzasadniającego

wniesienie kasacji skierowanej - w istocie - przeciwko prawidłowości

postępowania podmiotu występującego również - pierwotnie -po stronie

przeciwników złożonego w sprawie wniosku o wpis.

Według art. 37 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w

postępowaniu wieczysto-księgowym maja zastosowanie przepisy kodeksu

postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, przy uwzględnieniu

zmian wynikających z tej ustawy. Takie zmiany są przewidziane dla określenia

podmiotów postępowania w sprawie o wpis. Powoduje to, że zastosowanie

wobec skarżącego przepisu art. 510 § 1 zd. pierwsze kpc nie może uzasadniać

istnienia po jego stronie interesu prawnego w kwestionowaniu umorzenia

postępowania rewizyjnego. Stosownie do art. 38 ust. 3 powołanej ustawy

wniosek o wpis może być złożony przez osobę, na rzecz której wpis ma nastąpić

albo przez osobę, której prawo ma być wpisem dotknięte /chyba, że przepis

szczególny inaczej stanowi - co w sprawie nie ma zastosowania/. Odpowiednie

unormowanie przewidziane jest dla zawiadamiania o cofnięciu wniosku /art. 42

ust. 2/ i dokonywania doręczeń /art. 50/, a o wpisie zawiadamia się również wnioskodawcę, osoby na rzecz których wpis nastąpił i osoby, których prawa

zostały wpisem dotknięte /art. 51/.

Skarżący nie wykazał w kasacji, aby mógł być zaliczony do takich osób.

We wniosku o dopuszczenie go do udziału w sprawie wskazał jedynie, że na

wypadek powstania takiej możliwości złożył wniosek o ustanowienie

wieczystego użytkowania części objętej wnioskiem nieruchomości, której

Spółka była „właścicielem władającym posiadaczem” /k. 341/. Urząd Rejonowy

w W. nie znalazł jednak możliwości zrealizowania takiego wniosku /k. 367/.

Oznacza to, że skarżący nie wykazał by zaskarżone kasacją postanowienie

dotykało jego praw, które zostały wpisem dotknięte. Takimi zaś prawami są

bowiem w postępowaniu wieczysto-księgowym prawa - przede wszystkim osób, na których rzecz wpisane jest prawo albo prawa objęte równocześnie

złożonym wnioskiem.

Zarzut naruszenia art. 378 kpc /zapewne w jego obecnym brzmieniu, a

więc mogłoby chodzić jedynie o art. 384 dot. kpc - por.: art. 11 ust. 2 ustawy z

dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń

Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu

układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43,

poz. 189)/ został złożony poza kasacją /art. 39311 kpc/, a zatem nawet nie mógł

być przez Sąd Najwyższy rozważany.

Dotychczasowe wywody prowadzą do konkluzji, że nie ma interesu

prawnego we wniesieniu kasacji od postanowienia umarzającego postępowanie

z rewizji od wpisu do księgi wieczystej prawa wieczystego użytkowania

podmiot, który nie jest wnioskodawcą, osobą na rzecz której wpis nastąpił,

rewidującym ani osobą, na której rzecz wpisane było prawo wpisem dotknięte.

aw

jb.