I CKN 808/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CKN 808/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 czerwca 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - Gerard Bieniek

Sędziowie:

SN - Helena Ciepła (spraw.)

SN - Marek Sychowicz

Protokolant: Beata Rogalska

po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2000 r.

na rozprawie sprawy

z powództwa Zakładu […] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „[…]” w O.

o zapłatę

na skutek kasacji strony powodowej

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w O.

z dnia 16 kwietnia 1998 r., sygn. akt V Ga […]

oddala kasację i zasądza od powodowej Spółki na rzecz pozwanej

Spółdzielni kwotę kwotę 1000 zł tytułem kosztów postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Wojewódzki w O. wyrokiem z dnia 16 kwietnia 1998 r. oddalił

apelację powodowej Spółki od wyroku Sądu Rejonowego w O. oddalającego jej

żądanie o zapłatę 14.900 zł z tytułu należności za dostawę energii cieplnej.

W motywach podzielił ustalenia i ocenę jurydyczną tego Sądu, że cena

energii między stronami była ceną umowną, a przepisy rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 11 grudnia 1996 r. w sprawie wprowadzenia okresowego

zakazu podwyższania cen umownych energii cieplnej (Dz.U. Nr 156, poz. 778)

nie zwalniały z obowiązku uzgodnienia ceny z odbiorcą. Aprobował też Sąd

Wojewódzki pogląd Sądu I instancji, że postanowienia § 7 łączącej strony

umowy, iż zmiana ceny nie wymaga wypowiedzenia umowy, a jedynie

zawiadomienia odbiorcy, może dotyczyć cen urzędowych, a w odniesieniu

do ceny umownej klauzula taka jest bezskuteczna.

Powodowa Spółka zarzucając w kasacji naruszenie przepisu art. 353 1 k.c.

w związku z § 7 umowy przez przyjęcie, że zastosowanie przez nią wyższej

ceny na sprzedaż energii cieplnej wymaga uzgodnienia z odbiorcą oraz §§ 2 i 3

powołanego rozporządzenia w sprawie zakazu podwyższania cen energii przez

ich błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że podwyżka tych cen wymaga

akceptacji odbiorcy. W konkluzji wniosła o uchylenie lub zmianę zaskarżonego

wyroku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według przepisu § 2 cyt. rozporządzenia ceny umowne energii cieplnej

mogą być podwyższone wyłącznie w przypadku wzrostu po wejściu w życie

rozporządzenia wymienionych w nim czynników niezależnych od sprzedawcy.

W takim przypadku sprzedawca zamierzający podwyższyć cenę jest

zobowiązany do sporządzenia kalkulacji wzrostu cen (§ 3 rozporządzenia).

W konsekwencji takiego unormowania problem, który wyczerpuje istotę

rozpoznawanej sprawy, a także jest przedmiotem zarzutów kasacyjnych

sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zostały spełnione

przesłanki z powołanych przepisów warunkujące możliwość podwyższenia ceny

umownej energii.?

Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej.

Daje do tego podstawę ustalony stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy jest

związany. Wynika z niego, że skarżąca jednostronnie podwyższyła cenę energii

uznając, że uprawniają ją do tego postanowienia § 7 łączącej strony umowy.

Nawet w trakcie postępowania w pierwszej i w drugiej instancji nie twierdziła,

by zaistniał wzrost czynników o jakich mowa w § 2 powołanego rozporządzenia

i by jego przepisy stanowiły podstawę do podwyższenia tej ceny. Stawiając ten

zarzut dopiero w kasacji i nie podnosząc zarazem podstawy naruszenia prawa

formalnego, musi się liczyć z tym, że będzie on rozpoznany tylko na gruncie

tych ustaleń, które – ze skutkiem związania stron oraz sądu kasacyjnego –

zostały dokonane przez Sąd Wojewódzki.

Dokonana przez Sąd Wojewódzki wykładnia postanowień umownych nie

może być poddana kontroli kasacyjnej gdyż zarzut kwestionujący tę wykładnię

nie został w kasacji właściwie sformułowany. Skarżąca wymienia bowiem tylko

naruszenie § 7 umowy. Jakkolwiek czynności prawne, w tym umowy, kształtują

z mocy prawa i w jego granicach (art. 56 i 353 1) obowiązki i uprawnienia stron,

nie stają się same z tego powodu prawem. Można o nich mówić jako o prawie

co najwyżej w przenośni tj. jako o prawie stron, w tym sensie, że podobnie jak

normy prawa określają one obowiązki i uprawnienia stron. Tymczasem

w art. 3931 wskazującym co może stanowić podstawę kasacji, chodzi jednak

o prawo w ścisłym tego słowa znaczeniu tj. o normy wypływające z określonych

w Konstytucji źródeł prawa. Ponieważ umowy wiążą strony z mocy prawa

i w jego granicach, strona uważająca, że zasądzono od niej należność do zapłaty

której nie była zobowiązana w umowie lub pozbawiono ją uprawnienia

wynikającego z umowy, powinna wskazać w kasacji naruszenie przepisów

art. 56 i 65 k.c., których skarżąca nie powołała.

Nie może natomiast skarżąca z powołaniem się na naruszenie art. 353 1 kc

skutecznie zwalczać poglądu Sądu Wojewódzkiego, że gdyby postanowienia § 7

umowy odnieść do ceny umownej, to należałoby je uznać za prawnie

bezskuteczne jako naruszające zasadę słuszności kontraktowej i sprzeczne

z naturą umowy gospodarczej. Pogląd ten bowiem znajduje uzasadnienie

w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22.V.1991 r.

III CZP 15/91 (OSNCP 1992/1/1) do której odwołał się Sąd Wojewódzki.

Z tych względów skoro kasacja nie zawiera racjonalnych argumentów

podważających trafność zaskarżonego wyroku orzeczono jak w sentencji

(art. 39312 k.p.c.).

aw

jg