I CKN 709/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CKN 709/98

POSTANOWIENIE

Dnia 11 maja 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSN - Krzysztof Kołakowski (spraw.)

Sędziowie:

SN - Zbigniew Kwaśniewski

SN - Barbara Myszka

Protokolant: Ewa Krentzel

po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2000 r.

na rozprawie sprawy

z wniosku E. T.

z udziałem L. S.

o podział majątku wspólnego

na skutek kasacji uczestnika postępowania

od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w O.

z dnia 3 marca 1998 r., sygn. akt I Ca […]

p o s t a n a w i a:

uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi

Okręgowemu

w

O. do

ponownego

rozpoznania

i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem, w częściowym uwzględnieniu apelacji

uczestnika

postępowania

Sąd

drugiej

instancji

częściowo

zmienił

rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego przez m. in. uzupełnienie składu majątku

wspólnego i podwyższenie spłaty na jego rzecz, a w pozostałej części apelację tę

oddalił.

W kasacji wniesionej od tego postanowienia w imieniu uczestnika

postępowania zakres zaskarżenia błędnie odniesiono do rozstrzygnięcia Sądów

obu instancji. Oparto ją na podstawach naruszenia zarówno przepisów prawa

procesowego, jak i prawa materialnego. Z tych pierwszych wymieniono:

„art. 217 § 1, 227, 232, 233 § 1, 318 § 2 , 378 § 1 i 2 i 381 kpc”, z drugich zaś:

art. 42, 43 § 12 i 3, 44, 45 kr i op. przez błędną jego wykładnię”. Na tych

podstawach

wniesiono

o

„uchylenie

zaskarżonego

wyroku

Sądu

Wojewódzkiego... i wyroku Sądu Rejonowego... i przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu... do ponownego rozpoznania w innym składzie”.

Uzasadnienie kasacji poprzedzone zostało następnie stwierdzeniem:

„uczestnik podnosi, że w skład majątku wspólnego stron wchodzą:” poczym

w sześciu punktach wymieniono określone przedmioty ze wskazaniem ich

wartości oraz wnioski co do sposobu podziału.

W uzasadnieniu podkreślono, że uczestnik kwestionował „wycenę,

wartość mieszkania, ponieważ między wyceną wykonana przez biegłego we

wrześniu 1996 r. upłynęło sporo czasu” i złożył odpowiedni wniosek w Sądzie

Rejonowym. „Sąd Wojewódzki nie sprostował błędnych wyliczeń Sądu

Rejonowego”. W konkluzji stwierdzono, że Sąd ten „nie rozpoznał istoty

sprawy”.

Sąd Najwyższy, uznając podstawy kasacji za częściowo uzasadnione,

uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 393 13 w związku z art. 13

§ 2 kpc.

W podstawie kasacji odnoszącej się do naruszenia prawa procesowego

powołano szereg przepisów dotyczących postępowania rozpoznawczego przed

sądem pierwszej instancji w sprawach rozpoznawanych w trybie procesu nie

wykazując, iż miały one zastosowanie przed Sądem drugiej instancji, ani nie

wskazując

na

czym

miałoby

polegać

uchybienie

zawartym

w

nim

postanowieniom. Wbrew wyraźnemu wymaganiu wynikającemu z treści art.

3931 pkt 2 kpc (por. także: art. 39315 kpc) nie tylko nie podniesiono, że miały

one istotny charakter, ale nie wskazano ani w tej podstawie ani w uzasadnieniu

kasacji, jaki istotny wpływ naruszenie powołanych przepisów mogło mieć na

wynik sprawy. Nie odpowiada również ustalonej wykładni podstaw kasacji

wskazanie, iż ewentualne dopuszczenie się zarzucanych uchybień oznacza, iż

„Sąd Wojewódzki nie rozpoznał istoty sprawy”. Stosownie do treści art. 378 § 2

in fine kpc ma ono inne, ustawowo określone, znaczenie.

Ponieważ – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem - nie jest rzeczą Sądu

Najwyższego uzupełnianie podstaw kasacji, w istotnej mierze utrudniało to

odniesienie się do jej zasadności.

Podobne spostrzeżenia odnieść należy do podstawy naruszenia prawa

materialnego. Wymieniono w niej szereg przepisów dotyczących majątkowych

stosunków małżeńskich (w tym art. 44 kr i op, mimo iż przepis ten został

uchylony w art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o zmianie ustawy

kodeks rodzinny i opiekuńczy /Dz. U. Nr 45, poz. 234/). W uzasadnieniu kasacji

nie wskazano jednak na czym polegała błędna wykładnia tych przepisów przez

Sąd Wojewódzki i jaka – prawidłowa – ich treść, w miejsce nieprawidłowo

wyłożonej powinna być przyjęta w sprawie za podstawę rozstrzygania.

W istocie więc jeden zarzut decydować musi o konieczności uchylenia

zaskarżonego orzeczenia. Uczestnik postępowania – istotnie – podnosił przed

Sądem pierwszej instancji, że zdezaktualizowała się ustalona przez biegłego

wartość mieszkania, a następnie pominięcie tej kwestii przez Sąd Rejonowy

wytknął w apelacji.

Nie odpowiada więc stanowi akt i wymaganym regułom czynienia ustaleń

faktycznych dowolne stwierdzenie Sądu Wojewódzkiego, że uczestnik wyceny

tej nie kwestionował i że „w ocenie tego Sądu” wartość ta, mimo upływu półtora

roku, nadal „nie jest zaniżona i odpowiada wartości rynkowej, jaką można

uzyskać za podobne mieszkanie w O.”. Jeśli bowiem kwestia ta, wymagająca

niewątpliwie (także i w ocenie Sądu pierwszej instancji) wiadomości

specjalnych, została uczyniona podstawą zarzutu apelacyjnego, to nie było

dopuszczalne – w istocie – zignorowanie apelacji w tej części przez uznanie na

podstawie dowolnej własnej oceny Sądu drugiej instancji, że „nie może być ona

uwzględniona”. Tego rodzaju uzasadnienie narusza także – stosowany

odpowiednio – przepis art. 328 § 2 kpc.

Uchylenie orzeczenia stało się więc niezbędne – co najmniej – dla

poczynienia prawidłowych ustaleń co do wartości tego istotnego składnika

dzielonego majątku. Stworzy to jednak sposobność ponownego odniesienia się

do innych kwestii podniesionych w uzasadnieniu kasacji (w tym i do daty

opuszczenia wspólnego mieszkania).

aw

db