I CKN 569/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CKN 569/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 czerwca 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN – Antoni Górski (spraw.)

Sędziowie:

SN – Zbigniew Kwaśniewski

SN – Mirosława Wysocka

Protokolant: Ewa Krentzel

po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2000 r.

na rozprawie sprawy

z powództwa M. G.

przeciwko X. G.

o rozwód

na skutek kasacji pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I ACa […]

oddala kasację i zasądza od pozwanej na rzecz powoda 250

(dwieście pięćdziesiąt) zł zwrotu kosztów procesu za instancję

kasacyjną.

UZASADNIENIE

Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z 14 listopada 1996 r. oddalił

powództwo M. G. o rozwiązanie przez rozwód jego małżeństwa zawartego

9 czerwca 1979 r. w USC W. z pozwaną X. G.. Wedle ustaleń Sądu powód jest

wyłącznie winnym rozkładu pożycia małżeńskiego, bowiem opuścił pozwaną

i związał się z inną kobietą. Pozwanej, która odmawia zgody na rozwód,

trudno jest zaś zarzucić, aby taka jej postawa była sprzeczna z zasadami

współżycia społecznego (art. 56 § 3 krio).

Na skutek apelacji powoda od tego orzeczenia Sąd Apelacyjny w […]

wyrokiem z 23 stycznia 1998 r. zmienił je i orzekł rozwód z winy powoda,

znosząc jednocześnie wzajemnie między stronami koszty procesu za obie

instancje. W ocenie tego Sądu pozwana jest osobą młodą i samodzielną życiowo

(architekt z wykształcenia).

Poważne kłopoty zdrowotne, które miała w 1989 r., na szczęście powtarzają się.

Brak jest zatem uzasadnionych przyczyn aby uznać jej odmowę zgody na

rozwód za odpowiadającą zasadom współżycia społecznego, zwłaszcza jeśli się

dodatkowo zważy, że konkubina powoda spodziewa się dziecka, którego dobro

też należy uwzględniać w okolicznościach niniejszej sprawy.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył kasacją pełnomocnik pozwanej

zarzucając naruszenie art. 58 § 3 krio, art. 58 § 1 krio i art. 133 § 1 krio

(podstawa materialno-prawna), oraz art. 393 kpc i art. 98 § 1 kpc

(podstawa formalno-prawna kasacji).

Z tych przyczyn wnosi o uchylenie wyroków sądów obu instancji

i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Powołanie art. 393 kpc jako postawy formalno-prawnej kasacji trzeba uznać

za nieporozumienie, gdyż przepis ten normuje akurat wyłączenia kasacji

(wartościowe i przedmiotowe). Z kolei art. 98 § 1 kpc nie może być

samodzielną podstawą kasacji. Rozstrzygnięcie o kosztach według tego

przepisu zależy bowiem od wyniku sprawy, a poza tym samo w sobie nie jest

orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 392 § 1 kpc, a więc

nie może być wprost zaskarżone kasacją.

Powyższe oznacza, że powołane w kasacji zarzuty naruszenia prawa

procesowego są bezskuteczne, co do samej zasady.

2. Podstawowym zarzutem w ramach podstawy materialno-prawnej kasacji jest

zarzut naruszenia art. 56 § 3 krio przez orzeczenie rozwodu wbrew zgodzie

powódki.

Zarzutu tego nie można podzielić .

Sąd Apelacyjny trafnie przywołał regułę zgodnie z którą sprzeczność

orzeczenia rozwodu z zasadami współżycia społecznego zachodzi wtedy,

gdy prowadziłoby ono do rażącego pokrzywdzenia niewinnego małżonka

sprzeciwiającego się rozwodowi, albo gdy przeciwko takiemu orzeczeniu

przemawiają poważne względy społeczno-wychowawcze. Treść tych

ostatnich negatywnych przesłanek można sprowadzić do stwierdzenia, iż

niedopuszczalnym jest, aby przez udzielenie rozwodu dochodziło do

usankcjonowania szczególnie rażąco nagannego postępowania małżonka

wyłącznie winnego rozkładu pożycia.

Sąd Apelacyjny szczegółowo i przekonująco uzasadnił, że w sprawie

niniejszej, nie ma takich okoliczności, których zobiektywizowana ocena

mogłaby prowadzić do wniosku, że orzeczenie rozwodu wbrew zgodzie

pozwanej narusza zasady współżycia społecznego.

Ten element obiektywizacji ocen należy wyeksponować, gdyż pozwana, co

jest zrozumiałe, podchodzi do sprawy w sposób zdecydowanie subiektywny.

Tymczasem wszystkie oceny sądu, w tym także te dotyczące negatywnej

przesłanki rozwodu w postaci odmowy zgody małżonka niewinnego na jego

orzeczenie,

muszą

obiektywnym,

to

odzwierciedlać

jest

normy

funkcjonujące

w

ocenne

zdrowej

o

charakterze

moralnie

części

społeczeństwa. Oceniając z tego punktu widzenia sytuację stron, Sąd

Apelacyjny miał prawo uznać, że dominujące u pozwanej poczucie krzywdy

nie może być wystarczającą podstawą do odmowy udzielenia rozwodu.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że tylko posiłkowym argumentem w tej ocenie

był fakt, iż kobieta, z którą związany jest powód, spodziewała się dziecka,

które urodziła w trakcie postępowania międzyinstancyjnego.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że pozwana nie zdołała wykazać, ażeby

orzeczenie rozwodu nastąpiło z pogwałceniem art. 56 § 3 krio.

Chybione są też jej zarzuty naruszenia art. 58 § 1 kro i art. 133 § 1 krio.

W zaskarżonym orzeczeniu nie było żadnego rozstrzygnięcia co do

wspólnego mieszkania stron, a zatem w tym zakresie brak jest procesowej

możliwości jego kwestionowania.

Zarzut naruszenia art. 133 § 1 krio jest również bezprzedmiotowy, gdyż

syn stron osiągnął w trakcie trwania sprawy pełnoletniość, co wyklucza

możliwość zasądzenia na jego rzecz alimentów w wyroku rozwodowym.

Z

podanych

wyżej

przyczyn

podstawy

kasacji

okazały

się

nieusprawiedliwione, co skutkowało jej oddalenie na mocy art. 39312 kpc.

Postanowienie o kosztach uzasadnia art. 98 § 1 kpc w zw. z art. 393 19 i art.

391 kpc.

aw

db