I CKN 394/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CKN 394/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 lutego 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN – E. Skowrońska-Bocian

Sędziowie:

SN – K. Kołakowski

SN – Z. Strus (spraw.)

Protokólant: A. Leszczyńska

po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2000 r.

na rozprawie sprawy

z powództwa M. P.

przeciwko R. M., D. B., K. P. i T. P. – wspólnikom spółki cywilnej

„Zakład […]” w C.

o rozwiązanie spółki,

na skutek kasacji pozwanego R. M.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 3 grudnia 1997 r. sygn. akt I ACa […]

oddala kasację i zasądza od pozwanego R. M. na rzecz powódki

M. P. 1000 (jeden tysiąc) złotych kosztów procesu w instancji

kasacyjnej.

UZASADNIENIE

W kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] pełnomocnik pozwanego

R. M., którego apelacja została oddalona domaga się uchylenia zaskarżonego

wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej

instancji wskazując w ramach podstaw kasacyjnych: - naruszenie prawa

materialnego przez błędną wykładnię art. 869 § 2 kc polegająca na uznaniu, że

„powód” nie miał podstawy do rozwiązania umowy spółki oraz, że złożył

oświadczenie (woli) w nieprzepisany sposób.

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 54 kpc w związku

z art. 48 § 1 pkt 1 kpc w związku z art. 379 pkt 4 kpc.

Sąd Najwyższy uznał, że kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Według powołanego przepisu art. 869 § 2 kc, z ważnych powodów wspólnik

może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia,

chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony.

W uzasadnieniu kasacji skarżący dąży do wykazania, że postępowanie

powódki i innego wspólnika („zawłaszczenie urządzeń i maszyn”) uzasadniało

wypowiedzenie udziału oraz stwierdza, że pozwany (a nie „powód”) dokonał

tego pismem z 23 marca 1996 r. Nie rozwija natomiast wątku rozwiązania

spółki, które unormowane zostało w art. 874 kc. Pozwala to ograniczyć

rozważanie do wykładni przepisu dotyczącego wypowiedzenia przez wspólnika

udziału, czego dotyczą dalsze fragmenty uzasadnienia kasacji. Nie odpowiadają

one jednak motywom zaskarżonego wyroku, ponieważ Sąd Apelacyjny

uzasadniając prawidłowość wyroku rozwiązującego (z mocy art. 874 kc) spółkę,

nie uznał zarzutów pozwanego zmierzającego do wykazania, że wcześniej on

i pozostały wspólnik wypowiedzieli swoje udziały, lecz wykazał, że skuteczne

oświadczenia woli o wypowiedzenie nie zostały złożone powódce i jej

dzieciom, jako następcom zmarłego wspólnika J. P..

Ponieważ art. 869 § 2 kc nie reguluje skuteczności ani formy

wypowiedzenia, przytoczenie tego przepisu jako niewłaściwie rozumianego

było błędne. Natomiast wywody dotyczące wykładni „ważnych powodów”

pomijały rzeczywistą przyczynę nieuwzględnienia zarzutu pozwanego.

Trzeci wątek uzasadnienia kasacji dotyczący skuteczności wypowiedzenia

nie wpływa na ocenę tego środka odwoławczego, gdyż złożenie w Urzędzie

Gminy

wniosku

w dotychczasowym

o

wykreślenie

składzie

(z

z

ewidencji

J. P.)

nie

przedsiębiorstw,

może

być

spółki

utożsamiane

z wypowiedzeniem udziału skierowanym do wspólników.

Reasumując, należy stwierdzić, że naruszenie prawa materialnego nie

zostało wykazane.

Naruszenie przepisów postępowania skarżący uzasadnia tym, że

protokolantem podczas rozprawy apelacyjnej był aplikant adwokacki,

podlegający wyłączeniu, ze względu na zatrudnienie u pełnomocnika

„pozwanego”.

Należy dodać, że pełnomocnikiem pozwanego jest właśnie skarżący

adwokat.

Zarzut powyższy oparty jest na założeniu, że w takiej sytuacji

protokolant, jako pomocniczy organ sądowy – podlega wyłączeniu z ustawy.

Jest ono nieuzasadnione. Aplikant adwokacki protokołujący rozprawę nawet

według twierdzeń skarżącego nie pozostawał ze stroną procesu w takim

stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływał na jego prawa lub obowiązki.

Dlatego nie doszło do naruszenia art. 48 § 1 pkt 1 kpc. Natomiast opisana

sytuacja – o ile rzeczywiście miała miejsce – uzasadniałoby wniosek

o wyłączenie protokolanta na podstawie art. 49 kpc. W tym bowiem przepisie

chroniony jest obraz wymiaru sprawiedliwości przed podejrzeniami, które

mogłyby się nasuwać, gdyby wśród organów uczestniczących w konkretnym

postępowaniu znajdowały się osoby pozostające w bliskim stosunku osobistym

ze stroną lub jej przedstawicielem.

Wniosek o wyłączenie według art. 50 § 1 kpc należy jednak zgłosić

dopóki sprawa się toczy. Skoro to nie nastąpiło, podnoszenie w kasacji

wątpliwości

co

do

bezstronności

organu

sądowego,

uczestniczącego

w rozprawie apelacyjnej jest nieskuteczne, gdyż skarżący nie może wykazać

naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na treść zaskarżonego

wyroku.

Z przytoczonych względów, Sąd Najwyższy z mocy art. 393 12 kpc orzekł

jak w sentencji, zasądzając od strony przegrywającej koszty procesu na rzecz

powódki, zastępowanej przez adwokata, który złożył odpowiedzi na kasację.

aw

db