I CKN 345/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CKN 345/98

POSTANOWIENIE

Dnia 14 stycznia 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSN - T. Wiśniewski (spraw.)

Sędziowie:

SN - J. Gudowski

SN - M. Kocon

Protokolant: B.Rogalska

po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2000 r.

na rozprawie sprawy

z powództwa G. S. i M. S.

przeciwko R. K.

o ustalenie nieważności umowy

na skutek kasacji powodów

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 12 czerwca 1997 r., sygn. akt I ACr […]

p o s t a n a w i a:

odrzucić kasację.

UZASADNIENIE

Powodowie M. i G. z małż. S. wnieśli kasację od wyroku

Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 12 czerwca 1997 r., opierając ją na obu

podstawach określonych w art. 3931 k.p.c.

Odrzucając powyższą kasację Sąd Najwyższy miał na uwadze, co

następuje:

Kasacja powodów została sporządzona i złożona za pośrednictwem

pełnomocnika – radcy prawnego.

W związku z tym, że pełnomocnik ten reprezentował powodów jako osoby

fizyczne, dołączone zaś do kasacji pełnomocnictwo nie zawierało oświadczenia,

o którym mowa w art. 89 § 3 k.p.c., został on wezwany przez przewodniczącego

do usunięcia zaistniałego braku w terminie tygodniowym pod rygorem

„skutków prawnych ”. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi powodów w dniu

12 marca 1998 r., natomiast brakujące oświadczenie oddano w urzędzie

pocztowym w dniu 25 marca 1998 r. Oznacza to – zważywszy na treść art. 165

§ 2 k.p.c. – że pełnomocnik powodów omawiany brak usunął po upływie

nadmienionego terminu. Niemniej jednak Sąd drugiej instancji przedstawił

kasację wraz z aktami sprawy Sądowi Najwyższemu. W tej sytuacji powstaje

problem, czy stosownie do art. 3938 § 1 k.p.c. kasacja podlega odrzuceniu przez

Sąd Najwyższy.

Rozważając ten problem należy przede wszystkim wyjaśnić kwestię, czy

nie złożenie powyższego oświadczenia przez pełnomocnika stanowi brak

formalny podlegający usunięciu w trybie art. 130 § 1 w zw. z art. 126 § 3, 391

i 39319 k.p.c. Uwzględnić zatem trzeba treść art. 89 § 1 k.p.c., zgodnie z którym

pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do

akt udzielone mu pełnomocnictwo. Nie dołączenie pełnomocnictwa do kasacji,

jeżeli nie zostało przedłożone wcześniej, stanowi jej brak formalny, który może

być usunięty w tzw. postępowaniu naprawczym. W tym zakresie problem nie

wymaga szerszego wywodu, albowiem bywał on już wielokroć przedmiotem

zgodnych wypowiedzi tak w piśmiennictwie, jak i w publikowanym

orzecznictwie i jest ogólnie znany.

W znowelizowanym w 1997 r. art. 89 § 3 k.p.c. ustawodawca przewidział

natomiast, że pełnomocnictwo udzielone przez osobę fizyczną składane przez

radcę prawnego powinno zawierać oświadczenie pełnomocnika, iż nie pozostaje

on

w

stosunku

pracy.

Wymóg

ten

pozostaje

w ścisłym

związku

z unormowaniem zawartym w art. 8 ust.2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r.

o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 141 ze zm.), stosownie do którego

radca prawny może świadczyć pomoc prawną osobom fizycznym tylko

w ramach wykonywania zawodu w kancelarii radcy prawnego lub spółkach,

o których mowa w ust.1 tegoż artykułu. Należy wprawdzie zauważyć, że treść

art. 89 § 3 k.p.c. nie jest w pełni zharmonizowana z warunkami zastępowania

przez radcę prawnego osób fizycznych, gdyż nie wymaga wykazania, że radca

prawny wykonuje zawód w ramach kancelarii (lub spółki wymienionej

w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych), jednakże okoliczność ta z punktu

widzenia omawianego problemu nie ma istotnego znaczenia. Na uboczu

niniejszych rozważań można także pozostawić i to, że zgodnie z art. 13 ust. 2

ustawy z dnia 22 maja 1997 r. o zmianie ustawy – prawo o adwokaturze, ustawy

o radcach prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz.471) radca

prawny , który w dniu 1 października 1996 r. wykonywał zawód jednocześnie

w ramach stosunku pracy u innych pracodawców niż wymienieni w ust. 1 tegoż

artykułu (chodzi tu o organy administracji rządowej lub samorządowej) oraz

w kancelarii radcy prawnego albo w spółce z udziałem radców prawnych lub

radców prawnych i adwokatów może świadczyć pomoc prawną osobom

fizycznym przez okres pięciu lat od dnia wejścia wskazanej ustawy, aczkolwiek

również i ten przepis wespół z art. 87 § 1 k.p.c. określa obecnie zakres, w jakim

radca prawny może być w postępowaniu cywilnym pełnomocnikiem osoby

fizycznej. W rozpatrywanej sytuacji bowiem zasadnicza kwestia sprowadza się

li tylko do odpowiedzi na pytanie, czy oświadczenie przewidziane w art. 89 § 3

k.p.c. – skorygowane ewentualnie o treść przytoczonego art. 8 ust. 2 ustawy

o radcach prawnych oraz art. 13 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej z dnia 22 maja

1997 r. – jest niezbędnym elementem udokumentowania pełnomocnictwa

procesowego.

Biorąc pod uwagę, że w obowiązującym porządku prawnym nie każdy

radca prawny może być pełnomocnikiem osoby fizycznej, na pytanie to trzeba

odpowiedzieć pozytywnie Innymi słowy, radca prawny reprezentujący osobę

fizyczną powinien wykazać swoją zdolność postulacyjną. Dla jej wykazania

niezbędne zaś jest złożenie oświadczenia po myśli art. 89 § 3 k.p.c. Zaniechanie

tego oświadczenia powoduje, że przedłożone pełnomocnictwo musi być

ocenione jako dokument dotknięty brakiem formalnym. Tym samym wypada

podzielić pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w orzeczeniu z dnia 15 kwietnia

1999 r., I CZ 28/99 (OSNC 1999, nr 11, poz. 192; zob. nadto uzasadnienie

orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 1998 r., I PZ 32/98- OSNAP

1999, nr 16, poz. 519), że w takim wypadku należy wezwać autora kasacji do

usunięcia zaistniałego braku w wyznaczonym terminie (art. 3935 k.p.c.). Tak też

w niniejszej sprawie uczyniono, z tym że Sąd drugiej instancji w ramach

postępowania międzyinstancyjnego przeoczył zastosować rygor związany

z nieusunięciem w terminie braku formalnego kasacji powodów.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 393 8 §1

k.p.c.).

aw

jg