I CKN 1142/00 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 15 grudnia 2000 r., I CKN 1142/00

Przyczyny nieważności ani właściwe przyczyny restytucyjne nie mogą

uzasadniać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym

orzeczeniem, wydanym na skutek skargi o wznowienie (art. 416 k.p.c.).

Przewodniczący Prezes SN Tadeusz Ereciński (sprawozdawca)

Sędziowie SN: Helena Ciepła, Kazimierz Zawada

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2000 r. na posiedzeniu

niejawnym sprawy ze skargi Eleonory K. Andrzeja K., Haliny K. i Janiny K. o

wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu

Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 5 marca 1993 r., w sprawie z wniosku

Kazimierza K. przy udziale Andrzeja K., Haliny D., Krystyny P., Janiny K., Elżbiety

K. i Gminy L. oraz zastępowanych przez kuratora uczestników: Wojciecha K.,

Michała N., Tomasza K., Franciszka K. i Katarzyny K. o stwierdzenie nabycia

własności nieruchomości przez zasiedzenie na skutek kasacji skarżących Eleonory

K., Andrzeja K., Haliny K. i Janiny K. od postanowienia Sądu Okręgowego w

Rzeszowie z dnia 9 listopada 1999 r.,

postanowił oddalić kasację.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 listopada 1999 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie

odrzucił, powołując się na art. 416 k.p.c., skargę Eleonory K., Andrzeja K., Haliny K.

i Janiny K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 5 marca 1993 r. i

postanowieniem Sądu Rejonowego w Leżajsku z dnia 18 grudnia 1982 r. w sprawie

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie.

W kasacji Eleonora K., Andrzej K., Halina K. i Janina K., zarzucając

naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy – art. 416 w

związku z art. 524 § 2 i art. 510 § 2 k.p.c., wnosili o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie zasługuje na uwzględnienie.

W kasacji skarżący zarzucili, że Eleonora K. nie została wezwana do udziału

w postępowaniu o wznowienie postępowania wszczętego skargą o wznowienie

postępowania z dnia 30 sierpnia 1990 r., mimo że w trakcie tego postępowania, ze

zgromadzonego materiału dowodowego, wynikało jednoznacznie, iż była osobą

zainteresowaną i powinna występować w charakterze uczestnika postępowania

wznowieniowego. Została przez to pozbawiona możliwości obrony swych praw w

tym postępowaniu i w związku z tym przepis art. 416 k.p.c. nie mógł mieć do niej

zastosowania.

W pierwszej kolejności należało rozważyć trafność tego zarzutu. Nie znajduje

on potwierdzenia w materiale dowodowym, zebranym w toku postępowania o

wznowienie postępowania. Jak wynika bowiem z akt sprawy o wznowienie

postępowania, Andrzej K., Halina K., i Janina K. udzielili pełnomocnictwa swojej

matce Eleonorze K. "do reprezentowania ich w sprawach sądowych w Sądzie

Rejonowym w Leżajsku". Z protokołów posiedzeń Sądu Rejonowego w Leżajsku z

dnia 25 listopada 1991 r., z dnia 9 grudnia 1991 r., z dnia 16 grudnia 1991 r.

wynika, że Eleonora K. faktycznie w tym postępowaniu uczestniczyła. W takiej

sytuacji uznać należy, że choć Eleonora K. formalnie nie była uczestnikiem

postępowania o wznowienie, to jednak jako pełnomocnik swoich dzieci miała

możliwość dokonywania wszelkich czynności procesowych, które dotyczyłyby także

sfery jej praw procesowych (por. uzasadnienia uchwał Sądu Najwyższego z dnia 18

grudnia 1974 r., III CZP 88/74, OSNCP 1976, nr 1, poz. 4 oraz z dnia 11 września

1991 r., III CZP 79/91, OSNC 1992, nr 5, poz. 69).

Żądanie wznowienia postępowania nieprocesowego przez zainteresowanego

może wynikać tylko z podstawy wymienionej w art. 524 § 2 w związku z art. 401 pkt

2 k.p.c., czyli pozbawienia możności działania. Skarżący Andrzej K., Halina K. i

Janina K. z pewnością możności działania pozbawieni nie byli, skoro

reprezentowała ich matka Eleonora K. oraz pełnomocnik procesowy. Eleonora K.

wiedziała natomiast o toczącym się postępowaniu, jeżeli występowała w nim jako

pełnomocnik uczestników postępowania. W takiej sytuacji brak jest podstaw do

stosowania art. 524 § 2 k.p.c. Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie z

dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego samo stwierdzenie, że

zainteresowany nie był zawiadamiany o posiedzeniach jako uczestnik nie zwalnia

go z wykazania na czym polegało naruszenie jego praw.

Wskazane okoliczności dowodzą nietrafności zarzutu naruszenia przez Sąd

drugiej instancji art. 524 § 2 i art. 510 § 2 k.p.c.

Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie z art. 416 k.p.c. nie jest

dopuszczalne dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie. Nie może budzić

wątpliwości, że orzeczenie takie w sprawie zostało wydane. Prawomocnym

postanowieniem z dnia 5 marca 1993 r. Sąd Wojewódzki w Rzeszowie uchylił

postanowienie Sądu Rejonowego w Leżajsku z dnia 18 grudnia 1992 r. i oddalił

skargę o wznowienie postępowania.

Przepis art. 416 k.p.c. podyktowany jest dążnością do utrzymania mocy

obowiązującej prawomocnych wyroków i postanowień co do istoty sprawy

wydanych w postępowaniu nieprocesowym. Jest to przepis bezwzględny i ani

przyczyny nieważności, ani przyczyny restytucyjne nie mogą uzasadniać

wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem, wydanym

na skutek skargi o wznowienie. Ma on zatem zastosowanie także do sytuacji

uregulowanej w art. 524 § 2 k.p.c. i odnosi się zarówno do orzeczenia zapadłego

wskutek dopuszczenia wznowienia, jak i do orzeczenia, którym skarga o

wznowienie została prawomocnie oddalona.

Z powyższych względów, na podstawie art. 39312 k.p.c., orzeczono, jak w

sentencji.