I CKN 1072/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CKN 1072/98

POSTANOWIENIE

Dnia 30 stycznia 2001 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - Marek Sychowicz

Sędziowie:

SN - Bronisław Czech

SN - Elżbieta Skowrońska-Bocian (spraw.)

Protokolant: Anna Matura

po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2001 roku

na rozprawie sprawy

z wniosku G. P. z udziałem B. P., R. P., E. R. i M. M.

o dział spadku i zniesienie współwłasności

na skutek kasacji uczestnika postępowania R. P.

od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w W.

z dnia 7 kwietnia 1998 r. sygn. akt V Ca […]

p o s t a n a w i a:

oddalić kasację.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 7 kwietnia 1998 r. sygn. akt V Ca […]

Sąd Wojewódzki w W. oddalił apelację uczestnika R. P. od częściowego

postanowienia Sądu Rejonowego w O. z 16 grudnia 1997 r. sygn. akt I Ns […].

Tym

ostatnim

postanowieniem

Sąd

Rejonowy

zniósł

współwłasność

nieruchomości położonej w O. o powierzchni 742 m2. Udział we

współwłasności tej nieruchomości w wysokości ½ wchodził w skład spadku

po J. P., pozostała część stanowiła udział wnioskodawczyni G. P. w majątku

wspólnym małżonków P.. Do dziedziczenia po J. P. powołana była żona G.

w 1/2 oraz wnuki B. P., R. P. i E. R. – po 1/6 każde z nich.

W toku postępowania G. P. zbyła swój udział w nieruchomości

w wysokości 3/4 na rzecz M. M. – bez zgody współspadkobierców.

Postanowieniem częściowym Sąd Rejonowy zniósł współwłasność

nieruchomości w ten sposób, że przyznał ją na wyłączną własność uczestnikowi

R. P.. Jednocześnie obciążył tego uczestnika obowiązkiem spłat na rzecz

pozostałych, a także zasądził na rzecz M. M. określoną kwotę z tytułu

pożytków, których uczestnik ten nie pobrał od dnia nabycia udziału

we współwłasności nieruchomości. Jako podstawę Sąd wskazał art. 212 kc.

Sąd Wojewódzki oddalając apelację uczestnika R. P. wskazał, że

postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Nie został naruszony

art. 1036 kc, który przewiduje bezskuteczność zbycia udziału w przedmiocie

należącym do spadku jedynie wówczas, gdy narusza to uprawnienia

współspadkobiercy wynikające z przepisów o dziale spadku. Uprawnienia R. P.

nie zostały zaś naruszone.

W kasacji od postanowienia Sądu drugiej instancji uczestnik R. P.

wskazał: naruszenie art. 1036 kc przez błędną wykładnię; art. 207 kc przez jego

niezastosowanie; „sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie

materiału” – bez powołania konkretnego przepisu, który został naruszony przez

Sąd drugiej instancji.

Oddalając kasację Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:

Przede wszystkim trzeba stwierdzić, że nie może odnieść skutku zarzut

sformułowany jako sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie

materiału. Kodeks postępowania cywilnego nie przewiduje takiej podstawy

kasacyjnej. W art. 3931 pkt 2 kpc uregulowana została podstawa naruszenia

przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Takie sformułowanie ustawy jednoznacznie wskazuje, że skarżący ma

obowiązek wskazać konkretne przepisy naruszone przez sąd drugiej instancji,

a także wykazać, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik postępowania.

Tym wymogom nie odpowiada ogólnikowe powołanie się na sprzeczność

ustaleń z zebranym w sprawie materiałem.

Z powyższego płynie wniosek, że nie został skutecznie zakwestionowany

stan faktyczny ustalony przez Sądy orzekające.

Zgodnie zaś z tymi ustaleniami nabywca udziału we współwłasności

nieruchomości nie uzyskał należnej mu części pożytków, jakie przyniosła

wspólna nieruchomość. Zgodne z prawem było zatem zasądzenie na rzecz

M. M. stosownych kwot jako równowartości należnych, a nie pobranych przez

niego pożytków.

W tym stanie nie sposób uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art. 207

kc i to przez jego niezastosowanie. Należy przypomnieć, że zgodnie z treścią

art. 207 kc pożytki inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają

współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym

stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą

wspólną. Sądy orzekające zastosowały ten przepis zasądzając na rzecz M. M.

równowartość należnych mu pożytków. Sądy uwzględniły przy tym, wbrew

twierdzeniom zawartym w kasacji, fakt, że M. M. pobrał czynsz z tytułu najmu

pomieszczenia gospodarczego znajdującego się na nieruchomości dokonując

stosownych odliczeń.

Nie został także naruszony art. 1036 kc. Stanowiska skarżącego, zgodnie

z którym naruszenie praw R. P. wynikających z przepisów o dziale spadku

wyraża się w tym, że gdyby zbycie udziału nie nastąpiło, to G. P. (zbywczyni)

nie mogłaby żądać odszkodowania, jakie Sąd przyznał uczestnikowi, nie sposób

podzielić. Trafnie wskazał już Sąd Wojewódzki, że gdyby G. P. nie sprzedała

swojego udziału w nieruchomości, a nie korzystała z niej i nie otrzymywała

należnej jej części pożytków, także ona byłaby uprawniona do żądania

zasądzenia stosownych kwot od pozostałych współwłaścicieli. Być może,

z uwagi na bliskie pokrewieństwo nie realizowałaby swoich uprawnień, ale

okoliczność ta pozostaje jedynie w sferze domniemań i to odnoszących się

do faktów a nie do praw.

Na marginesie jedynie można także podkreślić, że zarzut nie

uwzględnienia wniosku R. P. o rozłożenie należności na raty odnosi się

do postępowania przed Sądem pierwszej instancji i nie może odnieść skutku.

Co się zaś tyczy zarzutu, iż Sąd nie uwzględnił faktu, że G. P. objęła

w posiadanie wszystkie spadkowe ruchomości, to nie może on także odnieść

skutku. Skarżący pomija okoliczność, że w sprawie zapadło jedynie

postanowienie

dokonujące

częściowego

działu

spadku

i

zniesienia

współwłasności. Oznacza to, że toczyć się będzie dalsze postępowanie, które

obejmie pozostałe przedmioty wchodzące w skład spadku.

Z tych względów kasacja podlegała oddaleniu jako pozbawiona

usprawiedliwionych podstaw (art. 39312 kpc).

aw

db