I CKN 1008/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CKN 1008/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 grudnia 2000 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN - Tadeusz Wiśniewski

Sędziowie:

SN - Antoni Górski

SN - Hubert Wrzeszcz (spraw.)

Protokolant: Ewa Krentzel

po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2000 r.

na rozprawie sprawy

z powództwa M. Ł.

przeciwko B. Ł.

o rozwód

na skutek kasacji pozwanego

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 15 stycznia 1998 r., sygn. akt I ACa […]

oddala kasację.

Sygn. akt I CKN 1008/98

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 25 lutego 1997 r. rozwiązał

małżeństwo stron przez rozwód z przyczyn nie zawinionych przez małżonków

a nadto między innymi:

-

uregulował kontakty ojca z córką ustalając, że będą się one odbywać

w pierwszą i trzecią sobotę każdego miesiąca od godz. 11 00 do 1900

w obecności kuratora, chyba że stan zdrowia B. Ł., stwierdzony aktualnym

orzeczeniem lekarskim, pozwoli pominąć udział kuratora w tych spotkaniach

-

zobowiązał pozwanego do płacenia na rzecz dziecka 200 zł alimentów

miesięcznie.

Na

skutek

apelacji

pozwanego

kwestionującej

orzeczenie

rozwodu

z przyczyn nie zawinionych przez strony, Sąd odwoławczy zaskarżonym wyrokiem

uchylił orzeczenie w części ustalającej możliwość pominięcia udziału kuratora

sądowego w spotkaniach ojca z córką a w pozostałym zakresie apelację oddalił.

Sąd II instancji podzielając ustalenia faktyczne Sądu Wojewódzkiego,

zaaprobował także stanowisko tego Sądu, że brak podstaw do przypisania

powódce winy za rozkład pożycia małżeńskiego stron. Sąd odwoławczy podkreślił

wpływ choroby psychicznej pozwanego (schizofrenia) na rozpad małżeństwa.

Powoduje ona, że pozwany nie ocenia obiektywnie swojego stanu zdrowia

i postępowania. Uważa się za zdrowego i nie widzi potrzeby leczenia się. Jest

przekonany, że żona umieściła go w szpitalu bez potrzeby. Na stosunki między

małżonkami negatywnie wpływało zachowanie się matki pozwanego. Jest ona

bardzo mocno zaangażowana emocjonalnie w życie syna, pragnie uczestniczyć

w jego wszystkich wydarzeniach. Ingerując w życie stron matka pozwanego

stawała po stronie syna, będąc bezkrytyczną wobec jego poczynań i własnych.

Sądy

obu

instancji

podkreślały

wychowaniem córki.

duże

zainteresowanie

pozwanego

Orzeczenie dotyczące osobistych kontaktów ojca z dzieckiem Sąd odwoławczy

uznał w zasadzie za prawidłowe. Uchylił je w części regulującej spotkania bez

udziału kuratora uznając, że jest ono „nieprecyzyjne, niewykonalne i zbyteczne”.

Również prawidłowo – zdaniem Sądu Apelacyjnego – zostały ustalone

alimenty. Odpowiadają one potrzebom siedmioletniej uprawnionej i możliwościom

zobowiązanego, który zarabia około 1200 zł miesięcznie.

W kasacji opartej na pierwszej podstawie z art. 3931 kpc, pełnomocnik

pozwanego, zarzucając naruszenie art. 56 § 2 i § 3 kr.i op. przez błędną jego

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wniósł „o zmianę zaskarżonego wyroku

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego (…) oraz orzeczenie

o kosztach procesu za wszystkie instancje”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 39311 kpc w wersji obowiązującej do 1 lipca 2000 r. Sąd

Najwyższy rozpoznając kasację jest – z wyjątkiem nieważności postępowania,

które bierze pod rozwagę z urzędu – związany jej granicami. To oznacza, że do

rozpoznania kasacji, która zarzuca wyłącznie naruszenie prawa materialnego,

miarodajny jest stan faktyczny sprawy, na którym został oparty zaskarżony wyrok.

Brak

drugiej

podstawy

kasacyjnej

sprawia

bowiem,

że

stan

faktyczny

zakwestionowanego orzeczenia nie podlega kontroli kasacyjnej.

W świetle wiążącej Sąd Najwyższy podstawy faktycznej zaskarżonego

wyroku oczywiście chybiony jest zarzut naruszenia art. 56 § 3 kr. i op.

Przepis ten wyraża zasadę, że orzeczenie rozwodu jest niedopuszczalne,

jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia i przewiduje od niej dwa

wyjątki, a mianowicie – rozwód jest dopuszczalny, gdy: a) drugi małżonek wyrazi

zgodę na rozwód, b) odmowa zgody jest w danych okolicznościach sprzeczna

z zasadami współżycia społecznego.

Sądy obu instancji zgodnie uznały, że rozkład pożycia małżeńskiego stron

nastąpił z powodów nie zawinionych przez małżonków. To oznacza, że orzeczenie

rozwodu nie nastąpiło według zasad z art. 56 § 3 kr. i op. ponieważ żądającym

rozwodu nie był małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia. Zaskarżony wyrok –

wbrew stanowisku autora kasacji – nie mógł więc zapaść z naruszeniem art. 56

§ 3 kr. i op.

Również nie mógł odnieść oczekiwanego skutku zarzut naruszenia art. 56 §

2 r. i op. Przepis ten zawiera dwie tzw. negatywne przesłanki rozwodu stanowiąc,

że jest niedopuszczalne jego orzeczenie jeżeli: 1) wskutek rozwodu miałoby

ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków, 2) z innych względów

rozwód byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

Kasacja, wbrew wymogowi przytoczenia oprócz podstawy kasacyjnej także

jej uzasadnienia (art. 393-3 kpc w wersji sprzed 1 lipca 2000 r.) nie wskazuje na

czym – w świetle nie podważanych ustaleń faktycznych sprawy, na których Sąd

oparł ocenę, że brak przeszkód do orzeczenia rozwodu – polega naruszenie art. 56

§ 2 kr. i op. Powtórzenie formuły z art. 393 1 pkt 1 kpc, że naruszenie wskazanego

przepisu prawa materialnego polega na „błędnej jego wykładni i niewłaściwym

zastosowaniu nie czyni zadość” – co Sąd Najwyższy podkreślał w niejednym już

orzeczeniu – wymogowi przytoczenia uzasadnione podstawy kasacyjnej.

Również w wywodach kasacji brak nawiązania do omawianego zarzutu naruszenia

art. 56 § 2 kr. i op. Natomiast jest w nich polemika z orzeczeniem co do winy za

rozkład

pożycia

małżeńskiego,

która ze względu na przedmiot unormowania

w art. 56 § 2 kr. i op. nie może stanowić uzasadnienia zarzutu naruszenia tego

przepisu.

Nie mogą także odnieść skutku zarzuty podniesione w uzasadnieniu kasacji,

które dotyczą zakresu obowiązku alimentacyjnego pozwanego i częstotliwości

kontaktów B. Ł. z córką, ponieważ nie wiążą się one z podstawą, na której została

oparta kasacja.

Z tych względów i na podstawie art. 39312 kpc w wersji sprzed 1 lipca 2000 r.

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.

aw

er