I CK 796/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CK 796/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 maja 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Marek Sychowicz

w sprawie z powództwa M. Z.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "J.(...)" w P. o ustalenie nieistnienia uchwały, po

rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 25 maja 2005 r., kasacji powódki od

wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt VI ACa (…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Powódka M. Z. domagała się ustalenia, że nie istnieje uchwała Nadzwyczajnego

Zebrania Przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowej „J.(...)” w P. z dnia 27 kwietnia 2000

r. w sprawie wyboru członków Rady Nadzorczej. Twierdziła, że z dniem 29 czerwca

1999 r. upływała kadencja „starej” Rady Nadzorczej, w związku z czym „stara” Rada

Nadzorcza nie była władna dokonać w dniu 27 stycznia 2000 r. podziału członków

Spółdzielni na Grupy Członkowskie oraz rozdzielić mandaty. W efekcie – według

stanowiska powódki – wyłonione w ten sposób Zebranie Przedstawicieli nie stanowiło

organu Spółdzielni, bo składało się z osób nieuprawnionych i wobec tego nie mogło

skutecznie podjąć uchwały o wyborze nowych członków Rady Nadzorczej, co stało się

faktem w dniu 27 kwietnia 2000 r. na Nadzwyczajnym Zebraniu Przedstawicieli.

Wyrokiem z dnia 13 maja 2003 r. Sąd Okręgowy w W. ustalił, że uchwała

Nadzwyczajnego Zebrania Przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia 27 kwietnia

2000 r. w sprawie wyboru członków Rady Nadzorczej nie istnieje. Tym samym wyrokiem

Sąd Okręgowy w W. oddalił powództwo o uchylenie w/w uchwały wytoczone przez

powódkę Mariannę Rogozińską w sprawie, z którą połączono do wspólnego

rozpoznania sprawę powódki M. Z.. Sąd Okręgowy uznał, że uchwały podejmowane po

dniu 29 czerwca 1999 r. przez Radę Nadzorczą były nieistniejące ponieważ po tej dacie

dotychczasowa Rada Nadzorcza nie istniała, natomiast nowej Rady nie wybrano.

Wobec tego podział mandatów pomiędzy nowe grupy członkowskie, a w konsekwencji,

dokonany na Nadzwyczajnym Zebraniu Przedstawicieli Spółdzielni w dniu 27 kwietnia

2000 r., wybór członków nowej Rady Nadzorczej, był nieistniejący. Oddalenie

powództwa o uchylenie przedmiotowej uchwały Sąd Okręgowy uzasadnił niemożnością

rozważania kwestii wadliwości uchwały w odniesieniu do uchwały nieistniejącej. W

wyniku apelacji pozwanej Sąd Apelacyjny zaskarżonym wyrokiem zmienił orzeczenie

Sądu pierwszej instancji odnośnie do powódki M. Z. w ten sposób, że oddalił powództwo

o ustalenie nieistnienia uchwały Nadzwyczajnego Zebrania Przedstawicieli Spółdzielni

Mieszkaniowej „J.(...)” w P. z dnia 27 kwietnia 2000 r. w sprawie wyboru członków Rady

Nadzorczej.

Sąd

Apelacyjny

uznał,

że

uchwała

Nadzwyczajnego

Zebrania

Przedstawicieli z dnia 27 kwietnia 2000 r. została podjęta z naruszeniem przepisów

prawa bądź statutu w związku z czym nie można jej uznać za nieistniejącą. Właściwą

drogą dla zakwestionowania przedmiotowej uchwały mogłoby być powództwo o

uchylenie uchwały jako nieważnej, a nie powództwo oparte na treści art. 189 k.p.c.

Wobec tego, że powódka M. R. nie zaskarżyła wyroku a powódka M. Z. nie wniosła o

uchylenie uchwały, nie była możliwa zmiana wyroku Sądu pierwszej instancji. Sąd

Apelacyjny stwierdził, że nie do przyjęcia jest stanowisko Sądu Okręgowego, zgodnie z

którym za nieistniejące należałoby uznać nie tylko uchwały Rady Nadzorczej skutkujące

powołaniem Zebrania Przedstawicieli Członków ale także uchwały podejmowane w

następstwie uchwał Rady Nadzorczej. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w praktyce

oznaczałoby to całkowity paraliż działalności Spółdzielni.

W kasacji powódka zarzuciła powyższemu wyrokowi naruszenie prawa

materialnego – art. 189 k.p.c. przez uznanie, że uchwała Zebrania Przedstawicieli SM

„J.(...)” w sprawie wyboru nowego składu Rady Nadzorczej została podjęta przez

ukonstytuowany organ (Zebranie Przedstawicieli), oraz naruszenie art. 378 §1 k.p.c.

przez rozpoznanie sprawy ponad granice apelacji pozwanej. Wnosiła o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pozwana w apelacji zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w części ustalającej, że

nie istnieje uchwała Nadzwyczajnego Zebrania Przedstawicieli Członków z dnia 27

kwietnia 2000 r. w sprawie wyboru członków Rady Nadzorczej. Zakres zaskarżenia

pokrywał się więc z zakresem odnośnego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji i

wyznaczał granice rozpoznania sprawy przez Sąd Apelacyjny (art. 378 § 1 k.p.c.). Temu

rozpoznaniu Sąd Apelacyjny nie uchybił co wynika z całą oczywistością z treści

zaskarżonego wyroku. Wbrew zastrzeżeniu wyrażonemu przez Sąd Apelacyjny,

powtórzonemu przez skarżącą w kasacji, zarzut apelacyjny dotyczący uchwał Rady

Nadzorczej nie oznaczał skierowania apelacji przeciwko uchwale Rady Nadzorczej

(jakiej?) lecz argumentowanie przeciwko tezie, iż po dniu 29 czerwca 1999 roku uchwały

podejmowane przez „starą” Radę Nadzorczą były nieistniejące; ergo – podział na grupy

członkowskie i rozdział mandatów przedstawicielskich podjęty przez tę Radę był

skuteczny w konsekwencji czego Zebranie Przedstawicieli w dniu 27 kwietnia 2000 r.

obejmowało organ Spółdzielni, którego uchwała co do wyboru członków nowej Rady

Nadzorczej była istniejąca. Taka była myśl przewodnia apelacji pozwanej Spółdzielni

niewłaściwie odczytania przez skarżącą w kasacji, a wcześniej – przez Sąd Apelacyjny.

W każdym razie nie uzasadniało to zarzutu kasacji, że Sąd Apelacyjny rozpoznał

apelację ponad jej granice. Można dodać, że gdyby nawet w apelacji nie znalazły się

zarzuty, które Sąd Apelacyjny rozważył, nie oznaczałoby to naruszenia przez ten Sąd

art. 378 § 1 k.p.c. W odróżnieniu od podstaw kasacyjnych zarzuty apelacji nie wiążą

sądu odwoławczego i nie wyznaczają granic rozpoznania przez ten sąd sprawy. Granice

te wyznacza zakres zaskarżenia i wszystkie argumenty (także nie przytoczone przez

apelującego) może sąd odwoławczy rozważać w celu merytorycznego rozpoznania

sprawy w zaskarżonym zakresie.

Inną kwestią jest, czy Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku prawidłowo ocenił,

że apelacja zasługiwała na uwzględnienie. Rację ma skarżąca w kasacji gdy podnosi, że

Sąd

Apelacyjny

przyjął

istnienie

uchwały

Nadzwyczajnego

Zgromadzenia

Przedstawicieli z dnia 27 kwietnia 2000 r. na tej podstawie, iż uznał, że „stara” Rada

Nadzorcza była uprawniona do wyłonienia nowych Grup Członkowskich i obdzielenia ich

mandatami odnoszącymi się do Przedstawicieli Grup, a w konsekwencji – do powołania

nowego Zebrania Przedstawicieli. Podstawy do uznania legalności działania „starej”

Rady w tym zakresie, (a nie w zakresie ustalenia mniejszej ilości przedstawicieli Grup,

jak to mylnie przyjął Sąd Apelacyjny, patrz: zmieniony Statut), Sąd Apelacyjny upatrywał

w niedopuszczalności pozostawania Spółdzielni bez jej organów, tj. Rady Nadzorczej i

Zebrania Przedstawicieli.

Wobec braku wskazania w zaskarżonym wyroku podstaw prawnych takiego

stanowiska nie wiadomo jakimi przepisami kierował się w tym miejscu Sąd Apelacyjny.

Pewnym jest natomiast, że to stanowisko przesądziło ocenę, iż uchwała UZP z dnia 27

kwietnia 2000 r. była istniejąca.

Podważenie powyższego stanowiska nie było możliwe bez powołania się na

przepisy postępowania nakazujące sądowi wyjaśnienie m.in. podstawy prawnej wyroku

z przytoczeniem przepisów prawa i na zarzut naruszenia tych przepisów, oraz

wskazania jako naruszonego prawa materialnego, które mogłoby być podstawą

wniosku, że niemożność działania nowych organów spółdzielni po upływie kadencji

organów „starych” nie uprawnia „starych” organów do dalszego działania.

Takich podstaw kasacja powódki nie zawiera. Wskazanie w kasacji na naruszenie

tylko art. 189 k.p.c. (w jego warstwie materialno-prawnej) nie mogło skutkować

rozważaniami w powyższym zakresie. Przepis art.189 k.p.c. obejmuje wyłącznie

problematykę interesu prawnego oraz istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego lub

prawa.

Przy niepodważonym w kasacji założeniu, na którym oparł się Sąd Apelacyjny, że

uchwała NZP z dnia 27 kwietnia 2000 r. była istniejąca należy zgodzić się, iż brak było

podstaw do uwzględnienia powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały i że oddalając

powództwo Sąd Apelacyjny nie naruszył art. 189 k.p.c.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacja podlegała oddaleniu (art.

39312 k.p.c.).