I CK 509/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CK 509/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lutego 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Tadeusz Żyznowski

w sprawie z powództwa Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

przeciwko Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W.

o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, po rozpoznaniu na rozprawie

w Izbie Cywilnej w dniu 17 lutego 2005 r., kasacji powoda i pozwanego od wyroku Sądu

Apelacyjnego z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt VI ACa (…),

I. uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o uznanie § 19

"Regulaminu wydawania i użytkowania karty V.(...) w Banku G.(...) Spółce Akcyjnej dla

osób fizycznych" za niedozwolone postanowienie wzorca umownego i zakazanie

pozwanemu jego wykorzystywania oraz orzekającej o kosztach procesu i w tym zakresie

przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego,

II. oddala kasację pozwanego.

Uzasadnienie

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o uznanie siedmiu

postanowień zawartych we wzorcach umów bankowych za niedozwolone postanowienia

i zakazanie Bankowi (...) S.A. w W. wykorzystywania ich w obrocie z udziałem

konsumenta.

Sąd Okręgowy w W. – sąd ochrony konkurencji i konsumentów wyrokiem z dnia 5

czerwca 2003 r. uwzględnił powództwo co do dwóch zakwestionowanych postanowień

wzorca umownego i zakazał ich wykorzystywania, oddalił powództwo w pozostałym

zakresie, zarządził publikację prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i

Gospodarczym na koszt pozwanego i orzekł o kosztach procesu.

Sąd uznał za klauzulę abuzywną § 19 regulaminu wydawania i używania kart

V.(...) w Banku G.(...) Spółce Akcyjnej dla osób fizycznych (dalej – regulamin), który

stanowi, że: „W wypadku unieważnienia, zagubienia lub kradzieży karty, posiadacz karty

zobowiązany jest zapłacić Bankowi kwoty należne w związku z jej zastrzeżeniem

określone w Cenniku usług.” Sąd podkreślił, cytując art. 725 k.c. i art. 49 ust. 3 prawa

bankowego, że ustawowym obowiązkiem banku jest przechowywanie i strzeżenie

środków pieniężnych. Nie można zatem przyjąć, aby bank miał prawo, wykonując ten

obowiązek, żądać dodatkowego wynagrodzenia. Wprawdzie art. 110 prawa bankowego

uprawnia bank do pobierania prowizji i opłat, ale nie może on stanowić podstawy do

ustanowienia opłaty za samo wykonywanie ustawowego obowiązku strzeżenia środków

pieniężnych. W tej sytuacji pobieranie przez pozwany Bank dodatkowej opłaty z tytułu

zastrzeżenia karty płatniczej, oprócz opłat za: prowadzenie rachunku, wydanie karty i

transakcje dokonywane przy jej użyciu, stanowi – zdaniem Sądu – „naruszenie zarówno

dobrych obyczajów banków, jak i rażąco narusza interesy konsumentów, powodując, iż

świadczenia stron nie są ekwiwalentne”.

Za niedozwolone postanowienie umowne Sąd uznał również § 27 regulaminu

stanowiący, że: „W sprawach nieuregulowanych niniejszym Regulaminem, umową

rachunku oraz Regulaminem ogólnym otwierania i prowadzenia rachunków bankowych

w Banku G.(...) Spółce Akcyjnej dla osób fizycznych stosuje się powszechnie

obowiązujące przepisy prawa polskiego oraz V.(...) International.”. Przytoczony paragraf

odwołuje się do postanowień regulujących V.(...) International, z którymi konsument – co

jest bezsporne – nie ma możliwości zapoznania się przed zawarciem umowy. Zatem

„wyczerpuje – zdaniem Sądu – w sposób oczywisty dyspozycję art. 3853 pkt 4 k.c. i

niewątpliwie stanowi klauzulę niedozwoloną”.

Wyrok Sądu pierwszej instancji w części oddalającej powództwo obejmuje

postanowienie § 43 ust. 2 i 3 regulaminu ogólnego otwierania i prowadzenia rachunków

bankowych w Banku G.(...) Spółce Akcyjnej dla osób fizycznych (dalej - regulamin

ogólny), który stanowi, że: „Bank będzie informował posiadacza rachunku o zmianach w

Cennikach usług (ust. 2). Stawki prowizji i opłat podawane są do wiadomości w

oddziałach Banku lub za pośrednictwem usługi telefonicznej (ust. 3)”. Nie ma podstaw

do uznania – zdaniem Sądu – że przytoczony paragraf regulaminu ogólnego stanowi

klauzulę abuzywną w rozumieniu art. 3851 k.c. i art. 3853 pkt 20 k.c. Po pierwsze, powód

nie wykazał, że konsumentom nie przyznano prawa do odstąpienia od umowy w razie

zmiany cennika usług. Po drugie, postanowienia dotyczące opłat prowizji, jako

określające „główne świadczenia stron” i sformułowane w sposób jednoznaczny, nie

podlegają ocenie w aspekcie niedozwolonych postanowień umownych. Po trzecie, banki

są uprawnione – zgodnie z art. 54 ust. 3 prawa bankowego do jednostronnego ustalania

opłat i prowizji. Po czwarte, trudno uznać, że § 43 ust. 2 i 3 regulaminu ogólnego „jest

sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco narusza interesy konsumentów”.

Apelacje wniosły obie strony. Powód zaskarżył wyrok w zakresie oddalającym

powództwo o uznanie § 43 ust. 2 i 3 regulaminu ogólnego za niedozwolone

postanowienie umowne. Pozwany natomiast zaskarżył wyrok w części uwzględniającej

powództwo.

Sąd Apelacyjny zaskarżonym wyrokiem zmienił rozstrzygnięcie Sądu pierwszej

instancji w ten sposób, że – na skutek apelacji powoda – uznał § 43 ust. 2 i 3

regulaminu ogólnego za niedozwolone postanowienie i zakazał pozwanemu jego

wykorzystywania oraz oddalił – na skutek apelacji pozwanego – powództwo w zakresie

uznania § 19 regulaminu za klauzulę abuzywną, a ponadto oddalił apelację pozwanego

w pozostałej części i zniósł wzajemnie koszty postępowania apelacyjnego stron.

Sąd odwoławczy podzielił zarzut apelacyjny powoda, że dla oceny zasadności

uznania § 43 ust. 2 i 3 regulaminu ogólnego za klauzulę abuzywną istotne znaczenie ma

– pominięta przez Sąd Okręgowy – kwestia sposobu informowania posiadacza rachunku

bankowego o zmianie stawek prowizji i opłat. Nie może być wątpliwości – zdaniem Sądu

Apelacyjnego – że pozwany sprowadził obowiązek informowania klientów o zmianie

stawek prowizji i opłat do podania wiadomości w oddziałach banku i za pośrednictwem

usługi telefonicznej. Potwierdza to także oświadczenie pełnomocnika pozwanego

złożone na rozprawie apelacyjnej. Sąd uznał, że tego rodzaju praktyka jest sprzeczna z

dyspozycja art. 3851 § 1 k.c., ponieważ klient zwykle nie ma możliwości uzyskania z

odpowiednim wyprzedzeniem informacji o zmianie warunków na jakich została zawarta

umowa o prowadzenie rachunku bankowego; może zatem być przez pewien czas

związany, wbrew swej woli, postanowieniami zmienionego cennika opłat. Wprawdzie

posiadacz rachunku bankowego ma zagwarantowane prawo wypowiedzenia umowy

rachunku bankowego, ale wskutek nieotrzymania zawiadomienia o planowanych

zmianach stawek prowizji i opłat wspomniane uprawnienie nie w pełni chroni jego

interesy.

Sąd Apelacyjny nie podzielił stanowiska Sądu Okręgowego, że § 19 regulaminu

stanowi klauzulę abuzywną. Zastrzeżenie karty płatniczej wymaga – zdaniem Sądu –

podjęcia przez bank szeregu czynności wiążących się z wydatkami. W tej sytuacji

zaniechanie pobierania opłaty spowodowałoby konieczność obciążenia tymi wydatkami

wszystkich użytkowników kart przez podwyższenie opłaty za wydanie karty płatniczej.

Takie rozwiązanie trudno uznać za sprawiedliwe, skoro w praktyce zdecydowana

większość klientów nie musi korzystać z procedury zastrzeżenia karty. Przeciwko temu

rozwiązaniu przemawia też okoliczność, że kradzież lub zagubienie karty „świadczy

zazwyczaj o istotnym zaniedbaniu przez konsumenta obowiązków jej ochrony”.

Sąd Apelacyjny, aprobując rozstrzygnięcie, że § 27 regulaminu jest klauzulą

abuzywną, podkreślił, że Sąd Okręgowy miał podstawy, aby przyjąć – zgodnie z art. 230

k.p.c. – iż pozwany przyznał twierdzenie powoda, że klient przed zawarciem umowy nie

ma możliwości zapoznania się z postanowieniami regulującymi V.(...) International.

Kasację wniosły obie strony. Powód zaskarżył wyrok w zakresie oddalającym

powództwo

o

uznanie

§

regulaminu

za

klauzulę

abuzywną

i zakazanie

wykorzystywania go w obrocie z udziałem konsumenta. W kasacji, opartej na obu

podstawach z art. 3931 k.p.c., zarzucił naruszenie art. 3851 k.c. przez błędną wykładnię i

niewłaściwe zastosowanie oraz obrazę art. 232 i art. 233 k.p.c. Powołując się na te

podstawy kasacyjne, wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części albo o jego

zmianę przez uwzględnienie powództwa. Pozwany zaskarżył natomiast wyrok w części

oddalającej jego apelację i uwzględniającej apelację powoda. W kasacji, którą również

oparł na obu podstawach z art. 3931 k.p.c., zarzucił naruszenie art. 3851 § 1 i art. 3853

pkt 4 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz obrazę art. 233, art. 233 w zw. z art.

230 i art. 382 oraz art. 47936 k.p.c. Powołując się na te podstawy kasacyjne, wniósł

o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pozwany, zaskarżając wyrok kasacją w części dotyczącej uznania § 27

regulaminu za klauzulę abuzywną, zarzucił naruszenie art. 233 k.p.c. polegające – jego

zdaniem – na „nieprzeprowadzeniu przez Sąd Apelacyjny postępowania dowodowego w

celu ustalenia, jaki charakter mają przepisy V.(...) International”.

Przepis art. 233 k.p.c. daje wyraz obowiązywaniu zasady swobodnej oceny

dowodów. Stanowi on, że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego

przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie

materiału (§ 1); sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie

przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego

przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu (§ 2).

Treść przytoczonego przepisu wskazuje jednoznacznie, że Sąd Apelacyjny nie

mógł dopuścić się naruszenia tego przepisu w sposób określony przez skarżącego,

ponieważ nie dotyczy ono ani kwestii oceny wiarygodności i mocy przeprowadzonych w

sprawie dowodów, ani zagadnienia, jakie znaczenie nadać zachowaniu się strony

utrudniającej

przeprowadzenie

postępowania

dowodowego.

Omówiony

zarzut

naruszenia art. 233 k.c. należało więc uznać za oczywiście chybiony.

Skarżący podniósł także zarzut naruszenia „art. 233 k.p.c. w związku z art. 230

k.p.c. i art. 382 k.p.c.”, które polega „na nieprzeprowadzeniu przez Sąd Apelacyjny

postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy klient ma możliwość zapoznania się z

dokumentacją dotyczącą wydania karty w systemie V.(...) i bezpodstawnym uznaniu za

przyznane przez pozwanego twierdzeń powoda, iż klient takiej możliwości nie ma”.

Również ten zarzut nie może odnieść zamierzonego skutku.

Wskazany przez skarżącego sposób naruszenia przepisów postępowania

polegający na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego – z powodów

już przedstawionych wyżej – nie uzasadnia ich obrazy. Tej oceny nie zmienia

przytoczenie art. 233 k.p.c. w powiązaniu z art. 230 i art. 382 k.p.c., ponieważ żaden z

tych przepisów nie ma związku z zarzuconym sposobem ich naruszenia.

Omawiany zarzut nie podważa także zasadności uznania Sądu, że twierdzenie

powoda, iż klient banku przed zawarciem umowy nie ma możliwości zapoznania się

„przepisami” dotyczącymi V.(...) International, do których odsyła § 27 regulaminu,

stanowi fakt przyznany przez pozwanego. W kasacji brak argumentów skutecznie

podważających zasadność zastosowania art. 230 k.p.c. Takiego waloru nie mają

wywody kasacji, w których skarżący, nie kwestionując faktu uznanego za przyznany,

nawiązał

do

wcześniej

prezentowanego

stanowiska,

że

–

wbrew

treści

zakwestionowanego postanowienia wzorca umownego – rzeczywisty sens zawartego w

nim odesłania do przepisów V.(...) Intrenational jest inny (ma on charakter jedynie

informacyjny). Podobnie należy ocenić uwagi skarżącego, że Sąd, pisząc o

wspomnianym odesłaniu, używał zwrotu „regulaminy norm” zamiast „przepisy” V.(...)

International. Należy zatem przyjąć, że skarżący nie zdołał podważyć stanowiska Sądu,

iż był on uprawniony, „mając na uwadze wyniki całej rozprawy”, do uznania, że

wspominany fakt został przyznany przez pozwanego.

Bezskuteczność zarzutów, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem

wyżej przytoczonych przepisów postępowania oznacza, iż Sąd Najwyższy jest związany

ustaleniami stanowiącymi podstawę faktyczną zastosowania art. 385 3 pkt 4 k.c. W

świetle tych ustaleń Sąd Apelacyjny miał zaś – wbrew odmiennemu stanowisku

skarżącego – podstawy do uznania § 27 regulaminu za klauzulę abuzywną, ponieważ

przewiduje on postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznania się

przed zawarciem umowy.

Cała regulacja „konsumencka” – co podkreśla się w piśmiennictwie – opiera się

na tej zasadzie, że konsumenta należy szczegółowo poinformować o treści umowy, co

więcej, powinien on tę treść znać i rozumieć. Zasadą prawa konsumenckiego jest

bezwzględny nakaz tzw. transparentności wzorca umownego. Nie jest dopuszczalne

posługiwanie się wzorcami sformułowanymi w sposób naruszający wymagania

zrozumiałości i jednoznaczności postanowień wzorca, czyli jego treści (przejrzystość

ujęcia, jasność wyrażenia sensu regulacji, poprawność językowo-jurydyczna z

równoczesną dostępnością rozumienia także przez nie-prawników). Tym wymaganiom

nie odpowiada zakwestionowane postanowienie § 27 regulaminu. Nie sposób przyjąć,

że klient banku jest szczegółowo poinformowany o treści umowy, zna i rozumie ją, jeżeli

nie miał możliwości zapoznania się z postanowieniami („przepisami”) dotyczącymi V.(...)

Intrernational. Tej oceny nie zmieniają wywody kasacji, że zakwestionowane

postanowienie wzorca umownego, w związku z odesłaniem do postanowień V.(...)

International, ma w rzeczywistości inny sens niż wynika to z treści tego postanowienia.

Świadczą one bowiem o tym, że treść zakwestionowanego postanowienia nie spełnia

wymagania jasności i jednoznaczności.

Pozwany Bank, zaskarżając wyrok także w części dotyczącej uznania § 43 ust. 2

i 3 regulaminu ogólnego za klauzulę abuzywną, zarzucił, że został on wydany z

naruszeniem art. 233 k.p.c. polegającym na uwzględnieniu powództwa w tym zakresie

„bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia terminu, w jakim

klienci pozwanego Banku otrzymują informację o zmianach prowizji i opłat oraz relacji

terminu otrzymania informacji o zmianach prowizji i opłat i terminu zastrzeżonego na

rzecz klienta prawa wypowiedzenia umowy”.

Zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. jest oczywiście chybiony. Sąd Apelacyjny nie

mógł bowiem – ze względu na treść art. 233 k.p.c. – naruszyć go w sposób wskazany

przez skarżącego, ponieważ zarzucone uchybienie nie dotyczy ani kwestii oceny

wiarygodności i mocy dowodów, ani zagadnienia, jakie znaczenie nadać odmowie

przeprowadzenia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego

przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu.

Zaskarżony wyrok w omawianej części zapadł - zdaniem skarżącego – także z

naruszeniem art. 47936 k.p.c. polegającym „na wydaniu przez Sąd Apelacyjny wyroku z

przekroczeniem – określonego w tym przepisie – zakresu kognicji”. Skarżący

„przekroczenia kognicji” dopatrzył się w tym, że – według niego – Sąd uznał § 43 ust. 1 i

2 regulaminu ogólnego za klauzulę abuzywną „nie ze względu na treść tych

postanowień (co mieściłoby się w granicach kognicji Sądu), lecz z uwagi na praktykę

Banku nie znajdującą w ogóle odzwierciedlenia w treści § 43 ust. 1 i 2”.

Teść uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwala podzielić tego zarzutu.

Wynika z niej bowiem dostatecznie wyraźnie, że przedmiotem oceny Sądu – wbrew

twierdzeniom skarżącego – była treść zakwestionowanego postanowienia wzorca

umownego. Wprawdzie w uzasadnieniu orzeczenia został użyty zwrot „tego rodzaju

praktyka”, lecz nie daje on podstaw, oceniany z uwzględnieniem kontesku, do wniosków

zawartych w uzasadnieniu omawianego zarzutu.

Nie można też podzielić zawartego w uzasadnieniu kasacji wywodu, że

reformatoryjne rozstrzygnięcie co do uznania § 43 ust. 2 i 3 regulaminu ogólnego za

klauzulę abuzywną zostało wydanie w warunkach uzasadniających zarzut pozbawienia

pozwanego możności obrony swych praw. Nie ma podstaw do skutecznego

podniesienia takiego zarzutu, jeśli zważyć, że rozstrzygnięcie reformatoryjne zapadło na

skutek uwzględnienia apelacji powoda, na którą pozwany – działający w procesie z

udziałem porofesionalnego pełnomocnika – złożył stosowną odpowiedź.

Bezskuteczność omówionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania

oznacza, że Sąd Najwyższy jest – zgodnie z art. 39311 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3 ustawy z

dnia 22 grudnia 2004 r. (Dz. U. Nr 13. poz. 98) – związany ustaleniami, które stanowiły

podstawę uznania § 43 ust. 1 i 2 regulaminu ogólnego za klauzulę abuzywną w

rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. Z tych ustaleń wynika, że zakwestionowane postanowienie

wzorca umownego określa treść umowy rachunku bankowego w zakresie zmiany

cennika usług i stanowi, że nowe stawki prowizji i opłat podaje się do wiadomości „w

oddziałach Banku lub za pośrednictwem usługi telefonicznej. Tymczasem skuteczne

dokonanie takiej zmiany wymaga zachowania wymagań zastrzeżonych w art. 384 1 k.c.

Nie wystarczy zatem spełnienie wymagania w postaci – jak to określono w

piśmiennictwie – „łatwego zapoznania się z treścią wzorca” przez wywieszenie go w

lokalu banku lub zaproszenie posiadacza rachunku bankowego do zapoznawania się ze

zmianą za pośrednictwem telefonu. W takim wypadku bank powinien doręczyć klientowi

co najmniej zmienione postanowienia wzorca. Trudno bowiem wymagać od posiadacza

rachunku bankowego, aby śledził zmiany postanowień wzorca określające treść umowy.

Tego rodzaju udogodnienie byłoby bezzasadnym i bezpodstawnym uprzywilejowaniem

banku. Ponadto doręczenie zmienionego postanowienia wzorca we właściwym czasie

daje posiadaczowi rachunku bankowego możliwość wypowiedzenia umowy zanim

zacznie ona obowiązywać w zmienionej postaci.

Zakwestionowane

postanowienie

wzorca

nie

odpowiada

przedstawionym

wymaganiom. Sąd Apelacyjny, wskazując na to, miał zatem podstawy do uznania § 43

ust. 2 i 3 regulaminu ogólnego za klauzulę abuzywną. W sytuacji, gdy zakwestionowane

postanowienie kształtuje treść umowy rachunku w zakresie obowiązku informowania o

określonych zmianach umowy w sposób sprzeczny z powszechnie obowiązującymi

przepisami (art. 3841 k.c.), zachodzą wystarczające podstawy do uznania, że jest ono

sprzeczne także z dobrymi obyczajami w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. Dlatego Sąd nie

miał

potrzeby

szczegółowego

wykazywania,

że

przesłanka

abuzywności

zakwestionowanego postanowienia w tym zakresie została spełniona. Nie ma też

wątpliwości, że została ona spełniona również w zakresie wymagania rażącego

naruszenia interesów konsumenta. Przewidziany w § 43 ust. 2 i 3 regulaminu ogólnego

sposób informowania posiadacza rachunku bankowego o zmianie wzorca bezzasadnie

uprzywilejowuje bank i może prowadzić do naruszenia – co podkreślił Sąd – prawa

klienta do wypowiedzenia umowy zanim zmiana zacznie obowiązywać. Reasumując,

podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 385 1 § 1 k.c. przez jego

zastosowanie w sytuacji, gdy nie została spełniona przesłanka uzasadniająca uznanie

zakwestionowanego postanowienia wzorca za klauzulę abuzywną, należało uznać za

nieuzasadniony.

Z przestawionych powodów kasacja pozwanego podlega oddaleniu jako

pozbawiona usprawiedliwionych podstaw (art. 39312 k.p.c. w zw. z art. 3 ustawy z dnia

22 grudnia 2004 r. Dz. U. Nr 13, poz. 98).

Nie jest natomiast pozbawiana usprawiedliwionej podstawy kasacja powoda.

Skarżący trafnie zarzucił, że stanowisko Sądu Apelacyjnego, iż § 19 regulaminu

(wprowadzający opłatę za zastrzeżenie karty płatniczej) „nie narusza zasady

ekwiwalentności świadczeń i nie może być traktowany jako przejaw naruszenia dobrych

obyczajów i rażącego pokrzywdzenia interesów konsumentów” zostało oparte na

niedostatecznie uzasadnionych podstawach.

Wątpliwości budzi argument Sądu, że zastrzeżenie karty wymaga „podjęcia przez

bank szeregu interwencji w różnych instytucjach i placówkach handlowych”. Odwołuje

się on bowiem do bardzo ogólnikowego ustaleniu co do zakresu i charakteru czynności

banku; nie wskazuje też na czym zostało ono oparte (twierdzenia pozwanego zawarte w

pismach procesowych nie stanowią dowodu w rozumieniu k.p.c.). Nic nie wiadomo też o

wysokości opłaty za zastrzeżenie karty płatniczej i zasadach jej ustalenia.

Nie można również odmówić racji skarżącemu – o czym świadczą wypowiedzi w

piśmiennictwie – że zakres czynności związanych z zastrzeżeniem karty płatniczej

zależy od typu karty. Zwraca się uwagę, że – w wypadku tzw. karty tłoczonej –

zastrzeżenie, polegające na umieszczeniu numeru karty na tak zwanej stop-liście,

wymaga wysłania listy do wszystkich akceptantów związanych z wydawcą karty

stosowną umową. Inaczej wspomniana instytucja wygląda w systemach bardziej

zaawansowanych

technicznie

(karty

wyposażone

w

pasek

magnetyczny

lub

mikroprocesor), ponieważ wówczas każdy akceptant jest połączony z centralnym

komputerem.

Słusznie został też zakwestionowany argument Sądu, że z zasady utrata karty

płatniczej, w tym także na skutek kradzieży, świadczy o istotnym zaniedbaniu przez

posiadacza obowiązków jej ochrony. Jest on zbyt kategoryczny i nie liczy się z potrzebą

uwzględniania okoliczności właściwych dla wskazanych w § 19 regulaminu sytuacji, w

których dochodzi do utraty karty płatniczej. Tymczasem ustawa z dnia 12 września 2002

r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz. U. Nr 169, poz. 1385) świadczy – co

podkreślił skarżący – że ustawodawca opowiedział się za ochroną posiadaczy

elektronicznych instrumentów płatniczych, a więc także kart płatniczych, w sytuacji, gdy

np. do użycia karty doszło wbrew woli jej posiadacza (por. art. 28 ust. 2 i 4).

Budzi również wątpliwości stanowisko Sądu Apelacyjnego – zakwestionowanie

przez skarżącego – że opłata za zastrzeżenie karty płatniczej nie narusza

ekwiwalentności świadczeń. Odwołuje się ono bowiem do wspomnianych już wyżej

ogólnikowych ustaleń, że zastrzeżenie karty wymaga „podjęcia szeregu interwencji w

różnych instytucjach i placówkach handlowych”. Ponadto Sąd nie wskazał, na czym

oparł argument, że z tymi czynnościami wiążą się „realne wydatki”, które „musiałyby

skutkować koniecznością rozłożenia tych kosztów na wszystkich użytkowników kart

przez odpowiednie podwyższenie stawki za wydanie kart”.

Z przedstawionych względów nie można odeprzeć zarzutu powoda, że wyrok w

części oddalającej powództwo o uznanie § 19 regulaminu za klauzulę abuzyną został

wydany z naruszeniem art. 3851 § 1 k.c. Kasację powoda należał więc uwzględnić jako

opartą na usprawiedliwionej podstawie (art. 39313 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3 ustawy z dnia

22 grudnia 2004 r., Dz.U. Nr 13. poz. 98.