I CK 323/03 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CK 323/03

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 marca 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)

SSN Tadeusz Domińczyk (sprawozdawca)

SSN Tadeusz Żyznowski

Protokolant Ewa Krentzel

w sprawie z powództwa Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "Z."

w W.

przeciwko Pracowniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "K." w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 5 marca 2004 r.,

kasacji strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)

z dnia 13 grudnia 2002 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala kasację i zasądza od strony powodowej na rzecz strony

pozwanej kwotę 1.200 (jeden tysiąc dwieście) zł tytułem kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2001 r. Sąd Okręgowy w W. zasądził od

pozwanej

Pracowniczej

Spółdzielni

Mieszkaniowej

„K.”

w

W. na

rzecz

Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej Z. w W. kwotę 21.240,57 zł tytułem

należności za korzystanie z oczyszczalni ścieków przez członków pozwanej

Spółdzielni. Według ustaleń Sądu Okręgowego obie Spółdzielnie były związane

umową, która nakładała na powodową Spółdzielnie obowiązek podłączenia do

oczyszczalni należące do Spółdzielni pozwanej osiedle domków jednorodzinnych.

Umowa dotyczyła wprawdzie budowy i partycypacji w kosztach budowy strony

pozwanej,

ale

przewidywała

też

odpłatność

członków

za

korzystanie

z

oczyszczalni. Ponieważ członkowie korzystają z ograniczonego prawa rzeczowego

na majątku Spółdzielni, to Spółdzielnia odpowiada za ich zobowiązania, a w razie

ich pokrycia podlegają one rozliczeniu wewnętrznemu. Takiemu stanowisku nie

przeczy, jak przyjął Sąd Okręgowy to, że większość członków pozwanej Spółdzielni

związana

jest

indywidualnymi

umowami

ze

stroną

powodową

o

wywóz

nieczystości.

Uwzględniając apelację strony pozwanej Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu

Okręgowego i powództwo oddalił. Powołując się na treść umowy zawartej przez

strony Sąd Apelacyjny przyjął, iż regulował ona jedynie rozliczenie kosztów

przedsięwzięcia w postaci budowy oczyszczalni. Odpłatność za odprowadzanie

ścieków natomiast pozostawiona zastała przyszłym postanowieniem umownym, a

ich stronami powinni być członkowie Spółdzielni pozwanej i Spółdzielnia

powodowa, skoro ci pierwsi korzystają z odprowadzania ścieków. Przysługujące

członkom Spółdzielni ograniczone prawo rzeczowe do segmentów mieszkalnych

nie rodzi odpowiedzialności Spółdzielni za zobowiązania tych członków wobec osób

trzecich. Nie płacąc zaś za odbiór ścieków członkowie pozwanej Spółdzielni

oszczędzili sobie wydatku. Sama Spółdzielnia natomiast niczego nie zatrzymała, a

co za tym idzie nie może być uznana za wzbogaconą.

W kasacji strona powoda wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez

oddalenie apelacji strony pozwanej, względnie uchylenie tego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach. Kasacja oparta została

na obu podstawach kasacyjnych. Naruszenia prawa materialnego skarżąca

upatruje w wadliwej interpretacji art. 208 prawa spółdzielczego, art. 4 § 2 ustawy o

spółdzielniach mieszkaniowych z roku 2000 oraz niezastosowaniu przepisów art.

65, 354 § 1, 405, 415, 416, 443 i 471 k.c. Naruszenia przepisów postępowania

natomiast Sąd Apelacyjny dopuścił się, w przekonaniu skarżącego, dokonując ocen

sprzecznych z regułami, określonymi w art. 187 § 1 pkt 2, 233 § 1, 328 § 2 i art. 382

k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Punktem wyjściowym rozważań w sprawie w zakresie treści wzajemnych

stosunków między obu Spółdzielniami są postanowienia zawartej przez nie w dniu

19 października 1989 r. umowy o zastępstwo inwestycyjne. Podejmując obowiązek

inwestora zastępczego powodowa Spółdzielnia zobowiązała się zrealizować

inwestycję w postaci oczyszczalni ścieków, a po jej oddaniu do użytku i

sfinansowaniu w części przez pozwaną Spółdzielnię, podłączyć do tej oczyszczalni

46 tzw. segmentów mieszkaniowych, należących do członków pozwanej. W

ostatnim zdaniu § 4 umowy postanowiono: „członkowie PSM „K.” będą ponosić

koszty eksploatacji oczyszczalni na zasadach obowiązujących członków MSM

„Z.” ”. Postanowienie to nie nasuwa trudności interpretacyjnych. Równie pewnie

wskazuje ono, kto zostanie obciążony kosztami odbioru ścieków i jakim kryteriom

podlegać będzie

rozliczenie.

Trudno zaś z przytoczonego postanowienia

wyprowadzić wniosek, że koszty odbioru ścieków obciążać będą bezpośrednio

pozwaną Spółdzielnię. Przeciwnie, jeżeli mieć na uwadze zawarte w tym

postanowieniu odesłania do sposobu rozliczania członków powodowej Spółdzielni z

tytułu korzystania z oczyszczalni, to może to tylko sugerować, że także członków

pozwanej Spółdzielni obarczać będzie obowiązek rozliczania się wprost z

powodową Spółdzielnią. Pozostaje to zresztą w zgodzie z regułami statutowymi,

skoro w myśl § 9 statutu Pracowniczej Spółdzielni Mieszkaniowej „K.” jej

członkowie,

(segmentach)

„zamieszkali

w

indywidualnie

przydzielonych

regulują

im

należności

domkach

jednorodzinnych

z

dostawy

tytułu

energii

elektrycznej, gazu, wody, wywozu śmieci itp.” Takie uregulowanie ma oparcie w art.

208 ustawy z dani 16 września 1982 r. prawo spółdzielcze (Dz. U. z 1995 r. Nr 54,

poz. 288 ze zm.) statuującego, najogólniej rzecz ujmując, obowiązek rozliczania się

członków ze spółdzielnią, której są członkami, w takim zakresie, w jakim to

Spółdzielnia poniosła koszty zaspokajania potrzeb mieszkaniowych swych

członków. Chodzić tu może tylko o takie potrzeby, których zaspokojenie następuje

w wyniku funkcjonowania urządzeń wspólnych dla wszystkich mieszkań (domów),

np. eksploatowanej przez spółdzielnie kotłowni jako źródła zaopatrzenia w ciepło.

Trudno natomiast uznać za usprawiedliwione zapatrywanie, w myśl którego

spółdzielnię obciążają bezpośrednio koszty zaspokajania potrzeb mieszkaniowych

jej członków, korzystających ze źródeł zewnętrznych.

Wobec jednoznacznych postanowień zawartej przez strony umowy, zarzut

naruszenia art. 65 k.c. nie może być uznany za usprawiedliwiony. Jeżeli wobec

tego postanowienia tej umowy dotyczą wyłącznie zastępstwa inwestycyjnego, to

dowolne

jest

twierdzenie,

że

kwestionowane

rozstrzygnięcie

zapadło

z

naruszeniem art. 471 k.c. Dowolne jest także twierdzenie, że w stanie faktycznym

sprawy można poszukiwać odpowiedzialności pozwanej Spółdzielni z czynu

niedozwolonego.

Oznacza

to

zarazem

brak

naruszenia

przy

ferowaniu

zaskarżonego wyroku reguł procesowych, w szczególności art. 233 § 1 k.p.c.

Na zasadzie art. 39312 k.p.c. należało zatem orzec jak w sentencji. O

kosztach orzeczono na zasadzie art. 98 § 1 i 108 § 1 k.p.c.

jk