I CK 242/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CK 242/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 listopada 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Tadeusz Domińczyk

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

Protokolant Anna Matura

w sprawie z powództwa M. P.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. w Warszawie

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 18 listopada 2004 r.,

kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w W.

z dnia 27 listopada 2003 r.,

1. oddala kasację,

2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.800,(jeden tysiąc osiemset)

złotych

procesu za instancję kasacyjną.

tytułem

zwrotu

kosztów

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny

oddalił apelację pozwanego od

wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 17 grudnia 2002 r., mocą którego

zasądzone zostało od pozwanego na rzecz powoda odszkodowanie w związku z

wypadkiem komunikacyjnym, w wyniku którego uszkodzony został samochód

powoda. Sąd Apelacyjny ustalił, że do wypadku doszło w dniu 12 sierpnia 1995 r.

na

skrzyżowaniu

dróg

w

miejscowości

K. w momencie, gdy powód, prowadząc swój samochód, był w trakcie manewru

wyprzedzania innego pojazdu, a ten nagle skręcił w lewo. Ustalił też Sąd

Apelacyjny, że wyłącznie winną wypadku była osoba kierująca innym pojazdem,

a wina jej polegała na niedostatecznym obserwowaniu drogi w lusterku wstecznym

i zbyt późnym zasygnalizowaniu zamiaru skrętu w lewo. Na podstawie materiału

dowodowego zebranego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym Sąd Apelacyjny

przyjął, że skrzyżowanie dróg w obrębie których doszło do kolizji nie było w żaden

sposób oznakowane ani sygnalizowane a linia na jezdni w tym miejscu była

przerywana, a poza tym, z kierunku jazdy powoda brak było także widoczności tego

skrzyżowania. Jako prawną podstawę odpowiedzialności pozwanego Sąd wskazał

art. 435 § 1 k.c. i uznał, że pozwany nie wykazał żadnej z przesłanek

wyłączających odpowiedzialność posiadacza pojazdu.

W kasacji pozwany zarzucił temu wyrokowi naruszenie prawa materialnego

przez niewłaściwe zastosowanie art. 435 § 1 k.c., zamiast art. 436 § 2 k.c.

i w konsekwencji błędne rozważanie odpowiedzialności pozwanego na zasadzie

ryzyka zamiast na zasadzie winy. Zarzucił też niewłaściwe zastosowanie art. 21

ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz

niezastosowanie art. 362 k.c. przez błędne przyjęcie, że powód nie miał obowiązku

zaniechania wyprzedzania mimo, że znajdował się na skrzyżowaniu oraz przez

nieuwzględnienie przyczynienia się powoda do powstania szkody. Ponadto

skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 233 § 1 k.p.c., art. 217

§ 2 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. przez pominięcie wnioskowanych dowodów oraz

przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów skutkujące niewyjaśnieniem, czy

miejsce zderzenia się pojazdów było skrzyżowaniem w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt

9 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a także nieustosunkowaniem się do fotografii

przedłożonych w apelacji na okoliczność, że miejsce wypadku było skrzyżowaniem.

Z powołaniem się na powyższe pozwany w kasacji wnosił o uchylenie

zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego

i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uwzględnienia kasacji. Wprawdzie

rację ma skarżący, że w sytuacji, gdy wypadek komunikacyjny polegał na zderzeniu

się

dwóch

pojazdów

będących

w

ruchu

prawną

podstawę

orzekania

o odpowiedzialności posiadaczy pojazdów za wynikłe z tego szkody stanowił art.

436 § 2 k.c. i w świetle reguł zawartych w tym przepisie należało rozważać

odpowiedzialność ubezpieczeniową pozwanego PZU S.A., ale w okolicznościach

rozpoznawanej sprawy zaskarżony wyrok mimo błędnego w powyższym zakresie

uzasadnienia odpowiada prawu. Sąd Apelacyjny ustalił bowiem wyłączną winę

kierowcy samochodu skręcającego w lewo i wykluczył winę powoda co pozwalało

uznać, że także przy uwzględnieniu art. 436 § 2 k.c. rozstrzygnięcie w zaskarżonym

wyroku było trafne.

Wbrew twierdzeniom kasacji nie naruszył Sąd Apelacyjny wskazywanych

przepisów Prawa o ruchu drogowym. Tych przepisów Sąd nie stosował, ani

z oczywistych względów nie mógł ich stosować. Co do tego natomiast, żeby przy

ustalaniu

stanu

faktycznego

Sąd

nie

uwzględnił

obowiązywania

zakazu

wyprzedzania na skrzyżowaniu i przez to błędnie przyjął, naruszając art. 362 k.c.,

iż powód nie przyczynił się do wypadku, to należy zauważyć, że taka sytuacja

w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Przede wszystkim Sąd Apelacyjny ustalił –

co

uszło uwagi

skarżącego

–

że

do

wypadku

doszło

na

skrzyżowaniu.

Z gruntu chybione były więc zarzuty kasacji oparte na drugiej podstawie kasacyjnej

zmierzające do wykazania, że kwestia istnienia skrzyżowania nie została wyjaśniona.

Poza tym ocena, że powód nie ponosi winy oparta została na ustaleniu, że

skrzyżowanie wprawdzie istniało, ale było ono niewidoczne nie tylko dla powoda w tym

sensie, że powód go nie zauważył, lecz w tym sensie, że obiektywnie nie mogło być

widoczne i to z przyczyn szczegółowo wymienionych w zaskarżonym wyroku.

Sąd Apelacyjny miał więc na uwadze zasadę, iż na skrzyżowaniu nie wolno

wyprzedzać i uwzględnił okoliczność, że w takim miejscu w rozpoznawanej sprawie

powód wyprzedzał. Nie dopatrzył się jednak winy powoda, a tym samym

przyczynienia się do wypadku, ponieważ trafnie uznał, iż nie można kierowcy

zarzucić

naruszenia

zakazu

wyprzedzania,

jeśli

z

przyczyn

obiektywnie

usprawiedliwionych kierowca nie był w stanie zorientować się, że znajduje się

w pobliżu skrzyżowania. Brak widoczności przedmiotowego skrzyżowania Sąd

Apelacyjny ustalił na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu

przed Sądem pierwszej instancji. Tego ustalenia pozwany w kasacji nie podważył,

a miało ono przesądzające znaczenie dla oceny zaskarżonego wyroku jako

trafnego.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił kasację (art. 393 12 k.p.c.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i art. 108 § 1 k.p.c.