I CK 131/04 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 24 września 2004 r., I CK 131/04

Przesłanką warunkującą uzupełnienie braku w zakresie zdolności

sądowej (art. 70 k.p.c.) jest zachowanie tożsamości strony dotkniętej tym

brakiem.

Sędzia SN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian

Sędzia SN Zbigniew Strus

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Janusza K. przeciwko Okręgowej

Radzie Adwokackiej w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w

Izbie Cywilnej w dniu 24 września 2004 r. kasacji powoda od postanowienia Sądu

Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2003 r.

oddalił kasację i przyznał radcy prawnemu Jolancie Z. od Skarbu Państwa

(Sąd Okręgowy w Warszawie) kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny uchylił wyrok oddalający

powództwo i pozew odrzucił wobec braku po stronie pozwanej Okręgowej Rady

Adwokackiej zdolności sądowej (art. 64 k.p.c.). Pozwana jest – jak stanowi art. 39

pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o adwokaturze (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr

123, poz. 1058 ze zm.) – organem izby adwokackiej, nie mającym osobowości

prawnej.

Kasację złożył powód Janusz K., który powołując się na podstawę z art. 393 1

pkt 2 k.p.c., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 5, 64, 70 i 199 § 2

k.p.c. oraz wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy

Sądowi Apelacyjnemu do ponownego jej rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 10 Prawa o adwokaturze, osobowość prawną mają

Naczelna Rada Adwokacka, izby adwokackie i zespoły adwokackie, natomiast

okręgowa rada adwokacka jest organem izby adwokackiej. Nie będąc osobą

prawną ani organizacją społeczną w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.c., Okręgowa Rada

Adwokacka nie miała zdolności do występowania w procesie jako strona. Brak

zdolności sądowej miał charakter pierwotny i zachodził już w chwili wszczęcia

procesu, czyli w chwili wytoczenia powództwa.

Jedynym rozstrzygnięciem, które należało podjąć we wstępnej fazie procesu

wszczętego przeciwko Okręgowej Radzie Adwokackiej, było odrzucenie pozwu

wobec nieusuwalnego pierwotnego braku zdolności sądowej wskazanej w pozwie

strony pozwanej (art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.). Wykracza poza ramy obowiązku sądu

wynikającego z art. 5 k.p.c. informowanie powoda o istnieniu właściwego podmiotu,

mającego przymioty pozwalające na przeprowadzenie z jego udziałem ważnego

procesu. Skoro brak zdolności sądowej w odniesieniu do pozwanej Okręgowej

Rady Adwokackiej był brakiem niedającym się uzupełnić, gdyż nie mogła ona

uzyskać osobowości prawnej ani stać się organizacją społeczną, o jakiej mowa w

art. 64 § 2 k.p.c., to nie mógł być zastosowany wskazany w kasacji art. 70 k.p.c.

Niezbędną przesłanką uzupełnienia braku zdolności sądowej w sytuacji

przewidzianej w art. 70 k.p.c. jest zachowanie tożsamości strony, tj. takiego stanu

rzeczy, w którym po uzupełnieniu stroną pozostaje ta sama jednostka wskazana

przez powoda. Skutek nieważności następuje w odniesieniu do przesłanek

określonych w art. 70 k.p.c., gdy stwierdzony brak nie zostanie usunięty w

zakreślonym terminie. Przepis ten wyklucza wyeliminowanie jednostki pierwotnie

wskazanej jako strona i wprowadzenie w to miejsce do procesu zupełnie innego

podmiotu, mającego własną zdolność sądową. Odrzucenie zatem pozwu nie może

być – w świetle przepisów art. 71 oraz 199 § 1 pkt 3 i § 2 k.p.c. – kwestionowane.

Dlatego kasacja, jako pozbawiona usprawiedliwionych postaw, podlegała

oddaleniu (art. 39312 i 3938 § 2 k.p.c.).