I BU 9/08 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 24 lutego 2009 r.

I BU 9/08

Sąd Najwyższy w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia nie rozpoznaje ponownie sprawy, lecz ocenia, czy

objęte skargą orzeczenie jest niezgodne z przepisami, których naruszenie stanowi podstawę skargi (art. 42410 k.p.c.).

Przewodniczący SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Beata Gudowska, Jolanta Strusińska-Żukowska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego

2009 r. sprawy z odwołania Antoniego F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w O.W. o wysokość emerytury, na skutek skargi ubezpieczonego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - wyroku Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 kwietnia 2007 r. [...]

o d d a l i ł skargę.

Uzasadnienie

Antoni F. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z 13 kwietnia 2007 r., którym oddalono jego apelację od wyroku oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń SpołecznychOddziału w O.W. z 2 lutego 2006 r., którą odmówiono mu przeliczenia emerytury według zarobków z innego okresu, gdyż wskaźnik wysokości podstawy wymiaru był niższy niż dotychczasowy. W sprawie tej ustalono, że skarżący ma emeryturę od 1

kwietnia 1991 r. obliczoną według zarobków z 12 miesięcy, z wskaźnikiem wysokości

podstawy wymiaru 151,30 %. W 2006 r. wystąpił o przeliczenie podstawy wymiaru

według zarobków z lat 1970-79. Był wówczas zatrudniony między innymi jako naczelnik gminy i jego wynagrodzenie było wolne od podatku od wynagrodzeń i potrąceń na składkę emerytalną - zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z

30 listopada 1972 r. w sprawie zakresu działania naczelnika gminy. W zaświadczeniu

o zarobkach z lat 1972-77 jego wynagrodzenia podano w kwotach „netto”. Wskaźnik

wysokości podstawy wymiaru był niższy i wyniósł 150,82 %, co zdecydowało o oddaleniu odwołania od decyzji odmawiającej przeliczenia emerytury oraz apelacji

skarżącego przez Sądy pierwszej i drugiej instancji (art. 111 w związku z art. 15

ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS).

Skargę oparto na obu podstawach (art. 4244 k.p.c.) i zarzucono: 1. naruszenie

art. 111 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz § 1 i 2 rozporządzenia z 31

sierpnia 1972 r. w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytury lub renty pracownikom otrzymującym wynagrodzenie zwolnione od podatku od wynagrodzeń na cele

emerytalne i rozporządzenia z 22 listopada 1990 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent - przez przyjęcie za podstawę wymiaru emerytury kwoty

zarobków netto zamiast ustawowych kwot ryczałtowych; 2. naruszenie przepisów

postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a w szczególności art. 385 i art. 386 § 4 i 6 k.p.c.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wyrok objęty skargą pomija, iż jego zarobki netto należało przeliczyć na brutto „techniką” wskazaną w rozporządzeniu z 31

sierpnia 1972 r., co dałoby wskaźnik za lata 1970-79 164,01 %. Odmowa przeliczenia emerytury jest zatem niezgodna z prawem i zaniża jego emeryturę na kwotę nie

niższą niż 6.000 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawy skargi nie uzasadniają stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest

niezgodne z prawem. Sąd Najwyższy w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia nie rozpoznaje ponownie merytorycznie sprawy,

gdyż było to przedmiotem sporu pomiędzy stronami sprawy pierwotnej, lecz ocenia,

czy objęte skargą orzeczenie jest niezgodne z przepisami, których naruszenie zarzuca skarżący w podstawach skargi (art. 42410 k.p.c.). Zachodzi przy tym związanie

ustalonym stanem faktycznym leżącym u podstaw poprzedniej sprawy (art. 424 12

k.p.c. w związku z art. 39813 § 2 k.p.c.).

Zarzuty podstawy procesowej skargi są nieuprawnione z tej przyczyny, że

przepisy art. 385 i art. 386 § 4 i 6 k.p.c. nie zostały naruszone. Sąd Apelacyjny oddalił apelację i dlatego zastosował art. 385 k.p.c. Natomiast art. 386 § 4 k.p.c. dotyczy

nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej a nie drugiej instancji. Poza tym,

skoro zastosowano art. 385 k.p.c., to znaczy, że Sąd drugiej instancji rozpoznał

sprawę merytorycznie i nie zachodziły podstawy do stosowania art. 386 § 4 i 6 k.p.c.

Natomiast to czy błędnie zastosowano art. 385 k.p.c., gdyż apelacja według skarżącego nie była bezzasadna, wymagałoby jej oceny z takiej pozycji jak dokonana przez

Sąd Apelacyjny w poprzedniej sprawie, co nie jest możliwe, gdyż jak zauważono w

trybie obecnej skargi nie rozpoznaje się ponownie sprawy (apelacji) merytorycznie.

Ta sama ocena odnosi się do zarzutu naruszenia art. 386 § 4 i 6 k.p.c., gdyż w tym

postępowaniu nie można stwierdzić, że w poprzednim postępowaniu Sąd pierwszej

instancja nie rozpoznała istoty sprawy.

Skargę wniesiono od orzeczenia Sądu drugiej instancji z twierdzeniem, że to

orzeczenie jest niezgodne z prawem i wyrządza skarżącemu szkodę (art. 424 1 § 1

k.p.c.). Chodzi więc o naruszenie prawa materialnego przez ten Sąd, a nie o stwierdzenie, że powinien on uchylić sprawę do ponownego rozpoznania. Orzeczenie na

podstawie art. 386 § 4 i 6 k.p.c. wykluczałoby obecną skargę.

Zarzucane naruszenia prawa materialnego nie uzasadniają stwierdzenia niezgodności z nimi wyroku objętego skargą, gdyż skarżący wskazał na przepisy nieobowiązujące już w chwili wystąpienia z wnioskiem o przeliczenie podstawy wymiaru

emerytury w trybie art. 111 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

FUS. Otóż rozporządzenie Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych z 31 sierpnia

1972 r. w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytury lub renty pracownikom

otrzymującym wynagrodzenie zwolnione od podatku od wynagrodzeń i składki na

cele emerytalne utraciło moc 1 maja 1977 r. (zob. § 4 rozporządzenia z 2 kwietnia

1977 r., Dz.U. Nr 11, poz. 48). Z kolei rozporządzenie Rady Ministrów z 22 listopada

1990 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent utraciło moc (wygasło) 31 grudnia 1990 r. Skarżący w 2006 r. wystąpił o przeliczenie podstawy wymiaru emerytury i wówczas oba wskazane w skardze rozporządzenia już nie obowiązywały. Inaczej ujmując, Sąd Apelacyjny mógł stwierdzić, że przepisy rozporządzeń

nie miały zastosowania do przeliczenia podstawy wymiaru emerytury skarżącego.

Natomiast przeciwne twierdzenie skarżącego w obecnej sprawie musiałoby wskazywać regulację prawną, według której podane w podstawie skargi przepisy obu rozporządzeń miałyby nadal zastosowanie. Takiej regulacji w podstawie skargi skarżący

nie wskazał (art. 42410 k.p.c.). W konsekwencji nie może zasadnie twierdzić, że objęty skargą wyrok był niezgodny z prawem, gdyż podstawa wymiaru (zarobki na stanowisku naczelnika) winny być obliczone z zastosowaniem reguł wynikających ze

wskazanych rozporządzeń z 31 sierpnia 1972 r. i z 22 listopada 1990 r. Skoro skarga

naruszenie art. 111 ustawy o emeryturach i rentach z FUS łączy z przepisami już

nieobowiązujacymi, to nie można stwierdzić, że objęty skargą wyrok jest niezgodny z

prawem. Skarżący pomija, że art. 111 ustawy o emeryturach i rentach odwołuje się

do art. 15 tej ustawy. Ten przepis stanowi aktualnie punkt wyjścia dla ustalenia podstawy wymiaru świadczeń emerytalnych i ich przeliczania. Skarżący nie zarzuca naruszenia tego przepisu. Podstawa wymiaru według art. 15 ustawy emerytalnej oparta

jest na regule, że podstawę wymiaru stanowi przeciętna podstawa wymiaru składek

na ubezpieczenia społeczne. Nie koreluje więc z założeniem skarżącego, gdyż według rozporządzenia z 30 listopada 1972 r. w sprawie zakresu działania naczelnika

gminy jego wynagrodzenie było wolne od podatku i potrąceń na składkę emerytalną.

Inaczej rzecz ujmują, brak jest aktualnie obowiązującego przepisu, a przynajmniej

skarżący go nie wskazuje (takiego jak w rozporządzeniu z 22 listopada 1990 r. w

sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent) według którego istniałby

obowiązek szczególnego „ubruttowienia” wynagrodzenia naczelnika.

W tej sprawie nie chodzi też o rozstrzygnięcie kwestii wysokości wynagrodzenia jako podstawy wymiaru emerytury, lecz tylko o to, że podstawa skargi nie wskazuje przepisów, z którymi objęty nią wyrok jest niezgodny.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 424 11 § 1 k.p.c.