I BU 7/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I BU 7/11

POSTANOWIENIE

Dnia 24 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn

w sprawie z odwołania J. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o wysokość świadczenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 listopada 2011 r.,

skargi ubezpieczonej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 26 maja 2010 r.,

odrzuca skargę.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 26 maja 2010 r. oddalił apelację od wyroku Sądu

Okręgowego w K. z 16 września 2009 r. J. W. w sprawie przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych o wysokość świadczenia.

Pismem złożonym 21 października 2010 r. ubezpieczona wniosła skargę

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Zaskarżonemu

orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz podstawowych

zasad porządku prawnego i konstytucyjnych wolności, wskazując naruszenie: art.

321 k.p.c., przez nierozpoznanie zaskarżonej decyzji zgodnie z jej wnioskiem, art.

477 14 § 3 k.p.c., przez niewydanie przez organ rentowy decyzji w przedmiocie

ustalenia prawa ubezpieczonej do drugiego świadczenia po zmarłym mężu oraz

oparcie wyroku na podstawie faktycznej niepowołanej przez powódkę to jest art. 95

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń

społecznych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zasadniczo skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem służy zaskarżaniu

prawomocnych wyroków sądów drugiej instancji kończących postępowanie

w sprawie. Wyjątkowo natomiast, zgodnie z art. 424 1 § 2 k.p.c., skarga służy także

od prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji, kończącego

postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej

środków prawnych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych

zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka

i obywatela. Jeżeli zatem skargę wniesiono w sytuacji określonej w art. 424 1 § 2

k.p.c., w skardze tej powinno znaleźć się bliższe uzasadnienie tego, że występuje

właśnie wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi (postanowienia SN

z dnia 18 marca 2007 r., IV CNP 48/07, niepublikowane; z 23 stycznia 2009 r.,

I CNP 107/08, Lex Nr 738071; z dnia 22 czerwca 2011 r., II BP 7/11,

niepublikowane).

Wstępnym warunkiem zastosowania przepisu art. 424 1 § 2 k.p.c. jest

zaistnienie

owego

orzecznictwie

„wyjątkowego

uznaje

się

wypadku”.

między

innymi

Za

taki

w

dotychczasowym

nieskorzystanie

przez

stronę

z przysługującego jej środka zaskarżenia z powodu ciężkiej choroby, katastrofy,

klęski żywiołowej lub błędnej informacji udzielonej przez pracownika sądu

(postanowienia SN z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC z 2006 r., Nr 6, poz.

113; z dnia 22 czerwca 2011 r., II BP 7/11). Pojęcie „wyjątkowego wypadku” odnosi

się do szczególnych okoliczności i przyczyn usprawiedliwiających nieskorzystanie

przez stronę z przysługujących jej zwykłych środków prawnych (postanowienia SN

z dnia 23 stycznia 2009 r., I CNP 107/08; z dnia 9 maja 2008 r., I CNP 19/08,

niepublikowane). Natomiast podjęcie czynności procesowych nieadekwatnych do

należytej ochrony interesów strony nie pozwala przyjąć, że do niezaskarżenia

kwestionowanego

w

skardze

orzeczenia

doszło

na

skutek

wyjątkowych

okoliczności w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c. (wyrok SN z dnia 24 czerwca 2009 r.,

I CNP 28/09, niepublikowane).

Skarga ubezpieczonej o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu

Apelacyjnego nie spełnia powyższych wymogów. Nie zawiera bowiem w części

dotyczącej przesłanki, o której mowa w art. 4241 § 2 k.p.c., wywodu pozwalającego

przekonać Sąd Najwyższy o zaistnieniu takiego wyjątkowego wypadku w sytuacji,

gdy ubezpieczona nie skorzystała z przysługującego jej środka prawnego w postaci

skargi kasacyjnej. Pełnomocnik ubezpieczonej

w skardze

o

stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przyznał, że zmiana lub

uchylenie zaskarżonego orzeczenia w drodze przysługujących środków prawnych

nie jest już możliwe z uwagi na upływ wymaganego ustawą terminu.

Wskazać także należy, że zgodnie z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., skarga

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna

zawierać uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie

orzeczenia, którego skarga ta dotyczy. Warunek ten można uznać za spełniony

jedynie wtedy, gdy strona skarżąca złoży oświadczenie, że szkoda nastąpiła,

wskazując jej rodzaj i rozmiar, a ponadto powoła lub przedstawi dowody lub inne

środki uwiarygodniające jej twierdzenie (por. postanowienia Sądu Najwyższego:

z dnia 22 listopada 2005 r., I CNP 19/05, niepubl.; z dnia 23 września 2005 r.,

III CNP 5/05, niepubl.; oraz z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006, nr

1, poz. 16). Skarżący może ponadto powoływać się tylko na taką szkodę, która

została już wyrządzona na skutek wydania zaskarżonego orzeczenia, a nie na

szkodę, która może powstać dopiero w przyszłości (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 27 października 2005 r., V CNP 28/05, niepubl.). Skarga

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie służy

bowiem zapobieganiu wyrządzeniu szkody, mogącej powstać na skutek jego

wydania, lecz jest środkiem prawnym, który w razie jego uwzględnienia będzie

stanowić podstawę wystąpienia z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa

o naprawienie szkody wyrządzonej tym orzeczeniem (art. 417 1 § 2 k.c.).

Uprawdopodobnienie nie jest poddane ścisłym regułom dowodzenia, natomiast

musi zachować walor wiarygodności w świetle reguł logiki i doświadczenia

życiowego. Konieczne jest zatem wskazanie czasu wyrządzenia szkody, jej

rozmiaru i postaci (damnum emergens lub lucrum cessans) oraz związku

przyczynowego między wystąpieniem uszczerbku a wydaniem orzeczenia.

Sformułowanie zawarte w art. 4171 § 2 k.c. o szkodzie wyrządzonej przez wydanie

orzeczenia, a nie np. przez wykonanie, wskazuje, że ustawodawca - co do zasady nie wyłączył z zakresu odszkodowania uszczerbku polegającego na utracie

przedmiotu

sporu.

Wykazując

jednak

prawdopodobieństwo

rzeczywistego

wyrządzenia szkody, skarżący nie może odwoływać się do argumentów, które

przekonywałyby tylko o możliwości jej powstania, a tym bardziej utożsamiać stanu

jej wyrządzenia wyłącznie z faktem oddalenia jego apelacji od wyroku oddalającego

powództwo.

Żadna ze wskazywanych przez ubezpieczoną okoliczności nie stanowi ani

uprawdopodobnienia faktu wyrządzenia jej szkody, ani nie wskazuje, kiedy ta

szkoda powstała (w jakiej dacie), jaki jest rozmiar (wysokość) i postać (damnum

emergens, lucrum cessans). Twierdzenia skarżącej dotyczące szkody nie

odpowiadały zatem wymaganiu zawartemu w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy odrzucił skargę na podstawie

art. 424 § 1 k.p.c.