I BU 13/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I BU 13/11

POSTANOWIENIE

Dnia 7 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z odwołania S.Ś.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o ustalenie istnienia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 lutego 2012 r.,

skargi ubezpieczonego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2

sierpnia 2010 r.,

odrzuca skargę.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2010 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie S. Ś. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 12 kwietnia 2010 r., stwierdzającej podleganie przez

odwołującego się obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i

wypadkowemu w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 13 kwietnia 2009 r. oraz

dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresach od 10 kwietnia 2000 r. do

31 sierpnia 2000 r. i od 1 października 2000 r. do 30 listopada 2000 r., a także

ustalającej podstawę

zdrowotne.

wymiaru

składek na

ubezpieczenia

społeczne

oraz

W dniu 8 sierpnia 2011 r. pełnomocnik odwołującego się złożył w trybie

art. 4241 § 2 k.p.c. skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Okręgowego z 2 sierpnia 2010 r. Podstawę skargi stanowił zarzut

naruszenia art. 9 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz.

1585 ze zm.).

Skarżący wskazał nadto, że zachodzi wyjątkowy wypadek, „o którym mowa

w art. 4241 § 2 k.p.c., bowiem wydanie wyroku stanowi naruszenie konstytucyjnej

zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), która doczekała się bogatego

skonkretyzowania w orzecznictwie TK i literaturze. Jak podkreśla się więc w

opracowaniach jej dotyczących, niezbędnym jej składnikiem jest zaufanie obywateli

do organów władzy publicznej, a elementem tego ostatniego jest istotnie rzetelne i

kompleksowe informowanie obywateli o ich prawach i obowiązkach, które wynikają

z ustaw”. Ponadto skarżący podniósł, że „nie może już – z uwagi na upływ

terminów procesowych – wnieść innego środka zaskarżenia skierowanego na

podważenie rozstrzygnięcia zawartego w wyroku. W szczególności nie jest możliwe

wniesienie apelacji, ani też skargi kasacyjnej. W ocenie odwołującego się skarga

kasacyjna ponadto, ze względu na okoliczność, że kodeks w zakresie jej

sporządzenia stawia bardzo wysokie wymogi formalne (np. wskazanie przez

skarżącego istotnego zagadnienia prawnego), byłaby środkiem niewłaściwym, z

góry skazanym już na niepowodzenie przed Sądem Najwyższym. W tak

ukształtowanej sytuacji faktycznej i prawnej niniejsza skarga jawi się zatem jako

istotnie

najbardziej

słuszne

rozwiązanie,

pozwalające

bowiem

uwypuklić

zagadnienie szkody, jaka grozi odwołującemu się wskutek wykonania orzeczenia”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

przysługuje od prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji, gdy przez jego

wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego

orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest

możliwe. Wyjątek od tej zasady przewidziano w art. 4241 § 2 k.p.c. W sytuacji, gdy

strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, dopuszczalność

skargi uzależniona jest od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: istnienia

wyjątkowego

wypadku

oraz

występowania

niezgodności

z

prawem

o

kwalifikowanym charakterze, wynikającej z naruszenia podstawowych zasad

porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela.

Pojęcie wypadku wyjątkowego dotyczy zarówno przyczyn niezgodności z prawem

wyroku ocenianych w kontekście naruszenia podstawowych zasad porządku

prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, jak i

przesłanek, dla których strona postępowania sądowego nie skorzystała z

przysługujących jej środków prawnych do zaskarżenia orzeczenia.

Obowiązkiem skarżącego jest wykazanie w skardze, stosownie do treści

art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., że zachodziły takie uzasadnione obiektywnie okoliczności,

które uniemożliwiły stronie zaskarżenie wyroku w drodze dostępnych środków

prawnych.

Wykazanie

wystąpienia

wyjątkowego

wypadku

uzasadniającego

wniesienie skargi, stanowi samoistny element skargi i należy do jej wymogów

konstrukcyjnych, którego brak nie może być przez stronę naprawiony. Okoliczności,

w jakich doszło do niezaskarżenia wadliwego z punktu widzenia strony orzeczenia,

mają zasadnicze znaczenie dla odpowiedzialności subsydiarnej Skarbu Państwa, to

bowiem strona winna wykazać, że za pomocą dostępnych jej środków prawnych

uczyniła wszystko, żeby szkody uniknąć lub zapobiec jej powstaniu.

W niniejszej skardze odwołujący się nie powołuje się na żadne wyjątkowe

okoliczności, uniemożliwiające mu wzruszenie będącego przedmiotem skargi

wyroku. Strona skarżąca nie złożyła apelacji od wyroku Sądu Okręgowego, wobec

czego niezaskarżenie wyroku nastąpiło nie na skutek wyjątkowych okoliczności,

tylko na skutek zaniechania odwołującego się. Z utrwalonego już w tym zakresie

orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że okolicznościami uzasadniającymi

potraktowanie sytuacji jako wyjątkowej w rozumieniu omawianego przepisu może

być, na przykład, ciężka choroba, katastrofa, klęska żywiołowa, czy uzyskanie

błędnej informacji od sądu, co uniemożliwiło stronie skorzystanie z przysługującego

jej środka zaskarżenia (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 2 lutego

2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006 nr 6, poz. 113, z dnia 2 marca 2006 r., I BU 2/05,

LEX nr 299165, czy z dnia 21 listopada 2007 r., I BP 41/07, LEX nr 621124). Strona

skarżąca jakiejkolwiek tego typu okoliczności nie wskazała, powołując się wyłącznie

na zawinione przez siebie uchybienie polegające na niewniesieniu apelacji od

wyroku Sądu pierwszej instancji. Wyklucza to uznanie tego wypadku za wyjątkowy

w myśl art. 4241 § 2 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji

(art. 4248 § 2 k.p.c.).