I BU 12/06 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 5 lutego 2007 r.

I BU 12/06

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlega odrzuceniu, jeżeli była możliwa zmiana lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych (np. skargi kasacyjnej), a

skarżący nie skorzystał z możliwości wniesienia tych środków (art. 424 8 § 2

k.p.c. w związku z art. 4241 § 1 k.p.c.).

Sędzia SN Katarzyna Gonera.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego

2007 r. sprawie z odwołania Wiesława H. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o emeryturę, na skutek skargi ubezpieczonego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 stycznia 2006 r. [...]

o d r z u c i ł skargę.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyrokiem z 10 stycznia 2006 r. [...] oddalił apelację wnioskodawcy Wiesława H. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Suwałkach z 4

lutego 2005 r. [...] w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o emeryturę.

Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł w jego imieniu skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - wyroku Sądu Apelacyjnego z 10

stycznia 2006 r. [...]. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na naruszeniu przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118

zez zm.) oraz naruszeniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego

1983 r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), przez co

Wiesławowi H. odmówiono prawa do emerytury. Skarżący podniósł, że zaskarżony

wyrok jest sprzeczny z treścią zebranego materiału dowodowego. Został bowiem

wydany w oparciu o budzącą wątpliwości opinię biegłego sądowego. Skarżący

stwierdził, że wyrok Sądu Apelacyjnego jest niezgodny z treścią art. 32 ustawy o

emeryturach i rentach z FUS, „które to świadczenie przysługuje w niższym wieku niż

powszechny pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze”. Pełnomocnik wnioskodawcy wskazał, że oddalenie roszczenia

skarżącego naraziło go na szkodę w postaci braku świadczenia emerytalnego jako

źródła jego egzystencji. Stwierdził także, że ze względu na treść art. 398 2 k.p.c. „kasacja” była niedopuszczalna.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 424 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, przysługującym tylko wtedy, gdy zmiana lub

uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie

było i nie jest możliwe. W związku z tym skarga jest dopuszczalna, gdy strona wykaże, że skorzystała ze wszystkich środków procesowych lub że środki te nie przysługiwały i nie przysługują jej w tej sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 27

stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006 nr 7-8, poz. 140).

Według art. 424 § 1 k.p.c., skarga powinna zawierać: 1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości

czy w części, 2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie, 3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, 4) uprawdopodobnienie

wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, 5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono stosując

art. 424 § 2 k.p.c. - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie

skargi, 6) wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu

Apelacyjnego w Białymstoku wydanego w sprawie o ustalenie prawa do wcześniejszej emerytury i przyznanie tego prawa jest niedopuszczalna przede wszystkim z tej

przyczyny, że możliwe było wniesienie od zaskarżonego wyroku skargi kasacyjnej.

Skarżący nie wykazał w jakikolwiek sposób, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia

w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 4245 § 1 pkt 5

k.p.c.). Wymaganie wykazania tej przesłanki skargi jest spełnione, gdy skarżący

przeprowadzi wywód prawny, z którego wynika, że ani skarga kasacyjna, ani skarga

o wznowienie postępowania nie są w rozpoznawanej sprawie dopuszczalne albo z

innych przyczyn nie mogą zostać skutecznie wniesione oraz że wzruszenie orzeczenia w drodze innych środków procesowych nie jest dopuszczalne lub zostało przeprowadzone w sposób nieskuteczny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 27

stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006 nr 7-8, poz. 140). Wywód prawny jest

zbędny tylko wtedy, gdy skarżący dołączy do skargi odpisy orzeczeń dowodzących,

że uruchomienie innych środków procesowych okazało się nieskuteczne (np. odpis

prawomocnego postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania albo

o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu jej przedmiotowej niedopuszczalności).

Skarżący musi zatem przedstawić w skardze te okoliczności w sposób wyczerpujący

i niebudzący wątpliwości oraz dowieść ich istnienia i odpowiednio uzasadnić.

W rozpoznawanej sprawie skarżący poprzestał na stwierdzeniu, że ze

względu na treść art. 3982 k.p.c. „kasacja” była niedopuszczalna. Takie stwierdzenie

nie odpowiada obowiązującemu stanowi prawnemu. Skarżący przyjął, że skarga kasacyjna była niedopuszczalna z uwagi na treść art. 3982 k.p.c. Zgodnie z art. 3982 §

1 k.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w

których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych,

w sprawach gospodarczych - niższa niż siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych, a w

sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć

tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga

kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o

przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Rozpatrywana sprawa mieści się niewątpliwie w kategorii spraw o przyznanie

emerytury. Przedmiotem odwołania, które rozpoczęło postępowanie sądowe przed

sądem ubezpieczeń społecznych, były bowiem decyzje ZUS z 31 kwietnia 2004 r. i

17 maja 2004 r. odmawiające wnioskodawcy prawa do wcześniejszej emerytury ze

względu na pracę w szczególnych warunkach. Od zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego skarga kasacyjna przysługiwała wnioskodawcy niezależnie od wartości

przedmiotu zaskarżenia. Po ogłoszeniu wyroku Sądu Apelacyjnego skarżący został

pouczony o prawie wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego, z którego to

prawa jednak nie skorzystał. Mimo stosownego pouczenia przez Sąd drugiej instancji

o dopuszczalności skargi kasacyjnej, skarżący nie wniósł tego środka zaskarżenia.

Zmiana lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia w drodze przysługujących stronie

środków prawnych było zatem możliwe. Skoro wnioskodawca możliwości tej nie wykorzystał i nie zaskarżył wyroku Sądu Apelacyjnego niewątpliwie przysługującą mu wbrew twierdzeniom jego pełnomocnika - skargą kasacyjną, w której mógł zakwestionować legalność prawomocnego orzeczenia Sądu Apelacyjnego, a tym samym ewentualnie - doprowadzić do jego zmiany lub uchylenia, to skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest niedopuszczalna.

Zgodnie z art. 4248 § 2 k.p.c., skarga podlega odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa.

Sąd Najwyższy odrzuca także skargę niespełniającą wymagań określonych w

art. 4245 § 1 k.p.c. Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie podlega odrzuceniu

również z tej przyczyny, że skarżący nie przytoczył jej podstaw oraz ich uzasadnienia, czego w sposób bezwzględny wymaga art. 4245 § 1 pkt 2 k.p.c. Skarżący powołał się jedynie ogólnie na naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,

jednak nie wskazał żadnego konkretnego przepisu, który został naruszony zaskarżonym orzeczeniem. Przytoczenie podstaw skargi o stwierdzenie niegodności z prawem prawomocnego orzeczenia polega tymczasem na wskazaniu konkretnych naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowały niezgodność orzeczenia z prawem, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona

szkoda (art. 4244 k.p.c.). Nie jest możliwe wskazanie jako podstaw skargi całych aktów prawnych.

Nie sanuje powyższego braku konstrukcyjnego skargi wskazanie przepisu

prawa, z którym - w ocenie skarżącego - zaskarżone orzeczenie jest niezgodne (art.

4245 § 1 pkt 3 k.p.c.) , skoro wymagania konstrukcyjne skargi przewidziane w pkt 2 i

pkt 3 art. 4245 § 1 k.p.c. są niezależne od siebie i spełniają, jako istotne elementy

skargi, różne funkcje (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 20 lipca 2005 r., IV

CNP 1/05 oraz z 18 stycznia 2006 r., III CNP 21/05, niepublikowane, a także z 27

stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006 nr 7-8, poz. 140).

Ponadto skarga nie spełnia wymagania przewidzianego w art. 424 5 § 1 pkt 4

k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że przewidziany w art. 424 5 §

1 pkt 4 k.p.c. obowiązek uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody polega na złożeniu przez skarżącego oświadczenia, że szkoda wystąpiła - ze wskazaniem jej rodzaju

i rozmiaru - oraz uwiarygodnieniu tego oświadczenia przez powołanie i przedstawienie dowodów (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2005 r., III CNP

4/05, OSNC 2006 nr 1, poz. 16 i z 13 grudnia 2005 r., I CNP 28/05, niepublikowane).

Niezbędne jest przy tym przeprowadzenie wywodu wykazującego czas powstania

szkody oraz związek przyczynowy między jej powstaniem a wydaniem zaskarżonego

orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2006 r., IV CNP

38/05, Biuletyn SN 2006 nr 4, s. 10). Tymczasem skarżący ograniczył się do stwierdzenia, że oddalenie roszczenia wnioskodawcy naraziło go na szkodę w postaci

braku świadczenia emerytalnego jako źródła jego egzystencji. Oświadczenie to bardzo ogólnikowe i nieuprawdopodobnione wnioskami dowodowymi - nie może zostać uznane za spełniające wymaganie z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 4248 § 2 k.p.c. odrzucił

skargę.