I BP 8/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I BP 8/11

POSTANOWIENIE

Dnia 10 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z powództwa R. P.

przeciwko PKP Polskim Liniom Kolejowym SA Zakładowi Linii Kolejowych w Ł.

o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 stycznia 2012 r.,

skargi powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu

Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł.

z dnia 21 maja 2009 r.,

odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 maja 2009 r. Sąd Okręgowy w Ł. oddalił apelację R. P.

od wyroku z dnia 26 lutego 2009 r. Sądu Rejonowego w Ł., którym oddalono jego

powództwo przeciwko PKP Polskim Liniom Kolejowym S.A. Zakładowi Linii

Kolejowych w Ł. o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych.

W ocenie Sądu drugiej instancji, wykładnia art. 151 § 1 w związku z art. 135

k.p. prowadzi do wniosku, że ustawodawca uzależnił występowanie pracy

w godzinach nadliczbowych od jednoczesnego przekroczenia normy oraz wymiaru

czasu pracy. Zatem samo przekroczenie przez pracownika wymiaru czasu pracy

bez przekroczenia bezwzględnie obowiązujących norm (8-godzinnej dobowej i 40godzinnej tygodniowej w przyjętym okresie rozliczeniowym) nie uprawnia

pracownika do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. W tym

zakresie Sąd odwoławczy powołał się na stanowisko doktryny (M. Gersdorf:

Kontrowersje

wokół

pojęcia

pracy

w

godzinach

nadliczbowych,

Praca

i

Zabezpieczenie Społeczne 2004 nr 3, s. 22-23 oraz E. Szemplińska: Komentarz do

kodeksu pracy pod redakcją E. Florka, Warszawa 2005, s. 852).

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem powyższego wyroku

powód zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację

i zastosowanie art. 130 § 2 w związku z art. 151 § 1 k.p. w brzmieniu

obowiązującym od 1 stycznia 2004 r., polegające na przyjęciu przez Sądy obu

instancji, że święto występujące w dniu innym niż niedziela obniża wymiar czasu

pracy w okresie rozliczeniowym, natomiast praca wykonywana ponad ten obniżony

wymiar czasu pracy nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych z uwagi na brak

jednoczesnego obniżenia normy czasu pracy (wraz z obniżeniem wymiaru czasu

pracy). Skarżący wskazał, że po pierwsze - zaskarżony wyrok jest niezgodny

z powołanymi wyżej przepisami, po drugie - przez jego wydanie poniósł szkodę w

kwocie 2.997,76 zł, na którą składa się: 2.530,42 zł tytułem wyrównania

wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, tj. po przekroczeniu

obniżonego wymiaru czasu pracy w związku z wystąpieniem święta w dniu innym

niż niedziela oraz kwota 467,34 zł tytułem skapitalizowanych odsetek od powyższej

kwoty do dnia poprzedzającego wniesienie powództwa i po trzecie - wzruszenie

zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest

możliwe z uwagi na wartość przedmiotu sporu i zaskarżenia. W konsekwencji

skarżący wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu drugiej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Stosownie do art. 4249 k.p.c., Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do

rozpoznania, jeżeli jest oczywiście bezzasadna. Bezzasadność skargi jest

oczywista, gdy już z jej treści, bez głębszych i jurydycznych dociekań wynika, że nie

zostałaby uwzględniona, czyli Sąd Najwyższy oddaliłby ją (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2008 r., II BP 1/08, LEX nr 470957 oraz z dnia

26 sierpnia 2008 r., III BP 3/08, OSNP 2010 nr 1-2, poz. 13). Przy dokonywaniu

oceny w tym zakresie należy mieć na uwadze, że po pierwsze - skarga

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie zastępuje

wynikającej z zarzutu naruszenia prawa skargi kasacyjnej, ale wymaga oceny, że

kwestionowany wyrok jest niezgodny z prawem, a po drugie - wyrok niezgodny

z prawem w rozumieniu art. 4241 k.p.c. to wyrok nie tylko naruszający prawo, ale

taki, który jest sprzeczny z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni

przepisami i z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć, albo został wydany w

wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania

prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2006 r., I BP 1/06, OSNP 2007 nr 15-16, poz.

216). Takie definiowanie pojęcia „wyrok niezgodny z prawem” wynika ze specyfiki

władzy sądowniczej oraz jej ustroju i w konsekwencji konieczności formułowania

autonomicznej, swoistej definicji bezprawności jako przesłanki odpowiedzialności

Państwa za szkodę wyrządzoną wyrokiem sądowym. Na proces stosowania prawa

składa się bowiem nie tylko ustalenie stanu faktycznego, ale także poddanie

wykładni właściwych przepisów w celu ustalenia treści normy prawnej, dokonanie

subsumcji stanu faktycznego do tej normy oraz ustalenie wynikających z niej

skutków prawnych. W konsekwencji proces wykładni prawa jest wieloetapowy

i złożony i - w zależności od zastosowanych metod - może prowadzić

i niejednokrotnie prowadzi do różnych rezultatów. Z tego względu pozytywne

rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie, nawet o takim samym stanie faktycznym

i prawnym, nigdy nie stanowi źródła prawa dla roszczenia zgłoszonego w innej

indywidualnej sprawie z powołaniem się na określone w art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady sprawiedliwości społecznej i równości.

W

orzecznictwie

Europejskiego

Trybunału

Sprawiedliwości

i

Trybunału

Konstytucyjnego podkreśla się, że szczególne funkcje wypełniane w państwie przez

sądy oraz zasada pewności prawa powodują, że państwo może ponieść

odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną orzeczeniem sądowym tylko wtedy, gdy

sąd naruszył prawo w sposób oczywisty, w przypadku bowiem wykonywania

władzy dyskrecjonalnej niezbędny jest pewien margines błędu, którego popełnienie

nie może rodzić odpowiedzialności odszkodowawczej państwa (por. wyrok ETS z

dnia 30 września 2003 r., C-224/01, Gerhard Koebler przeciwko Austrii).

W konsekwencji stan prawny wynikający z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP nie może

być rozumiany jako stworzenie podstawy prawnej do dochodzenia roszczeń

odszkodowawczych w odniesieniu do każdego wadliwego orzeczenia sądowego

(por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/00, OTK

2001 nr 8, poz. 256).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej skargi należy stwierdzić, że nie

może być skuteczne jej oparcie na zarzutach naruszenia wskazanych przez

skarżącego przepisów prawa materialnego. W tym zakresie skarżący argumentuje,

że skoro wyrokiem z dnia 10 czerwca 2008 r., I BP 54/07 (LEX nr 494034) Sąd

Najwyższy oddalił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia wniesioną przez pracodawcę w sprawie o analogicznym stanie

faktycznym i prawnym, to „tym samym zaskarżony wyrok został uznany za zgodny

z prawem”, co potwierdza zasadność prezentowanego przez skarżącego

stanowiska, że „praca wykonywana przez powoda w miesiącach, w których

występowało święto skutkujące obniżeniem wymiaru czasu pracy winna być

również traktowana jako praca w godzinach nadliczbowych. Tym samym powód

powinien otrzymać oprócz ‘normalnego’ wynagrodzenia według stawki godzinowej

wynikającej z osobistego zaszeregowania również dodatek z tytułu pracy w

godzinach nadliczbowych”. Tymczasem z powołanego przez skarżącego wyroku

Sądu Najwyższego wynika tylko tyle, że skarga nie mogła być uznana za zasadną,

skoro „kwestionowane orzeczenie (…) nie zapadło z oczywistym i rażącym

naruszeniem prawa, było natomiast wyrazem dopuszczalnej interpretacji przepisów

prawa materialnego”, a w konsekwencji będący przedmiotem rozpoznania

prawomocny wyrok sądu drugiej instancji nie jest niezgodny z prawem

w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu wskazanego wyroku podkreślono

wyraźnie, że „niezgodność orzeczenia z prawem powodująca odpowiedzialność

odszkodowawczą państwa musi polegać na oczywistej obrazie prawa. Nie jest nią

natomiast wybór jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa, choćby a

posteriori okazała się nieprawidłowa. Niezgodność prawomocnego orzeczenia

z prawem może wynikać tylko z oczywistych błędów sądu, spowodowanych

rażącym naruszeniem zasad wykładni lub stosowania prawa”. W rezultacie

odmienne

poglądy

prezentowane

w

przedmiotowej

kwestii

nie

zmieniają

„najistotniejszej dla rozpoznawanej sprawy konkluzji, że przyjęty przez Sąd

Okręgowy wynik interpretacji prawnej tych przepisów mieści się w granicach

uprawnionej wykładni”. Taka sytuacja występuje również w sprawie, w której

wniesiona została niniejsza skarga, z tą tylko różnicą, że Sąd odwoławczy - z

powołaniem się również na poglądy doktryny - zaprezentował ten inny właśnie

wynik interpretacji prawnej art. 151 § 1 w związku z art. 130 § 2 k.p.

Zawarte w skardze rozważania odnoszące się do obrazy art. 233 k.p.c. oraz

przepisów

ponadzakładowego

układu

zbiorowego

pracy

są

zupełnie

bezprzedmiotowe z uwagi na brak podniesienia zarzutu ich obrazy w ramach

podstaw skargi.

Wszystko to oznacza, że zaskarżony wyrok nie może zostać oceniony jako

niezgodny z prawem w rozumieniu art. 4241 k.p.c., gdyż nie można mu przypisać

sprzeczności z przepisami niepoddającymi się różnej wykładni i z ogólnie

przyjętymi standardami rozstrzygnięć. W konsekwencji prowadzi to do rodzącego

się prima facie wniosku, że skarga nie mogłaby zostać uwzględniona, co czyni ją

oczywiście bezzasadną.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do

rozpoznania na podstawie art. 4249 k.p.c.