I BP 34/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I BP 34/10

POSTANOWIENIE

Dnia 19 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera

w sprawie z powództwa C. Ś., J. Ś. i M. S.

przeciwko Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w W. Biuru

Terenowemu w K.

z udziałem interwenienta ubocznego Syndyka Masy Upadłości O. P. Spółki z o.o. w

upadłości w S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 kwietnia 2011 r.,

skargi interwenienta ubocznego o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w K.

z dnia 23 października 2008 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wyrokiem z 28

maja 2008 r., w sprawie …379/07 z powództwa C. Ś., J. Ś. i M. S. przeciwko

Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w W. Biuru Terenowemu

w K. z udziałem interwenienta ubocznego Syndyka masy upadłości „O.P.” Spółki z

o.o. w upadłości w S., zasądził od pozwanego na rzecz powodów odpowiednio

kwoty: 15.943,05 zł, 11.928 zł i 11.449,85 tytułem niezaspokojonych przez

upadłego pracodawcę świadczeń ze stosunku pracy

oraz koszty zastępstwa

procesowego w kwocie po 2.700 zł dla każdego z powodów. Jednocześnie Sąd

Rejonowy oddalił wniosek interwenienta ubocznego o przyznanie mu od strony

pozwanej kosztów zastępstwa procesowego.

W zażaleniu na zawarte w powyższym wyroku postanowienie oddalające

jego wniosek o przyznanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego interwenient

uboczny zarzucił naruszenie art. 107 i 109 k.p.c., a także art. 98, art. 99, art. 108 i

102 k.p.c. oraz § 2 ust. 1 i 2, § 6 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1349 ze zm.) twierdząc, że koszty zastępstwa procesowego powinny zostać

zasądzone na rzecz interwenienta ubocznego od strony pozwanej.

Strona pozwana wniosła o oddalenie zażalenia.

Sąd

Okręgowy

–

Sąd

Pracy

i

Ubezpieczeń

Społecznych

w

K. postanowieniem z 23 października 2008 r., w sprawie … 109/08, zmienił

zaskarżone postanowienie w przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego i

zasądził od strony pozwanej na rzecz interwenienta ubocznego 60 zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania, a w pozostałym zakresie oddalił zażalenie. Sąd Okręgowy

stwierdził, że brak wykazania przez interwenienta istnienia przesłanek zasadności

wniosku, przy samym jedynie żądaniu zwrotu kosztów według zasad stosowanych

do stron procesu, nie determinuje ani zasadności wniosku interwenienta, ani

konieczności jego oceny przez sąd według zasad i przepisów dotyczących stron

postępowania. W

ocenie Sądu Okręgowego, nakład pracy pełnomocnika

interwenienta ubocznego (radcy prawnego) należało wycenić w realiach niniejszej

sprawy na poziomie stawki minimalnej wynagrodzenia należnego radcy prawnemu

w sprawach mających za przedmiot roszczenie majątkowe o najniższej wartości

przedmiotu sporu, czyli według § 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w

sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa

kosztów

pomocy

prawnej

udzielonej

przez

radcę

ustanowionego z urzędu, a to uzasadniało przyznaną kwotę 60 zł.

prawnego

W imieniu interwenienta ubocznego skargę o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia - postanowienia Sądu Okręgowego z 23

października 2008 r., … 109/08 - wniósł jego pełnomocnik, zaskarżając

przedmiotowe orzeczenie w części oddalającej wniosek o zasądzenie kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji ponad

kwotę 60 zł oraz oddalającej wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu zażaleniowym.

Jako podstawy skargi przytoczono naruszenie prawa procesowego, a

mianowicie: 1) art. 98, art. 99, art. 102, art. 107 oraz 109 § 2 k.p.c., a ponadto § 2

ust. 1 i 2, § 6 pkt 5 oraz § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę

prawnego ustanowionego z urzędu, polegające na przyjęciu, że zasada słuszności,

o której mowa w art. 102 k.p.c., wymaga, aby zasądzenie od pozwanego na rzecz

interwenienta ubocznego kosztów postępowania nastąpiło jedynie w granicach

najniższej stawki przewidzianej przez przepisy powołanego rozporządzenia; 2) art.

219 k.p.c. w związku z art. 108 k.p.c., polegające na zamieszczeniu jedynie

jednego rozstrzygnięcia zmieniającego zasądzone na rzecz skarżącego koszty

zastępstwa procesowego, gdy tymczasem ze względu na samodzielny charakter

każdej z połączonych do wspólnego rozpoznania trzech spraw Sąd drugiej instancji

powinien był wydać odrębne - choćby zawarte w jednym postanowieniu rozstrzygnięcia odnośnie do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego należnych

interwenientowi ubocznemu tytułem każdej z trzech połączonych spraw; 3) art. 108

§ 1 k.p.c. w związku z art. 98 k.p.c. i art. 99 k.p.c. oraz § 2 ust. 1 i 2, § 6 pkt 5 oraz

§ 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002

r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa

kosztów

pomocy

prawnej

udzielonej

przez

radcę

prawnego

ustanowionego z urzędu, polegające na oddaleniu w całości żądania zasądzenia na

rzecz interwenienta ubocznego kosztów postępowania zażaleniowego, mimo że

zaskarżone postanowienie było orzeczeniem kończącym postępowanie w danej

instancji, a zażalenie zostało w części uwzględnione.

Skarżący podniósł, że postanowienie Sądu drugiej instancji jest niezgodne z

prawem, a mianowicie z art. 98, art. 99, art. 102, art. 107, 108 § 1, art. 109 § 2 i art.

219 k.p.c., a także § 2 ust. 1 i 2, § 6 pkt 5, § 11 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 2 pkt 1

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z

urzędu. W ocenie skarżącego wydanie przedmiotowego orzeczenia spowodowało

wyrządzenie mu szkody polegającej na nieotrzymaniu zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji w części

przewyższającej koszty ustalone według stawki minimalnej, tj. ponad kwotę 60 zł,

oraz całości kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym.

Wysokość szkody w każdej z trzech połączonych do łącznego rozpoznania spraw

(w kwocie po 2.230 zł) została wyliczona przy przyjęciu minimalnych stawek

przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu dla wartości przedmiotu zaskarżenia ustalonej odrębnie w

stosunku do każdego z trzech powodów.

Skarżący podniósł, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych

środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,

wniesiona 13 października 2010 r., a dotycząca postanowienia Sądu Okręgowego

w K. z 23 października 2008 r., … 109/08, jest niedopuszczalna i z tej przyczyny

podlegała odrzuceniu.

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c. - w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 4

ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr

155, poz. 1037, powoływanej dalej jako ustawa zmieniająca), obowiązującym od 25

września 2010 r. - można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie,

jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub

uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie

było i nie jest możliwe. Przywołana nowa treść art. 424 1 § 1 k.p.c. ma zastosowanie

do przedmiotowej skargi, wniesionej w dniu 13 października 2010 r. (data stempla

pocztowego na kopercie) z tego względu, że ustawa zmieniająca nie zawiera

przepisów przejściowych, z których wynikałby obowiązek stosowania przez Sąd

Najwyższy art. 4241 § 1 k.p.c. w dotychczasowym brzmieniu (sprzed nowelizacji) do

skarg wniesionych w sprawach prawomocnie zakończonych przed dniem jej

wejścia w życie. Tak interpretuje brak przepisów międzyczasowych w ustawie

zmieniającej Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach wydanych po 25 września

2010 r. (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 listopada 2010 r., II BP

10/10, niepublikowane oraz wydane w analogicznych sprawach postanowienia

Sądu Najwyższego z 4 lutego 2011 r., I BP 48/10, z 12 kwietnia 2011 r., I BP 64/10,

z 19 kwietnia 2011 r., I BP 31/10, z 30 kwietnia 2011 r., I BP 39/10, wszystkie

niepublikowane). Brak przepisów przejściowych powoduje, że obowiązuje w tym

przypadku ogólna zasada natychmiastowej skuteczności przepisów procesowych,

wynikająca z art. XV i art. XVI ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Przepisy

wprowadzające Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 297 ze zm.).

Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej, skarga o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje

obecnie – od 25 września 2010 r. - tylko od prawomocnych w y r o k ó w sądu

drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie oraz postanowień co do istoty

kończących postępowanie w sprawie wydanych przez sąd drugiej instancji w

postępowaniu

nieprocesowym,

postępowaniu

o

uznanie

i

stwierdzenie

wykonalności orzeczeń sądów państw obcych oraz w postępowaniu o uznanie i

stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub

ugody zawartej przed sądem polubownym za granicą (art. 424 1, art. 519, art. 1148

§ 3, art. 11511 § 3 i nowy art. 1215 § 3 k.p.c.). Od innych prawomocnych orzeczeń

skarga ta, poczynając od 25 września 2010 r., nie przysługuje. W treści

uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej podniesiono także, że projektodawca

nie uwzględnił uwag do projektu ustawy zgłoszonych przez Prokuratorię Generalną

Skarbu Państwa, która podnosiła potrzebę dodania przepisu o charakterze

przejściowym, który dawałby podstawę do rozpatrywania na "dotychczasowych

zasadach" skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń

sądów drugiej instancji innych niż wyroki, wydanych przed 25 września 2010 r.

Postulat Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa nie został uwzględniony z uwagi

na założenie dotyczące bezpośredniego zastosowania przepisów nowych. Opisana

zmiana legislacyjna nie pozbawia strony możliwości dochodzenia odszkodowania z

tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego

z prawem, innego niż orzeczenia przewidziane w art. 424 1 § 1 (wyroki), art. 519,

art. 1148 § 3, art. 11511 § 3 i nowym art. 1215 § 3 k.p.c., co więcej - upraszcza jego

drogę, gdyż stosownie do art. 4241b k.p.c. (dodanego na podstawie tej samej

ustawy zmieniającej) - w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie

przysługuje,

odszkodowania

z

tytułu

szkody

wyrządzonej

przez

wydanie

prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez

uprzedniego stwierdzenia niezgodności tego orzeczenia z prawem przez Sąd

Najwyższy w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z

przysługujących jej wcześniej środków prawnych.

Skoro ustawa zmieniająca z dnia 22 lipca 2010 r. nie zawiera przepisów

przejściowych, z których wynikałby obowiązek stosowania art. 424¹ § 1 k.p.c. w

dotychczasowym brzmieniu do skarg wniesionych w sprawach prawomocnie

zakończonych przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji, przedmiotowa skarga

na postanowienie Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

K. z 23 października 2008 r., nadana w urzędzie pocztowym 13 października 2010

r., czyli po wejściu w życie ustawy zmieniającej brzmienie art. 424¹ § 1 k.p.c., jest

niedopuszczalna.

Z przytoczonych względów należało na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. orzec

jak w sentencji.