I BP 11/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I BP 11/09

POSTANOWIENIE

Dnia 12 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z powództwa A. M. - Firmy Transportowo-Spedycyjno-Handlowej w Z.

przeciwko M. S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 listopada 2009 r.,

skargi pozwanego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia - od postanowienia Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w S.

z dnia 17 kwietnia 2009 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2009 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w S. oddalił zażalenie pozwanego M. S. od

postanowienia Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. z

dnia 2 grudnia 2008 r., którym odrzucone zostały zarzuty pozwanego od nakazu

zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym, wobec ich nieopłacenia przez

profesjonalnego pełnomocnika opłatą przewidzianą w art. 19 ust. 4 pkt 1 ustawy z

dnia 28 lipca 2008 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167,

poz. 1398 ze zm., zwanej dalej ustawą o kosztach sądowych).

W

skardze

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

powyższego

postanowienia pozwany zarzucił naruszenie art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach

sądowych, polegające na bezzasadnym przyjęciu, iż zarzuty od nakazu zapłaty w

postępowaniu nakazowym w sprawie z zakresu prawa pracy, w której wartość

przedmiotu sporu nie przewyższa 50.000 zł podlegają opłacie na podstawie art. 19

ust. 4 pkt 1 tej ustawy. Skarżący wskazał, że: zaskarżone postanowienie jest

niezgodne z art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych; szkoda spowodowana

przez jego wydanie sprowadza się do pozbawienia pozwanego możliwości

zaskarżenia nakazu zapłaty, a zatem do konieczności zapłacenia nienależnego

świadczenia, a także do utraty opłaty sądowej od zażalenia oraz kosztów

zastępstwa adwokackiego; wzruszenie zaskarżonego postanowienia w drodze

innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, gdyż pozwanemu nie

przysługuje ani zażalenie do Sądu Najwyższego, ani skarga kasacyjna, ani skarga

o wznowienie postępowania.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie niezgodności z

prawem zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pozwany, na skutek niesłusznego

odrzucenia zarzutów, został pozbawiony możliwości wykazania bezzasadności

żądania pozwu. Gdyby nie niezgodne z prawem orzeczenia Sądów obu instancji,

nakaz zostałby uchylony, a powództwo oddalone, gdyż argumenty podniesione w

zarzutach od nakazu zapłaty skutkowałyby oddaleniem żądania powoda w całości.

Oceniając dopuszczalność skargi Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej

instancji, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub

uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie

było i nie jest możliwe. Przepis art. 4245 § 1 k.p.c. określa w sześciu punktach

wymagania, jakim powinna odpowiadać skarga o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia. Sąd to: oznaczenie orzeczenia (pkt 1),

przytoczenie podstaw skargi oraz ich uzasadnienia (pkt 2), wskazanie przepisu

prawa,

z

którym

zaskarżone

orzeczenie

jest

niezgodne

(pkt

3),

uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody (pkt 4), wykazanie, że wzruszenie

orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe (pkt 5)

oraz wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem (pkt 6).

Oceniana pod kątem dopuszczalności skarga nie zawiera elementu

wymienionego w pkt 4 § 1 art. 4245 k.p.c., to jest uprawdopodobnienia wyrządzenia

szkody, którą skarżący upatruje „w pozbawieniu go możliwości zaskarżenia nakazu

zapłaty, a w konsekwencji konieczności zapłacenia nienależnego świadczenia”. Z

wywodów skargi wynika więc jednoznacznie, że poniesiona przez skarżącego

szkoda nie odnosi się do wydania postanowienia z dnia 17 kwietnia 2009 r., a

jedynie może mieć związek z wydaniem przez Sąd pierwszej instancji nakazu

zapłaty z dnia 8 listopada 2007 r. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z

dnia 27 stycznia 2006 r., II CNP 18/05 (OSNC 2006 nr 7-8, poz. 139),

postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie sądu

pierwszej instancji odrzucające skargę o wznowienie postępowania może być

przedmiotem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia tylko wtedy, gdy szkoda została wyrządzona przez wydanie tego

orzeczenia, a nie przez wydanie orzeczenia objętego skargą o wznowienie

postępowania. Pogląd ten dotyczy odpowiednio postanowienia sądu drugiej

instancji odrzucającego zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji

odrzucające apelację (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia

2007 r., l BP 16/07, OSNP 2008 nr 11-12, poz. 168), postanowienia sądu drugiej

instancji o odrzuceniu apelacji lub oddalającego zażalenie na postanowienie sądu

pierwszej instancji odrzucające apelację oraz postanowienia sądu drugiej instancji

oddalającego

zażalenie

na

odrzucenie

sprzeciwu

od

nakazu

zapłaty

w

postępowaniu upominawczym lub zarzuty w postępowaniu nakazowym (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2007 r., III CNP 67/07,

OSNC-ZD 2008 nr 3, poz. 90).

Skarżący z wydaniem przez Sąd Okręgowy postanowienia z dnia 17 kwietnia

2009 r. o oddaleniu zażalenia łączy skutki, które wynikają z prawomocnego nakazu

zapłaty Sądu Rejonowego. Tymczasem ewentualna szkoda, której wysokości

skarżący zresztą nie wykazuje, nie pozostaje w związku przyczynowym z

zaskarżonym postanowieniem. Zamknęło ono bowiem skarżącemu jedynie

możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania wyroku, który mógłby

zostać

następnie

poddany

kontroli

instancyjnej.

Konsekwencją

wydania

zaskarżonego postanowienia jest istnienie nakazu zapłaty, który ma skutki

prawomocnego wyroku (art. 494 § 2 k.p.c.), korzystającego z powagi rzeczy

osądzonej. Wniesiona skarga nakazu tego nie dotyczy, a zatem nie ma możliwości

poddania go jakiejkolwiek weryfikacji, gdyż Sąd Najwyższy nie może zastępować

Sądu pierwszej lub drugiej instancji i rozstrzygać, jakie orzeczenie w sprawie

powinno zapaść (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r.,

V CNP 79/05, Lex nr 198521 z dnia 4 lipca 2006 r., V CNP 86/06, OSNC 2007 nr 3,

poz. 47 oraz z dnia 30 listopada 2007 r., III CNP 67/07, OSNC-ZD 2008 nr 3, poz.

90).

Zaskarżając jedynie postanowienie w przedmiocie odrzucenia zarzutów,

skarżący nie uprawdopodobnił (i nie mógł uprawdopodobnić) powstania szkody w

wyniku

wydania

nakazu

zapłaty.

Wydanie

postanowienia

bezzasadnie

odrzucającego zarzuty od nakazu zapłaty oraz oddalenie zażalenia od tego

postanowienia, odbierające stronie pozwanej możliwość obrony swych praw w

postępowaniu po wydaniu nakazu zapłaty może natomiast stanowić podstawę

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego nakazu (art. 424 1 § 2

k.p.c.).

Z powyższych względów skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia podlega odrzuceniu, o czym Sąd Najwyższy orzekł na

podstawie art. 4248 § 1 k.p.c.