III CZP 54/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 54/12 POSTANOWIENIE Dnia 24 października 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Jan Górowski w sprawie z powództwa M. W. przeciwko A. R., Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu , Sądowi Rejonowemu i BNP Paribas Bank Polska S.A. w W. o zapłatę, na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 października 2012 r., na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r., "Czy w razie niepobrania przez komornika zaliczki na wynagrodzenie za dozór zajętych ruchomości, przyznanego dozorcy w postępowaniu egzekucyjnym postanowieniami sądu i komornika, nie określającymi podmiotu zobowiązanego do wypłaty wynagrodzenia, dozorca jest uprawniony do dochodzenia w odrębnym postępowaniu zapłaty tego wynagrodzenia od wierzyciela? 2 w przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie:

Z jaką chwilą roszczenie dozorcy do wierzyciela o wypłatę wynagrodzenia za dozór staje się wymagalne i w jakim terminie dochodzi do jego przedawnienia oraz czy postanowienie ustalające wynagrodzenie dozorcy przerywa bieg przedawnienia tego roszczenia?" odmawia podjęcia uchwały. 3 Uzasadnienie M. W. wniósł przeciwko A. R., Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu oraz BNP Paribas Bank Polska S.A. w W. powództwo o zasądzenie kwoty 4 140 512,94 zł, w tym 440 408,76 zł z tytułu wynagrodzenia za sprawowanie dozoru nad zajętymi w postępowaniu egzekucyjnym ruchomościami, oraz 3 700 104,20 zł z tytułu odszkodowania za szkodę poniesioną na skutek braku możliwości wyegzekwowania wynagrodzenia za dozór.

Wyrokiem częściowym z dnia 14 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo o zasądzenie kwoty 440 408,76 zł. Z ustaleń wynika, że powód został dozorcą ruchomości, zajętych - na wniosek wierzyciela Fortis Bank Polska S.A. w W., którego następcą prawnym jest pozwany Paribas – w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika sądowego A. R. W postępowaniu tym przyznano dozorcy wynagrodzenie za sprawowanie dozoru w łącznej kwocie 440 408,76 zł, w postanowieniu o przyznaniu wynagrodzenia nie określono natomiast podmiotu zobowiązanego do zapłaty, komornik nie wezwał też wierzyciela do uiszczenia zaliczki.

Postępowanie egzekucyjne w zakresie zajęcia ruchomości zostało ostatecznie umorzone, wobec cofnięcia przez wierzyciela wniosku w tej części, w pozostałym zakresie toczy się nadal. Powód, po zwolnieniu z obowiązków dozorcy, wszczął przeciwko dłużnikowi egzekucję co do kosztów dozoru, jednak okazała się ona bezskuteczna. Sąd Okręgowy uznał, że powód może w odrębnym procesie domagać się zasądzenia od wierzyciela kosztów wynagrodzenia za sprawowanie dozoru, bowiem oddanie zajętych rzeczy pod dozór tworzy pomiędzy dozorcą a stronami postępowania egzekucyjnego stosunek cywilnoprawny, do którego odpowiednie zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego o przechowaniu.

Koszty te powinien zwrócić wierzyciel, który następnie może wyegzekwować ich zwrot od dłużnika. Roszczenie przeciwko wierzycielowi uległo jednak przedawnieniu, bowiem zastosowanie ma art. 8599 k.c., przewidujący roczny termin przedawnienia dla roszczeń z umowy składu, ewentualnie zaś znajduje zastosowanie trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń związanych 4 z prowadzeniem działalności gospodarczej. Oba te terminy powinny być liczone najpóźniej od dnia zakończenia dozoru i upłynęły przed wniesieniem powództwa. Przy rozpoznawaniu apelacji powoda od powyższego wyroku Sąd Apelacyjny powziął wyrażoną w sentencji wątpliwość prawną, którą przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśnione zostało kilkakrotnie, że instytucja określona w art. 390 k.p.c., prowadząca do związania sądów niższej instancji w danej sprawie poglądem Sądu Najwyższego, zawartym w uchwale, jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady podległości sędziego tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji) i reguły samodzielnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd właściwy. Ze względu na tę wyjątkowość, przesłanka stosowania art. 390 § 1 k.p.c. powinna być wykładana ściśle. Zagadnienie prawne, stanowiące przedmiot pytania sądu drugiej instancji powinno być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. m.in. postanowienie z dnia 9 kwietnia 2010 r., III CZP 17/10, z dnia 18 maja 2011 r., III CZP 17/11).

Nie może się sprowadzać do pytania o sposób rozstrzygnięcia sprawy (por. m.in. postanowienie z dnia 10 maja 2007 r., III UZP 1/07, OSNP 2008, nr 3-4, poz. 49). Sąd Najwyższy nie może bowiem zastępować sądów powszechnych w rozstrzygnięciu konkretnej sprawy. W niniejszej zaś sprawie powód dochodzi zasądzenia w odrębnym procesie wynagrodzenia od wierzyciela za sprawowanie obowiązków dozorcy w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z wniosku tego wierzyciela. Przedstawione przez Sąd Apelacyjny pytania sprowadzają się do kwestii, czy dozorcy przysługuje w odrębnym procesie takie roszczenie w razie niepobrania przez komornika zaliczki na wydatki związane z powierzeniem mu tych obowiązków i jaki jest termin przedawnienia takiego roszczenia.

Zmierzają zatem wprost do uzyskania odpowiedzi o sposób rozstrzygnięcia sprawy, co nie jest dopuszczalne. 5 Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) postanowił, jak w sentencji.