IV CZ 2/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CZ 2/08 POSTANOWIENIE Dnia 29 stycznia 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSA Michał Kłos (sprawozdawca) ze skargi wnioskodawczyni o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w B. z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt II Ca (…) w sprawie z wniosku E. Ś. przy uczestnictwie D. J. O., W. K., A. S., D. O., M. Ot., T. L. K. i W. K. o dział spadku, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 stycznia 2008 r., zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt II Ca (…), oddala zażalenie.

Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w B. odrzucił skargę E. Ś. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem tego Sądu w sprawie II Ca (…). Sąd wskazał, że wnioskodawczyni w skardze powołała się na podstawę wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. W trakcie prowadzonego przez nią postępowania o wydanie nieruchomości przyznanej jej mocą postanowienia kończącego postępowanie, o którego wznowienie wniosła, okazało się, że posadowiony na tej 2 nieruchomości budynek stanowi część budynku usytuowanego również na terenie nieruchomości sąsiedniej.

Pogląd ten wyraził Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku zapadłego w sprawie l ACa (…). W ocenie skarżącej oznacza to, że w skład dzielonego majątku spadkowego, powinna wejść jedynie nieruchomość niezabudowana, co uzasadnia obliczenie na nowo wartości przedmiotu spadku i wysokości spłat. Zdaniem Sądu Okręgowego, w sprawie nie zachodzi podstawa wznowienia objęta art. 403 § 2 k.p.c. Stan faktyczny istniejący na gruncie był przedmiotem oceny Sądu Okręgowego w sprawie II Ca (…). Okoliczność, że budynek posadowiony jest na terenie nieruchomości objętej działem oraz nieruchomości sąsiedniej była podnoszona w apelacji uczestników i apelacja ta została oddalona.

Odmienna ocena prawna innego sądu nie jest podstawą wznowienia postępowania. Kierując się powyższymi przesłankami oraz treścią art. 410 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy uznał, że skarga podlega odrzuceniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 403 § 1 pkt 3 k.p.c. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że wyrok dotyczący tego samego stanu faktycznego wydany przez inny sąd, zawierający krańcowo odmienne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, nie stanowi okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania, podczas gdy strona nie mogła skorzystać z tych ustaleń w toczącym się postępowaniu, a mają one zasadnicze znaczenie dla jej sytuacji prawnej oraz poprzez uznanie, że kwestia podnoszona przez skarżącą byłą przedmiotem rozważań sądu w sprawie II Ca (…), podczas gdy sąd w tamtej sprawie nie zajmował się problemem budynku jako części składowej nieruchomości, a wyłącznie rozważał, czy nakłady poczynione na nieruchomość wchodzą w skład spadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedmiotowa skarga oparta została na podstawie wznowienia określonej w art. 403 § 2 k.p.c. Jak stanowi powyższy przepis, można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Należy zgodzić się z twierdzeniem, że w sprawie l ACa (…) Sąd Apelacyjny w B. wyraził odmienny pogląd prawny, niż ten, który legł u podstaw postanowienia w sprawie II Ca (…). Stanowiska obu sądów zajęte zostały na gruncie stanu faktycznego, który obu tym sądom był znany i sprowadzał się do konstatacji, że budynek posadowiony został na terenie dwóch sąsiadujących ze sobą nieruchomości, w tym na terenie nieruchomości objętej działem.

Sytuacja, w której w dwóch różnych 3 postępowaniach sądy zajęły odmienne stanowiska prawne, nie jest objęta podstawą wznowienia, o której mowa w art. 403 § 2 k.p.c. Po pierwsze bowiem, nie należy do kręgu okoliczności faktycznych. Po drugie, fakt posadowienia budynku na obu działkach był uczestnikom postępowania działowego znany, co przyznaje skarżąca w uzasadnieniu zażalenia. Okoliczność ta wynikała ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ustalona bowiem została przez biegłego, który stwierdził, że na spadkowej działce znajduje się część budynku, obejmująca pomieszczenia administracyjne, biurowe, usługowe oraz część sali kinowej.

Zgodnie z art. 684 k.p.c. kognicją sądu w postępowaniu o dział spadku objęte jest ustalenie z urzędu składu i wartości majątku spadkowego, będącego przedmiotem działu. Do sądu zatem należało dokonanie odpowiedniej kwalifikacji prawnej tego stanu faktycznego. Co więcej, twierdzenie, że ten stan rzeczy winien zostać uwzględniony w orzeczeniu ustalającym wartość masy spadkowej było przedmiotem apelacji uczestników. Podnosili oni, że w skład spadku wchodzi tylko działka, budynek zaś jest przedmiotem nakładu Skarbu Państwa.

W oparciu o powyższe twierdzenie zarzucali naruszenie art. 684 k.p.c., polegające na braku należytego ustalenia składu i wartości majątku spadkowego pozostałego po H. i M. małżonkach K., wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i ustalenie, że w skład tego majątku wchodzi jedynie działka gruntu. Apelacja ta została oddalona zgodnie ze stanowiskiem wnioskodawczyni. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia zapadłego w sprawie II Ca (…), zarzuty dotyczące faktu posadowienia budynku na obu działkach sąd ten uznał za spóźnione w rozumieniu art. 381 k.p.c. i nieudowodnione.

Nie jest to zatem okoliczność, z której wnioskodawczyni nie mogła skorzystać w tym postępowaniu w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. W tej sytuacji należy zgodzić się z poglądem, że skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Mając powyższe względy na uwadze, jak również treść art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 W zw. z art. 13 § 2 k.p.c., należało orzec jak w sentencji.